Ο απλός τρόπος να αφαιρέσετε τα μικροπλαστικά από το νερό που πίνετε

Μικροσκοπικά θραύσματα πλαστικού διεισδύουν καθημερινά στο ανθρώπινο σώμα σε ανησυχητικές ποσότητες, κυρίως μέσω των τροφίμων και των ποτών. Τα λεγόμενα μικροπλαστικά και νανοπλαστικά έχουν εντοπιστεί σχεδόν παντού: από τον αέρα που αναπνέουμε έως το νερό που πίνουμε.

Το 2024, ωστόσο, μια επιστημονική ομάδα στην Κίνα παρουσίασε μια εντυπωσιακά απλή λύση για τον περιορισμό της έκθεσής μας μέσω του πόσιμου νερού, μια λύση που μπορεί να εφαρμοστεί σχεδόν σε κάθε σπίτι.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Environmental Science & Technology Letters.

Η έρευνα που ξεκίνησε από… τον βραστήρα

Οι ερευνητές δοκίμασαν μια βασική καθημερινή πρακτική: τον βρασμό του νερού. Στο πλαίσιο της μελέτης τους, πρόσθεσαν νανοπλαστικά και μικροπλαστικά σωματίδια σε δείγματα μαλακού και σκληρού νερού βρύσης (με το δεύτερο να είναι πλουσιότερο σε μέταλλα) και στη συνέχεια έβρασαν το νερό και φιλτράρισαν τα ιζήματα που σχηματίστηκαν.

Όπως επισημαίνουν στη δημοσιευμένη εργασία τους, «τα νανο/μικροπλαστικά (NMPs) του νερού βρύσης που διαφεύγουν από τα κεντρικά συστήματα επεξεργασίας νερού προκαλούν αυξανόμενη παγκόσμια ανησυχία, επειδή θέτουν πιθανούς κινδύνους για την υγεία των ανθρώπων μέσω της κατανάλωσης νερού».

Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά: σε ορισμένες περιπτώσεις, έως και το 90% των NMPs απομακρύνθηκαν μέσω της διαδικασίας βρασμού και φιλτραρίσματος, αν και η αποτελεσματικότητα διέφερε ανάλογα με τον τύπο του νερού.

Γιατί το σκληρό νερό «δουλεύει» καλύτερα

Η μεγαλύτερη απομάκρυνση μικροπλαστικών παρατηρήθηκε στο σκληρό νερό βρύσης, το οποίο περιέχει υψηλότερες συγκεντρώσεις μετάλλων και σχηματίζει άλατα (κυρίως ανθρακικό ασβέστιο) όταν θερμαίνεται.

Η κιμωλιακή ουσία που συχνά παρατηρείται στο εσωτερικό των βραστήρων σχηματίζεται καθώς οι αλλαγές στη θερμοκρασία αναγκάζουν το ανθρακικό ασβέστιο να εξέλθει από το διάλυμα. Κατά τη διαδικασία αυτή, τα πλαστικά θραύσματα παγιδεύονται μέσα στην κρούστα αλάτων.

«Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι η αποτελεσματικότητα της καθίζησης των νανοπλαστικών αυξήθηκε με την αύξηση της σκληρότητας του νερού κατά το βρασμό», αναφέρει η ερευνητική ομάδα. Συγκεκριμένα, η απομάκρυνση αυξήθηκε από 34% σε νερό με 80 mg/L ανθρακικού ασβεστίου, σε 84% και 90% σε συγκεντρώσεις 180 και 300 mg/L αντίστοιχα.

Ακόμη και στο μαλακό νερό, όπου διαλύεται λιγότερο ανθρακικό ασβέστιο, περίπου το 25% των NMPs απομακρύνθηκαν.

Ένα φίλτρο τσαγιού αρκεί

Τα σωματίδια πλαστικού που εγκλωβίζονται στην κρούστα ασβέστη μπορούν στη συνέχεια να αφαιρεθούν εύκολα με ένα απλό φίλτρο, όπως ένα ανοξείδωτο πλέγμα τσαγιού, σημειώνουν οι επιστήμονες.

Προηγούμενες μελέτες έχουν ήδη ανιχνεύσει θραύσματα πολυστυρενίου, πολυαιθυλενίου, πολυπροπυλενίου και τερεφθαλικού πολυαιθυλενίου στο πόσιμο νερό βρύσης, το οποίο καταναλώνουμε καθημερινά.

Για να δοκιμάσουν τα όρια της μεθόδου, οι ερευνητές πρόσθεσαν ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες νανοπλαστικών σωματιδίων και διαπίστωσαν ότι ο αριθμός τους μειώθηκε ουσιαστικά.

Μια παλιά συνήθεια με νέο επιστημονικό ρόλο

«Η κατανάλωση βρασμένου νερού προφανώς είναι μια βιώσιμη μακροπρόθεσμη στρατηγική για τη μείωση της παγκόσμιας έκθεσης σε NMPs», γράφουν ο βιοϊατρικός μηχανικός Zimin Yu από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο Guangzhou και οι συνεργάτες του.

Ωστόσο, όπως επισημαίνουν, «η κατανάλωση βρασμένου νερού συχνά θεωρείται τοπική παράδοση και επικρατεί μόνο σε λίγες περιοχές». Οι επιστήμονες ελπίζουν ότι αυτή η απλή πρακτική θα μπορούσε να υιοθετηθεί ευρύτερα, καθώς τα πλαστικά συνεχίζουν να κατακλύζουν τον πλανήτη.

Η παγκόσμια διάσταση του προβλήματος

Τα μικροπλαστικά προέρχονται από ρούχα, σκεύη κουζίνας, προϊόντα προσωπικής φροντίδας και αμέτρητα καθημερινά αντικείμενα. Η ανθεκτικότητά τους τα καθιστά ιδιαίτερα επίμονα στο περιβάλλον αλλά και μέσα στο ανθρώπινο σώμα.

Σύμφωνα με βιβλιογραφική ανασκόπηση του 2025 από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Άρλινγκτον, σημαντικό μέρος της έκθεσής μας σε μικροπλαστικά μπορεί να προέρχεται από το πόσιμο νερό, καθώς οι μονάδες επεξεργασίας λυμάτων δεν τα απομακρύνουν ακόμη αποτελεσματικά.

Από την έναρξη της μαζικής παραγωγής πλαστικού, έχουν παραχθεί παγκοσμίως περίπου 9 δισεκατομμύρια μετρικοί τόνοι. Μεγάλο μέρος αυτού του υλικού έχει αποικοδομηθεί σε ολοένα και μικρότερα θραύσματα, χωρίς να διασπαστεί πλήρως, σχηματίζοντας μια λεπτή πλαστική «σκόνη» που διαπερνά τον πλανήτη.

Παρότι οι μονάδες επεξεργασίας λυμάτων αφαιρούν αρκετά από αυτά τα σωματίδια, η νέα ανασκόπηση δείχνει ότι αυτό δεν αρκεί.

Τι γνωρίζουμε για τις επιπτώσεις στην υγεία

Αν και δεν είναι ακόμη απολύτως σαφές πόσο επιβλαβή είναι τα μικροπλαστικά για τον ανθρώπινο οργανισμό, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν είναι καθησυχαστικά. Τα πλαστικά έχουν ήδη συνδεθεί με αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου, καθώς και με την ανάπτυξη αντοχής στα αντιβιοτικά.

Η ερευνητική ομάδα τονίζει την ανάγκη για περισσότερες μελέτες σχετικά με το κατά πόσο η κατανάλωση βρασμένου νερού μπορεί να μειώσει την είσοδο τεχνητών υλικών στο σώμα και ενδεχομένως να περιορίσει ορισμένες από τις ανησυχητικές επιπτώσεις που αρχίζουν να αποκαλύπτονται.

«Τα αποτελέσματά μας έχουν επικυρώσει μια εξαιρετικά εφικτή στρατηγική για τη μείωση της έκθεσης του ανθρώπου σε NMPs και έχουν θέσει τα θεμέλια για περαιτέρω έρευνες με πολύ μεγαλύτερο αριθμό δειγμάτων», καταλήγουν ο καθηγητής Yu και οι συνεργάτες του.