Τέλος εποχής για τα ρωσικά αντιαεροπορικά που κατέχει η χώρα μας: Στην έξοδο S-300, TOR-M1 και OSA-AKM
Στη σταδιακή απομάκρυνση των ρωσικής και σοβιετικής προέλευσης αντιαεροπορικών συστημάτων της προχωρά η Ελλάδα, κλείνοντας έναν κύκλο δεκαετιών κατά τον οποίο τα αντιαεροπορικά συστήματα S-300, TOR-M1 και OSA-AKM κάλυπταν σημαντικές ανάγκες της εθνικής άμυνας.
Η υλοποίηση της «Ασπίδας του Αχιλλέα» δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την αντικατάστασή τους με νέα συστήματα ισραηλινής τεχνολογίας, τα οποία θα ενταχθούν σε ένα κοινό δίκτυο επιτήρησης, διοίκησης και αναχαίτισης.
Η διακρατική συμφωνία Ελλάδας – Ισραήλ, που υπογράφηκε στις 31 Αυγούστου στο Τελ Αβίβ, έδωσε το έναυσμα για την υλοποίηση του προγράμματος, συνολικού προϋπολογισμού 3,035 δισ. ευρώ με στόχο τη δημιουργία διαδοχικών επιπέδων άμυνας απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους, αεροσκάφη, πυραύλους cruise και μη επανδρωμένα.
Γιατί αποχωρεί ο ρωσικός εξοπλισμός
Η διατήρηση των συγκεκριμένων συστημάτων γίνεται ολοένα και δυσκολότερη. Η πρόσβαση σε ανταλλακτικά, τεχνική υποστήριξη και δυνατότητες αναβάθμισης έχει περιοριστεί, επιβαρύνοντας τον μακροχρόνιο σχεδιασμό της συντήρησής τους. Η παράλληλη επιδείνωση των σχέσεων Ρωσίας και Δύσης μετά την εισβολή στην Ουκρανία προσθέτει επιπλέον προβλήματα σε έναν εξοπλισμό που απαιτεί συνεχή υποστήριξη για να παραμένει επιχειρησιακά αξιόπιστος.
Πρωτίστως όμως, οι απαιτήσεις της αεράμυνας έχουν αλλάξει. Οι Ένοπλες Δυνάμεις καλούνται να αντιμετωπίσουν περισσότερες και διαφορετικές απειλές, από όπλα υψηλής ταχύτητας μέχρι μικρά drones που εντοπίζονται δύσκολα. Ο νέος σχεδιασμός δίνει βάρος στη συνεργασία των αισθητήρων και των μονάδων πυρός, ώστε οι πληροφορίες για έναν στόχο να αξιοποιούνται γρήγορα από το σύνολο του δικτύου. Η πολιτική κατεύθυνση για τους πυραύλους S-300 έχει αποτυπωθεί ούτως ή άλλως και δημόσια. Κατά την ενημέρωση για τα εξοπλιστικά προγράμματα τον Ιούλιο, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας τους χαρακτήρισε «απερχόμενο τμήμα του οπλοστασίου μας», διευκρινίζοντας ωστόσο, ότι το σύστημα εξακολουθούσε να βρίσκεται σε υπηρεσία, προσδιορίζοντας έτσι μια διαδικασία αντικατάστασης που θα εξελιχθεί σταδιακά.
Οι S-300 PMU1, που εγκαταστάθηκαν στην Κρήτη, είναι το πιο αναγνωρίσιμο τμήμα του ρωσικού αντιαεροπορικού εξοπλισμού που διαθέτουμε.
Η αντικατάστασή τους αφορά την προστασία σε μεγαλύτερες αποστάσεις και την ενίσχυση των δυνατοτήτων αντιμετώπισης πυραυλικών επιθέσεων. Τα δε TOR-M1 και OSA-AKM υπηρετούν διαφορετική αποστολή, καλύπτοντας ανάγκες άμυνας μικρού βεληνεκούς και προστασίας στρατιωτικών μονάδων και εγκαταστάσεων. Η αποχώρηση και των τριών οικογενειών συστημάτων προϋποθέτει ότι οι διάδοχοί τους θα μπορούν να αναλάβουν αυτές τις αποστολές χωρίς να δημιουργηθούν κενά. Γι’ αυτό η ανανέωση απαιτεί, πέρα από τις παραδόσεις, εκπαίδευση πληρωμάτων, υποδομές υποστήριξης και δοκιμές συνεργασίας με τα υπόλοιπα μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Ποια συστήματα θα αναλάβουν την προστασία
Στη νέα διάταξη κεντρικό ρόλο έχουν τα David’s Sling, BARAK MX και SPYDER. Κάθε σύστημα καλύπτει διαφορετικές ανάγκες, με στόχο να δημιουργούνται περισσότερες δυνατότητες αναχαίτισης προτού μια απειλή φτάσει στην περιοχή που προστατεύεται. Το David’s Sling, η «Σφενδόνη του Δαυίδ», αναλαμβάνει σημαντικό μέρος της προστασίας από απαιτητικές πυραυλικές απειλές. Αναπτύχθηκε από τη Rafael και τη Raytheon και χρησιμοποιεί τον αναχαιτιστή Stunner, ο οποίος καταστρέφει τον στόχο με άμεση πρόσκρουση. Έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων, μεγάλων ρουκετών, πυραύλων cruise, αεροσκαφών και μη επανδρωμένων.
Το BARAK MX διαθέτει διαφορετικούς τύπους αναχαιτιστών, με εμβέλειες που φτάνουν έως τα 150 χιλιόμετρα, σύμφωνα με την κατασκευάστρια Israel Aerospace Industries. Μπορεί να συνεργάζεται με πολλαπλούς αισθητήρες και να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα διαφορετικές εναέριες απειλές. Η αρχιτεκτονική του επιτρέπει επίσης τη διασύνδεση χερσαίων και ναυτικών μέσων αεράμυνας.
Το SPYDER καλύπτει αποστολές προστασίας από αεροσκάφη, ελικόπτερα, drones, πυραύλους cruise και κατευθυνόμενα πυρομαχικά. Στην έκδοση All-in-One συγκεντρώνει πάνω σε ένα όχημα ραντάρ, ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες, σύστημα διοίκησης και εκτοξευτές πυραύλων Python-5 και I-Derby. Η συγκεκριμένη διαμόρφωση επιτρέπει την ανάπτυξη μιας ολοκληρωμένης κινητής μονάδας αεράμυνας, η οποία μπορεί να επιχειρεί αυτόνομα ή ως μέρος ευρύτερου δικτύου.
Συμπληρωματικά τέλος, το Drone Dome προσφέρει εξειδικευμένες δυνατότητες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων, μεταξύ των οποίων ηλεκτρονικές παρεμβολές στην επικοινωνία και την πλοήγησή τους. Η χρήση τέτοιων μέσων διευρύνει τις επιλογές των χειριστών και περιορίζει την ανάγκη κατανάλωσης ακριβών αντιαεροπορικών πυραύλων για μικρούς στόχους.