Μπορείτε να μείνετε φίλοι μετά το διαζύγιο;

Το να ολοκληρωθεί ένας γάμος με αξιοπρέπεια αποτελεί από μόνο του έναν σημαντικό στόχο. Αντίθετα, ένα καταστροφικό διαζύγιο αφήνει πίσω του βαθιά πικρία. Μπορεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη και των δύο συντρόφων στην οικειότητα και τη συντροφικότητα, ενώ συχνά δημιουργεί φόβο για μελλοντική δέσμευση.

Οι συνέπειες είναι ακόμη μεγαλύτερες για τα παιδιά. Ένα συγκρουσιακό διαζύγιο μπορεί να τα κάνει να βλέπουν τον γάμο ως «εμπόλεμη ζώνη», ένα πρότυπο που είτε θα αναπαράγουν αργότερα είτε θα προσπαθήσουν να αποφύγουν.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο χωρισμός ξεκινά από έναν από τους δύο συντρόφους, τον «εμπνευστή» της απόφασης. Ο άλλος, ο «ανταποκρινόμενος», συχνά δεν το επιθυμεί ή το αποδέχεται απρόθυμα.

Ο πρώτος συνήθως επιδιώκει μια γρήγορη και αξιοπρεπή διαδικασία, συχνά για να μειώσει το αίσθημα ενοχής. Ο δεύτερος μπορεί να αισθάνεται πληγωμένος, θυμωμένος ή ακόμη και εκδικητικός. Αυτό το συναισθηματικό χάσμα δημιουργεί ένταση που μπορεί να καθορίσει την πορεία του διαζυγίου.

Οι τρεις δεσμοί κάθε γάμου

Σύμφωνα με τη Δρ. Romanelli, κάθε γάμος στηρίζεται σε τρεις διαφορετικούς δεσμούς:

Σύντροφοι: Δύο άνθρωποι που διαχειρίζονται μαζί ένα σπίτι και μεγαλώνουν παιδιά. Αυτό απαιτεί επικοινωνία, συντονισμό, κοινή ευθύνη και αμοιβαία υποστήριξη.

Φίλοι: Η εσωτερική σχέση: συντροφικότητα, κοινά αστεία, κοινή γλώσσα και συναισθηματική στήριξη.

Εραστές: Ο δεσμός της συναισθηματικής και σωματικής οικειότητας: επιθυμία, έλξη και σωματική σύνδεση.

Όταν ένα ζευγάρι χωρίζει, δεν διαλύεται μόνο ένας δεσμός. Στην πραγματικότητα, χωρίζει τρεις φορές.

Μεταξύ συντροφικότητας και φιλίας

Στα περισσότερα διαζύγια, το ζευγάρι έχει πάψει να λειτουργεί ως ερωτικοί σύντροφοι πολύ πριν την οριστική απόφαση. Ο δεσμός των εραστών είναι συνήθως ο πρώτος που διαλύεται.

Ο δεύτερος δεσμός, εκείνος της συντροφικότητας, απαιτεί αναδιοργάνωση. Οι διαζευγμένοι γονείς παραμένουν συνδεδεμένοι εφ’ όρου ζωής μέσω των παιδιών τους. Ακόμη και όταν υπάρχει δυσαρέσκεια, η εκδίκηση τελικά πλήττει μόνο τα παιδιά.

Οι ενήλικες που χωρίζουν συνεχίζουν να έχουν ένα κοινό συμφέρον: να προστατεύσουν τα παιδιά από τον αγώνα εξουσίας που υπήρξε μέσα στον γάμο.

Ο πιο περίπλοκος δεσμός είναι αυτός της φιλίας, ιδιαίτερα όταν η απόφαση για διαζύγιο δεν είναι αμοιβαία.

Το διαζύγιο, επομένως, δεν είναι μια απλή διάλυση σχέσης αλλά η ταυτόχρονη διαχείριση τριών παράλληλων χωρισμών: κάποιοι δεσμοί τελειώνουν, άλλοι πρέπει να επανασχεδιαστούν.

Η σαφής λήξη της ερωτικής σχέσης

Το πρώτο βήμα είναι να τερματιστεί καθαρά ο ερωτικός και ρομαντικός δεσμός.

Όταν ένας σύντροφος έχει πάρει την οριστική απόφαση για διαζύγιο, η σεξουαλική και ρομαντική οικειότητα πρέπει να σταματήσει με σαφήνεια και σεβασμό. Συχνά ο σύντροφος που δεν θέλει τον χωρισμό συνεχίζει να επιδιώκει σεξουαλική επαφή ελπίζοντας σε αλλαγή γνώμης. Ωστόσο, σε αυτή τη φάση η σχέση δεν είναι ισότιμη και η σεξουαλική επαφή λειτουργεί ως σιωπηρή διαπραγμάτευση που περιπλέκει τη διαδικασία.

Παράλληλα, η σεξουαλική επαφή κατά τη διάρκεια του χωρισμού στέλνει συγκεχυμένα μηνύματα στα παιδιά. Ακόμη κι αν δεν βλέπουν κάτι, αντιλαμβάνονται την εγγύτητα.

Εάν ένας από τους δύο ξεκινήσει να βγαίνει με άλλους ανθρώπους, δεν είναι απαραίτητο να το ανακοινώσει νωρίς. Η πρόκληση ζήλιας ή εχθρότητας δεν βοηθά. Επίσης, η περίοδος του χωρισμού δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να αναλυθούν οι λόγοι για τους οποίους η σεξουαλική ζωή στον γάμο δεν λειτουργούσε.

Η σαφήνεια, σύμφωνα με τους ειδικούς, μειώνει τη ζημιά.

Ο επανασχεδιασμός της γονικής συντροφικότητας

Η διάλυση ενός κοινού σπιτιού απαιτεί λεπτό χειρισμό. Η αναδόμηση της κοινής γονικής μέριμνας χρειάζεται χρόνο.

Μειωμένες προσδοκίες

Οι ειδικοί αναφέρουν ότι το 70% των αλληλεπιδράσεων μεταξύ πρώην συζύγων θα χαρακτηρίζεται από καλή θέληση, ενώ το 30% μπορεί να είναι παθητικά επιθετικό ή δυσάρεστο. Οι χαμηλότερες προσδοκίες βοηθούν να αποφευχθούν η απογοήτευση και η κριτική.

Ο χωρισμός είναι ένα έντονα συναισθηματικό γεγονός. Το αντίθετο της αγάπης είναι η απάθεια, όχι το μίσος. Αγάπη και θυμός μπορεί να εμφανίζονται εναλλάξ για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Να είστε στην ίδια ομάδα

Όταν η απόφαση είναι οριστική, οι γονείς πρέπει να μιλήσουν μαζί στα παιδιά. Είναι χρήσιμο να προετοιμάσουν εκ των προτέρων τι θα πουν και να κάνουν πρόβα πιθανών ερωτήσεων.

Οι ήρεμοι γονείς δημιουργούν ασφαλέστερες συζητήσεις. Τα παιδιά χρειάζεται να ακούσουν πολλές φορές ότι το διαζύγιο δεν είναι δικό τους λάθος, ότι αγαπιούνται και ότι δεν χρειάζεται να πάρουν το μέρος κανενός.

Προετοιμασία για αντιδράσεις

Οι αντιδράσεις των παιδιών μπορεί να περιλαμβάνουν δάκρυα, θυμό, αντίσταση, σιωπή, γρήγορη αποδοχή, διαπραγμάτευση, κατηγορίες ή ενοχές. Όλα αυτά τα συναισθήματα είναι θεμιτά και πρέπει να αναγνωρίζονται.

• Ανοιχτή επικοινωνία: Τα παιδιά συχνά διστάζουν να επαναφέρουν το θέμα. Αν οι γονείς το αποφεύγουν, μπορεί να μετατραπεί σε ταμπού και το ταμπού γεννά ντροπή.
• Προσεκτικό μοίρασμα συναισθημάτων: Οι γονείς μπορούν να μοιραστούν τα συναισθήματά τους με τρόπο ρυθμισμένο και ώριμο, δίνοντας το παράδειγμα υγιούς έκφρασης. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος να ξεσπάσουν ανεξέλεγκτα μπροστά στα παιδιά.
• Γενναιοδωρία και υπομονή: Στην αρχή θα υπάρξουν παρεξηγήσεις. Η υπομονή είναι κρίσιμη. Οι γονείς πρέπει να αποφεύγουν κουτσομπολιά, προσβολές και κυρίως, να μην χρησιμοποιούν τα παιδιά ως αγγελιοφόρους.

Η λεγόμενη «τριγωνοποίηση», όταν τα παιδιά γίνονται μεσολαβητές ή κριτές ανάμεσα στους γονείς, θεωρείται ιδιαίτερα επιβλαβής επειδή τα εγκλωβίζει σε συγκρούσεις αφοσίωσης.

Οργάνωση συναντήσεων: Για πρακτικά ζητήματα συνιστάται μια σύντομη «συνάντηση συντρόφων» εκτός σπιτιού, με συγκεκριμένη ατζέντα και διάρκεια περίπου 30 λεπτών. Το ουδέτερο περιβάλλον βοηθά να διατηρηθεί ο διάλογος λειτουργικός και να αποφευχθεί η συναισθηματική έκρηξη. Εάν χρειάζεται, μπορεί να εμπλακεί διαμεσολαβητής, οικογενειακός θεραπευτής ή σύμβουλος γονέων.

Πρέπει οι πρώην να παραμείνουν φίλοι;

Η απάντηση δεν είναι πάντα θετική.

Η Δρ. Romanelli συμβουλεύει όσους πήραν την πρωτοβουλία του χωρισμού να μην πιέζουν τον πρώην σύντροφο να διατηρήσουν φιλικές σχέσεις. Αυτό συχνά δεν είναι ούτε ρεαλιστικό ούτε δίκαιο.

Ο σύντροφος που δεν ήθελε τον χωρισμό μπορεί να βιώνει απόρριψη, προδοσία, εγκατάλειψη, θυμό ή σύγχυση. Ακόμη κι αν το ζευγάρι μοιραζόταν τα πάντα για χρόνια, η περίοδος μετά τον χωρισμό απαιτεί χώρο και χρόνο.

Μερικές φορές ο σύντροφος που επιθυμεί το χωρισμό προσπαθεί να προσφέρει περισσότερη ενσυναίσθηση για να μειώσει τις ενοχές του. Όμως η υπερβολική παρηγοριά μπορεί να εκληφθεί ως λεπτή μορφή χειραγώγησης. Η φιλία δεν πρέπει να λειτουργεί ως «βραβείο παρηγοριάς».

Ο διάλογος μετά τον χωρισμό

Αν και οι δύο το επιθυμούν, μπορούν να ορίσουν έναν χρόνο και έναν χώρο για να μοιραστούν όσα βιώνουν.

Η συζήτηση πρέπει να γίνεται με τη λεγόμενη «γλώσσα του εγώ», χωρίς ανάλυση ή συμβουλές προς τον άλλο. Αν κάποιος από τους δύο ενεργοποιηθεί έντονα συναισθηματικά, η συζήτηση καλό είναι να διακοπεί και να συνεχιστεί αργότερα.

Στα πρώτα στάδια μετά το διαζύγιο, ο δεσμός φιλίας συχνά εξαφανίζεται. Με τα χρόνια, όταν και οι δύο έχουν προχωρήσει σε νέες σχέσεις ή τρόπους ζωής, είναι πιθανό να επιστρέψει. Ή και όχι. Και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό.

Το πιο σημαντικό για τα παιδιά

Η ουσία δεν είναι αν οι πρώην σύζυγοι θα γίνουν φίλοι.

Το σημαντικότερο είναι να δημιουργήσουν μια σταθερή και σεβαστή γονική σχέση. Έτσι τα παιδιά μεγαλώνουν με μια υγιή εικόνα για τις σχέσεις, ακόμη και για τον χωρισμό. Μαθαίνουν ότι μια σχέση μπορεί να τελειώσει χωρίς να μετατραπεί σε πόλεμο.

Τα παιδιά παρακολουθούν.

Δεν είναι απαραίτητο να παραμείνετε φίλοι. Είναι απαραίτητο να χωρίσετε με ωριμότητα.