Τι προβλέπει το προσύμφωνο για την επιστροφή των φωτογραφιών της Καισαριανής – Η πρόταση του ΕΣΔΟΓΕ για το υλικό

Το υπουργείο Πολιτισμού έκανε το πρώτο κρίσιμο βήμα για να περάσουν σε ελληνική κατοχή 262 φωτογραφίες-ντοκουμέντα που βρίσκονταν στα χέρια Βέλγου συλλέκτη και καταγράφουν, μεταξύ άλλων, την εκτέλεση των 200 αγωνιστών στην Καισαριανή, αλλά και σκηνές από τη γερμανική Κατοχή στην Ελλάδα.

Το υλικό ανήκε στον υπολοχαγό της Βέρμαχτ Χέρμαν Χόιερ και στη συνέχεια περιήλθε στον Βέλγο Τιμ ντε Κράνε. Κλιμάκιο του υπουργείου μετέβη στη Γάνδη, εξέτασε επιτόπου τη συλλογή και υπεγράφη προσύμφωνο που ανοίγει τον δρόμο για τη μεταφορά των τεκμηρίων στην Ελλάδα.

Όπως δήλωσε η Λίνα Μενδώνη: «Σήμερα, στο δημαρχείο του Έβεργκεμ, η αντιπροσωπεία του υπουργείου Πολιτισμού συναντήθηκε με τον συλλέκτη Τιμ Ντε Κράνε. Η αντιπροσωπεία εξέτασε το σύνολο της συλλογής Χόιερ, η οποία αποτελείται από 262 φωτογραφίες, τραβηγμένες στην Ελλάδα, κατά τη διάρκεια της θητείας του, το 1943-1944, καθώς και κάποια έντυπα που ο ίδιος είχε περιλάβει σε αυτή. Η μακροσκοπική εξέταση, από έμπειρα στελέχη του υπουργείου Πολιτισμού και ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες, επιβεβαίωσε την αυθεντικότητα του υλικού. Υπεγράφη προσύμφωνο μεταξύ του υπουργείου Πολιτισμού και του συλλέκτη και η συλλογή αποσύρθηκε από τον διαδικτυακό τόπο δημοπρασιών».

Εξάωρη διαδικασία για την επιβεβαίωση της γνησιότητας

Η συνάντηση έγινε στο δημαρχείο του Έβεργκεμ, επιλογή που – σύμφωνα με πληροφορίες – ζήτησε ο συλλέκτης, καθώς δεν επιθυμούσε να πραγματοποιηθεί στο γραφείο του, ώστε να μην δημοσιοποιηθούν προσωπικά του δεδομένα.

Οι διαπραγματεύσεις διήρκεσαν περίπου έξι ώρες. Πρώτο βήμα ήταν η πιστοποίηση της γνησιότητας των φωτογραφιών και, μετά την επιβεβαίωση, ακολούθησε η υπογραφή του προσυμφώνου. Οι επαφές, πάντως, θα συνεχιστούν και τις επόμενες ημέρες, ώστε να ολοκληρωθεί η διαδικασία και να επικυρωθεί η συμφωνία που θα επιτρέψει την επίσημη επιστροφή των ντοκουμέντων στην Ελλάδα.

Ο Τιμ ντε Κράνε δήλωσε ικανοποιημένος από την εξέλιξη, εμφανώς ανακουφισμένος μετά την επιβεβαίωση της αυθεντικότητας της συλλογής. Σε δηλώσεις του στο ΕΡΤnews ανέφερε: «Είμαι χαρούμενος που οι διαδικασίες ολοκληρώθηκαν. Καταλήξαμε σε συμφωνία και δεν επιθυμώ να προβώ σε περαιτέρω δηλώσεις μέχρι την οριστική διευθέτηση του θέματος».

Σύμφωνα με την ανταποκρίτρια της δημόσιας τηλεόρασης, ο συλλέκτης ένιωσε έντονη πίεση από τη δημοσιότητα που έλαβε η υπόθεση τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Βέλγιο, ωστόσο συνεργάστηκε πλήρως με τις ελληνικές αρχές και αποδέχθηκε την πρόταση για τη διασφάλιση των ιστορικών τεκμηρίων.

ΕΣΔΟΓΕ: Πρόταση αξιοποίησης και αιχμές για τη «διαχείριση μνήμης»

Στο θέμα παρενέβη το Εθνικό Συμβούλιο Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα (ΕΣΔΟΓΕ), καταθέτοντας πρόταση για τη διαχείριση και αξιοποίηση των φωτογραφιών, με κεντρικό άξονα την προστασία της ιστορικής μνήμης και την αποτροπή της εμπορευματοποίησής της.

Στην ανακοίνωσή του αναφέρει: «Με αφορμή τη δημοσίευση και προσπάθεια πώλησης στο διαδίκτυο σπάνιων φωτογραφικών ντοκουμέντων από τον τουφεκισμό των διακοσίων στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944, που δικαιολογημένα έχει συγκλονίσει την ελληνική κοινωνία, θεωρούμε υποχρέωσή μας να καταθέσουμε τα εξής:

Για πρώτη φορά βλέπουμε μερικά από τα πρόσωπα των διακοσίων κομμουνιστών της Καισαριανής, των μαρτύρων και ηρώων μας, που με αξιοπρέπεια και αποφασιστικότητα, ευθυτενείς και αλύγιστοι, προχωρούν προς το εκτελεστικό απόσπασμα. Πρόκειται, όπως όλα δείχνουν, για ένα συγκλονιστικό ντοκουμέντο της Εθνικής Αντίστασης, που δικαίως συγκινεί και κάνει υπερήφανους όλους τους Έλληνες. Όλους, «πλην Λακεδαιμονίων», αν κρίνουμε από τον βανδαλισμό του Μνημείου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, το βράδυ της Κυριακής, μόλις η υπόθεση πήρε πανελλήνιες διαστάσεις.

Χαιρόμαστε που η Ελληνική Δημοκρατία κινήθηκε άμεσα για να θέσει υπό την κατοχή του Ελληνικού Δημοσίου τις εμβληματικές αυτές φωτογραφίες κι ελπίζουμε στο αίσιο πέρας της προσπάθειας για την απόκτησή τους. Ωστόσο δεν μπορεί να γίνει ανεκτό η ιστορική μας μνήμη και η πολιτισμική μας κληρονομιά να αποτελούν αντικείμενο αθέμιτης και παράνομης συναλλαγής.

Δεν επιτρέπεται να βγαίνουν σε πλειστηριασμό πολύτιμες φωτογραφίες και ιστορικά έγγραφα της περιόδου της Κατοχής αλλά και αρχαιολογικοί και άλλοι πολιτισμικοί θησαυροί που άρπαξαν οι κατακτητές από την πατρίδα μας.

Η Ελληνική Δημοκρατία έχει χρέος να εγγυηθεί την οργανωμένη προστασία, τη διάσωση και την ανάδειξη των ιστορικών αυτών τεκμηρίων και των πολιτισμικών μας θησαυρών κλείνοντας το δρόμο στους αναθεωρητές της Ιστορίας αλλά και στους εμπόρους της ιστορικής μνήμης.

Επιπροσθέτως, δεν επιτρέπεται η παραμικρή ανοχή απέναντι στη δόλια προσπάθεια της γερμανικής κυβέρνησης που, με πολιορκητικό κριό τα περιβόητα γερμανικά ταμεία, ιδρύματα και εκπαιδευτικά προγράμματα, επιχειρεί να θέσει υπό τον έλεγχό της την ιστορική μνήμη της Κατοχής και της Αντίστασης και να «ξεπλύνει» την ενοχή της για τα τερατώδη εγκλήματα που διέπραξε το Γ’ Ράιχ στην Ελλάδα.

Πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτής της επαίσχυντης τακτικής της Ο.Δ.Γ. είναι η πραγματοποίηση, χθες, ημερίδας στον δήμο Παύλου Μελά, όπου λειτούργησε ένα από τα πιο φρικτά ναζιστικά κολαστήρια σε όλη την κατεχόμενη Ευρώπη, με χρηματοδότηση «από το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εξωτερικών από πόρους του Ελληνογερμανικού Ταμείου για το Μέλλον – με τη στήριξη του Γενικού Προξενείου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στη Θεσσαλονίκη» σύμφωνα με την επίσημη πρόσκληση. Μία προσπάθεια γερμανικής διείσδυσης σε έναν από τους πιο εμβληματικούς τόπους μαρτυρίου, Αντίστασης και θυσίας ανάλογη της απόπειράς της, πριν μερικά χρόνια, να διεισδύσει μέσω χρηματοδότησης στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Μία απόπειρα που έπεσε στο κενό χάρη στη γενικευμένη αντίσταση του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, δημοτικών παρατάξεων της Καισαριανής, Αντιστασιακών Οργανώσεων και άλλων φορέων, αλλά κυρίως του λαού της Μαρτυρικής Πόλης που καταψήφισε τον ανιστόρητο δήμαρχο!».

«Να δημιουργηθεί κεντρικό Μουσείο Εθνικής Αντίστασης»

Στην ίδια ανακοίνωση προστίθεται: «Η δημιουργία ενός κεντρικού Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην Αθήνα, όπου θα συγκεντρωθεί και θα οργανωθεί με επιστημονικό τρόπο η παρουσίαση των ντοκουμέντων της Κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης, που θα είναι πλήρως προσβάσιμα για όλους, σε συνδυασμό με την ενίσχυση των Μουσείων Εθνικής Αντίστασης και Ολοκαυτωμάτων που υπάρχουν σε μαρτυρικούς τόπους της πατρίδας μας, θα αποτελέσει ένα αποφασιστικό βήμα για την αποτελεσματική προστασία και ανάδειξη της ιστορικής μνήμης.

Σημειώνουμε, επιπλέον, ότι η Ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, της Κατοχής και της μεγαλειώδους Εθνικής μας Αντίστασης πρέπει να λάβει τη θέση που της ανήκει στη διδακτέα ύλη των σχολείων της πατρίδας μας. Μόνο έτσι θα διαμορφωθούν ελεύθεροι και δημοκρατικοί πολίτες με συνείδηση της ιστορίας και της ταυτότητας του τόπου τους.

Τονίζουμε, για μία ακόμη φορά, ότι η διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα για την Ελληνική Δημοκρατία. Δεν λείπουν τα τεκμήρια και οι καταγραφές για τη διεκδίκηση, αντίθετα διαθέτουμε πλήθος ισχυρών ιστορικών, επιστημονικών, νομικών και πολιτικών εργαλείων στη διάθεσή μας. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση!

Καλούμε την κυβέρνηση με τη στήριξη των πολιτικών κομμάτων να προχωρήσει, επιτέλους, στην υλοποίηση της σχεδόν ομόφωνης απόφασης της Βουλής των Ελλήνων της 17ης Απριλίου 2019. Πρόκειται για μία επιβεβλημένη και εξαιρετικά επίκαιρη πράξη απόδοσης δικαιοσύνης, προάσπισης της δημοκρατίας και πραγματικής συμφιλίωσης των λαών. Η σθεναρή και μεθοδική διεκδίκηση των γερμανικών οφειλών είναι, εξάλλου, η πιο αποστομωτική απάντηση απέναντι στους επιλήσμονες και τους αναθεωρητές της ιστορικής αλήθειας».