Ψυχιατρικά μυστικά στο DNA: Η μελέτη που θα αλλάξει τη θεραπεία ασθενών
Μια νέα, εκτεταμένη μελέτη που συνδυάζει ψυχιατρικά και γενετικά αρχεία ανοίγει τον δρόμο για επαναστατικές αλλαγές στη θεραπεία εκατομμυρίων ασθενών με ψυχιατρικές διαταραχές. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι πολλές καταστάσεις εμπλέκουν παρόμοια γονίδια και ίσως δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζονται ως ξεχωριστές νόσοι. Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η παραδοσιακή εστίαση στη συμπεριφορά των ασθενών, σε συνδυασμό με μια βαθύτερη κατανόηση της βιολογίας των ψυχιατρικών νόσων, θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο αποτελεσματικές θεραπείες.
Δημοσιευμένη στο περιοδικό Nature, η έρευνα εξετάζει τα όρια που χρησιμοποιεί η ψυχιατρική για να διαχωρίσει παρόμοιες καταστάσεις, όπως η διπολική διαταραχή και η σχιζοφρένεια. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η σύνδεση των γονιδίων με τις λειτουργίες του εγκεφάλου μπορεί να προσφέρει στους ψυχιάτρους μεγαλύτερη κατανόηση των ασθενών και να καθοδηγήσει τους ερευνητές προς νέες θεραπείες.
Η έρευνα δείχνει ότι οι πολλαπλές διαγνώσεις που φέρουν οι ασθενείς μπορούν να μειωθούν, εξοικονομώντας την ταλαιπωρία της λήψης διαφορετικών φαρμάκων για κάθε κατάσταση. Σύμφωνα με προηγούμενες μελέτες, περίπου οι μισοί άνθρωποι θα βιώσουν μια ψυχιατρική διαταραχή στη ζωή τους, ενώ πάνω από το 50% των ασθενών θα διαγνωστούν με δεύτερη ή τρίτη διαταραχή, και το 15% με τέσσερις ή περισσότερες.
Οι ψυχιατρικές διαταραχές και η γενετική τους σύνδεση
Η διεθνής ομάδα ερευνητών ανέλυσε για πέντε χρόνια αρχεία άνω του 1 εκατομμυρίου ατόμων με 14 διαφορετικές ψυχιατρικές διαταραχές, συγκρίνοντάς τα με 5 εκατομμύρια άτομα χωρίς διάγνωση. Η ανάλυση έδειξε ότι οι διαταραχές μπορούν να κατηγοριοποιηθούν σε πέντε κύριες ομάδες: διαταραχές χρήσης ουσιών, εσωτερικευτικές καταστάσεις (κατάθλιψη, άγχος, PTSD), νευροαναπτυξιακές καταστάσεις (αυτισμός, ADHD), καταναγκαστικές καταστάσεις (ανορεξία, σύνδρομο Tourette, OCD) και μια πέμπτη ομάδα που περιλαμβάνει διπολική διαταραχή και σχιζοφρένεια. Η τελευταία μοιράζεται περίπου το 70% των ίδιων γενετικών παραγόντων.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι οι γονιδιακές ομοιότητες εξηγούν γιατί ορισμένα αντικαταθλιπτικά φάρμακα λειτουργούν όχι μόνο για κατάθλιψη αλλά και για άγχος ή PTSD. Παράγοντες όπως ανατροφή, σημαντικά γεγονότα ζωής και στρες αλληλεπιδρούν με τα γονίδια, ενισχύοντας την πολυπλοκότητα των ψυχιατρικών διαταραχών.
Ψυχιατρική και εξατομικευμένη θεραπεία
Η ανακάλυψη ενός «hot spot» στο χρωμόσωμα 11, που εμπλέκεται στην αυξημένη γενετική ευαλωτότητα σε οκτώ διαταραχές, δίνει νέα δεδομένα στους ψυχιάτρους. Ένα από τα γονίδια που εντοπίστηκαν, το DRD2, στοχεύεται από αντιψυχωσικά φάρμακα και ρυθμίζει τη ντοπαμίνη, καθοριστική για κίνητρο, ανταμοιβή, διάθεση και συγκέντρωση, γράφει η Washington Post.
Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι η πλειονότητα των γενετικών δεδομένων αφορά άτομα ευρωπαϊκής καταγωγής, και η διεύρυνση της βάσης δεδομένων σε άλλους πληθυσμούς είναι αναγκαία. Οι ψυχίατροι και οι νευρολόγοι ήδη διαφωνούν για την ερμηνεία της μελέτης, προκαλώντας συζητήσεις για το πώς θα διαμορφωθεί η επόμενη έκδοση του DSM (Diagnostic Statistical Manual of Mental Disorders).
Οι ψυχιατρικές προκλήσεις της επόμενης δεκαετίας
Ειδικοί όπως ο Scott Aaronson τονίζουν ότι η διάγνωση βάσει συμπεριφοράς μπορεί να παραπλανήσει και η ψυχιατρική θα αλλάξει σημαντικά τα επόμενα 10 χρόνια. Ο Ramiro Salas θεωρεί τη μελέτη «ένα όμορφο βήμα προς τη βιολογικά καθοδηγούμενη ψυχιατρική», ενώ ο Conor Liston επισημαίνει ότι η εφαρμογή των γενετικών δεδομένων στην κλινική πρακτική θα χρειαστεί χρόνο, πιθανώς έως τις επόμενες εκδόσεις του DSM.
Η νέα μελέτη σηματοδοτεί μια επανάσταση στη ψυχιατρική, με στόχο πιο στοχευμένες και αποτελεσματικές θεραπείες, μειωμένες πολλαπλές διαγνώσεις και βαθύτερη κατανόηση της βιολογίας των ψυχιατρικών νόσων.