Το τρικ των 10 δευτερολέπτων για να αναγνωρίσεις έναν ψεύτη
Οι άνθρωποι με κακόβουλες προθέσεις μπορεί να υπάρχουν γύρω μας, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να πέφτουμε θύματα της χειριστικής συμπεριφοράς τους. Σύμφωνα με τη Λιάν Τεν Μπρίνκε, κοινωνική ψυχολόγο και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, υπάρχει ένας απλός τρόπος που μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό ενός ψεύτη μέσα σε 10 δευτερόλεπτα.
Η ίδια έχει αφιερώσει την καριέρα της στη μελέτη των λεγόμενων «σκοτεινών» προσωπικοτήτων και στο νέο της βιβλίο «Poisonous People: How to Resist Them and Improve Your Life», που κυκλοφόρησε στις 10 Μαρτίου, εξηγεί πώς μπορούν να αναγνωριστούν τέτοιες συμπεριφορές, όπως αναφέρει το δημοσίευμα του businessinsider.
Τα χαρακτηριστικά των «τοξικών» προσωπικοτήτων
Η Τεν Μπρίνκε εξηγεί ότι όταν μιλά για «τοξικούς ανθρώπους» αναφέρεται στα χαρακτηριστικά που στην ψυχολογία αποκαλούνται «σκοτεινή τετράδα».
Αυτά είναι:
- Ψυχοπάθεια, που συνδέεται με παρορμητικότητα και παραβίαση κανόνων
- Ναρκισσισμός, δηλαδή έντονος εγωκεντρισμός και αίσθηση ανωτερότητας
- Μακιαβελισμός, δηλαδή έντονη επιθυμία για εξουσία και έλεγχο
- Σαδισμός, που σχετίζεται με την απόλαυση του πόνου των άλλων
Παρότι πρόκειται για διαφορετικά χαρακτηριστικά, συχνά συνυπάρχουν. Όπως σημειώνει η ερευνήτρια, όσοι εμφανίζουν έντονα ένα από αυτά τείνουν να εμφανίζουν και άλλα.
Το «τεστ των 10 δευτερολέπτων»
Επειδή το ψέμα είναι συχνό στοιχείο αυτών των προσωπικοτήτων, η Τεν Μπρίνκε προτείνει ένα απλό τεστ: να κάνουμε ανοιχτές ερωτήσεις και να παρατηρούμε την απάντηση.
Έρευνες δείχνουν ότι όσοι λένε την αλήθεια συνήθως δίνουν περισσότερες λεπτομέρειες όταν απαντούν σε μια ερώτηση. Αντίθετα, οι ψεύτες τείνουν να απαντούν σύντομα και γενικά.
Για παράδειγμα, αντί για μια απλή ερώτηση «πήγες στη συνάντηση την Πέμπτη;», προτείνεται κάτι πιο συγκεκριμένο όπως: «Τι συζητήθηκε στη συνάντηση της Πέμπτης;».
Όταν κάποιος λέει ψέματα, χρειάζεται να εφεύρει λεπτομέρειες, να θυμάται τι έχει πει και να προσέχει να μην αντιφάσκει με πληροφορίες που ήδη γνωρίζει ο συνομιλητής του.
Αν η απάντηση είναι σύντομη, η ερευνήτρια προτείνει να ζητηθούν περισσότερες λεπτομέρειες. Όπως σημειώνει, όσοι λένε την αλήθεια συνήθως δεν δυσκολεύονται να επεκτείνουν την απάντησή τους, ενώ οι ψεύτες συχνά δυσκολεύονται.
Οι απρόσμενες ερωτήσεις
Ένας ακόμη τρόπος για να εντοπιστεί ένα ψέμα είναι οι απρόσμενες ερωτήσεις.
Αν κάποιος έχει προετοιμάσει μια ιστορία, είναι πιθανό να έχει σκεφτεί τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις. Αν όμως δεχτεί μια απρόβλεπτη ερώτηση, μπορεί να δυσκολευτεί να απαντήσει.
Η Τεν Μπρίνκε δίνει ως παράδειγμα μια συνέντευξη για δουλειά. Αν ένας υποψήφιος αναφέρει ότι εργάστηκε σε κατάστημα Apple, πιθανόν να περιμένει ερωτήσεις για τον ρόλο του. Αν όμως ερωτηθεί «ποιο ήταν το αγαπημένο σου μέρος για φαγητό κοντά στο κατάστημα;», τότε θα χρειαστεί να δώσει μια συγκεκριμένη απάντηση.
Οι ψεύτες σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να μιλούν πιο αργά, να μπερδεύονται ή να φαίνεται ότι σκέφτονται υπερβολικά.
Γιατί δεν βοηθά η γλώσσα του σώματος
Η ειδικός τονίζει επίσης ότι πολλά από τα γνωστά στερεότυπα για το ψέμα, όπως η αποφυγή οπτικής επαφής ή η νευρικότητα, δεν αποτελούν αξιόπιστες ενδείξεις.
Όπως εξηγεί, έρευνες που συγκρίνουν βίντεο ανθρώπων που λένε αλήθεια και ψέματα δείχνουν ότι δεν υπάρχουν σημαντικές διαφορές σε τέτοιες κινήσεις.
Αντίθετα, το πιο αξιόπιστο στοιχείο είναι τα ίδια τα λόγια. Για τον λόγο αυτό, η Τεν Μπρίνκε προτείνει να εστιάζουμε στο περιεχόμενο των απαντήσεων και ιδιαίτερα σε ασαφείς ή υπερβολικά σύντομες απαντήσεις.