Συζήτηση και ξενάγηση στην έκθεση ζωγραφικής «Πέρα απ’ τον ορίζοντα, η μνήμη» στην Αθήνα

Τρεις καλλιτέχνες. Τρεις διαφορετικές προσεγγίσεις του ίδιου τόπου με το τοπίο και τη θάλασσα να λειτουργούν ως κοινός άξονας. Αυτό, όμως, που ουσιαστικά τους συναντά είναι η μνήμη , όχι ως νοσταλγία, αλλά ως ενεργή συνθήκη θέασης και κατανόησης του κόσμου. Οι τρεις δημιουργοί, με κοινή μαθητεία κοντά στον Γιάννη Μόραλη, διαμόρφωσαν πορείες αυτόνομες και προσωπικές. Η ζωγραφική τους δεν εξαντλείται στην απεικόνιση· μετατρέπεται σε στοχασμό πάνω στη διάρκεια, στο βλέμμα και στην εμπειρία.

Στο έργο του Κοκκινίδη, η ανθρώπινη μορφή και η θάλασσα συγκροτούν έναν χώρο ιστορικής και υπαρξιακής έντασης. Οι φιγούρες του, συχνά τοποθετημένες μπροστά σε έναν ανοιχτό ορίζοντα, δεν αφηγούνται συγκεκριμένες ιστορίες· μεταφέρουν την αίσθηση μιας σχέσης που επιμένει στον χρόνο και μετατρέπεται σε συλλογικό βίωμα.

Ο Σόρογκας στρέφεται σε λιτά στοιχεία: πέτρες, τοίχους, φθαρμένες επιφάνειες. Μέσα από την επίμονη παρατήρηση, τα θέματα αποδεσμεύονται από την περιγραφικότητα και αποκτούν βαρύτητα μνήμης. Η ζωγραφική του δεν αναπαριστά απλώς ένα αντικείμενο· αποτυπώνει τη διάρκεια που αυτό ενσωματώνει.

Στον Κούκο, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται στην ατμόσφαιρα. Το τοπίο, συχνά εμπνευσμένο από το Αιγαίο, αποδίδεται μέσα από το φως και το χρώμα, σε άμεση σχέση με τη φύση και τη ζωγραφική πράξη. Η χειρονομία διατηρεί την ένταση της στιγμής και μετατρέπει την εμπειρία σε εσωτερικό τοπίο.

Η έκθεση έχει ως κοινό θεματικό άξονα το τοπίο. Ωστόσο, η έμφαση δεν δίνεται στην αναπαράστασή του, αλλά στους διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους οι τρεις καλλιτέχνες το βιώνουν και το μετατρέπουν σε ζωγραφική εμπειρία. Πέρα από τον ορίζοντα που βλέπουμε, αναδύεται εκείνος που ο καθένας κουβαλά μέσα του. Όπως σημειώνει ο επιμελητής της έκθεσης, Γιώργος Μυλωνάς, «Η συνάντηση με τους τρεις καταξιωμένους ζωγράφους στην γκαλερί Σιαντή αναδεικνύει μια κοινή, υπαρξιακή σχέση με τη ζωγραφική, όπου η εικόνα λειτουργεί ως μέσο αυτογνωσίας και συνείδησης του κόσμου. Στον Κοκκινίδη, στον Σόρογκα και στον Κούκο, η ζωγραφική δεν αποτελεί άσκηση ύφους, αλλά τρόπο κατανόησης της εμπειρίας ως μνήμη, ως διάρκεια, ως άμεση βίωση του παρόντος.»

Δημοσθένης Κοκκινίδης: Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1929. Από το 1952 μέχρι το 1957 σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με δάσκαλο τον Γιάννη Μόραλη και για ένα χρόνο με τον Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα στη Σχολή Αρχιτεκτόνων. Δίμηνη παραμονή στο Άγιον Όρος (1958) όπου μελετά βυζαντινούς εικονογραφημένους κώδικες. Διετής υποτροφία από την ιταλική κυβέρνηση (1958). Από το 1959 μέχρι το 1961 ήταν υπεύθυνος του καλλιτεχνικού τμήματος του νεοϊδρυθέντος Οργανισμού Ελληνικής Χειροτεχνίας. Κατά τις δεκαετίες του ’60 και του ’70 για βιοποριστικούς λόγους παράλληλα με τη ζωγραφική ασχολήθηκε επιτυχώς με τη σύζυγό του, ζωγράφο Πέπη Σβορώνου, με την εφαρμογή της ζωγραφικής στο ύφασμα. Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της «Ομάδας Τέχνης α» (1962-1967) και της «Ομάδας για την Επικοινωνία και την Εκπαίδευση μέσω της Τέχνης» (1976-1981). Το 1976 εξελέγη καθηγητής στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Πρύτανης της Α.Σ.Κ.Τ. 1979-1982. Μέλος του Δ.Σ. του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (1995-2019) και του Δ.Σ. της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας (1997-2014).

Πραγματοποίησε περί τις 50 ατομικές εκθέσεις και τρεις αναδρομικές: το 1989 (Μακεδονικό Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης/Δήμος Θεσσαλονίκης), το 2007 (Νομαρχία Πειραιώς: «Μνήμη: Πειραιάς-Δραπετσώνα») και το 2010 (Μουσείο Μπενάκη: «50 χρόνια µαζὶ στὴν Τέχνη: Πέπη Σβορώνου / ∆ηµ. Κοκκινίδης»). Από το 2004 έως το θάνατο της Σβορώνου το 2011, η ζωγραφική του αφιερώνεται αποκλειστικά στη σχέση τους και την πρόωρη απώλεια της συζύγου του. Απεβίωσε στην Αθήνα στις 4 Φεβρουαρίου 2020.

Δημήτρης Κούκος: Γεννήθηκε το 1948 στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ), ζωγραφική, με δασκάλους του τον Νίκο Νικολάου και τον Γιάννη Μόραλη, και σκηνογραφία, με τον Βασίλη Βασιλειάδη. Οι σπουδές του συνεχίστηκαν στο Παρίσι, στην École des Beaux-Arts με δάσκαλο τον Gustav Singiers. Η δουλειά του έχει παρουσιαστεί σε ομαδικές και ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ έργα του βρίσκονται σε ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές στην Ελλάδα, στην Ευρώπη και στην Αμερική. Έχει διδάξει στην ΑΣΚΤ και στο Ελληνοαμερικανικό Κολλέγιο Ψυχικού και από το 2011 είναι μέλος της Ευρωμεσογειακής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών.

Σωτήρης Σόρογκας: Ο Σωτήρης Σόρογκας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1936. Σπούδασε με κρατική Υποτροφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών απ΄ όπου αποφοίτησε το 1961. Δάσκαλοί του, μεταξύ άλλων, ήταν ο Γιάννης Μόραλης, ο Παντελής Πρεβελάκης και ο Παύλος Μυλωνάς. Παρακολούθησε μαθήματα αγιογραφίας στο «Εφαρμοσμένο Εργαστήριο Φορητής Εικόνας» της ΑΣΚΤ με δάσκαλό του τον Κωνσταντίνο Γεωργακόπουλο, μαθητή του Φώτη Κόντογλου. Το 1973 έλαβε ετήσια προσωπική χορηγία του Ιδρύματος Ford και ταξίδεψε σε Ιταλία, Γαλλία, Αγγλία και Ηνωμένες Πολιτείες. Δίδαξε χρώμα και σχέδιο στην Ανώτατη Σχολή Αρχιτεκτόνων του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου από το 1964 έως το 2003. Σήμερα είναι ομότιμος καθηγητής. Το ευρύτερο ενδιαφέρον του Σόρογκα για τα εικαστικά δρώμενα της χώρας, καταγράφεται μεδραστηριότητες σε καλλιτεχνικές ομάδες, συνδέσμους και διαλέξεις. Ήταν ιδρυτικό μέλος της«Ομάδας των έξι»(1969), του «Συνδέσμου Σύγχρονης Τέχνης»(1973), της «Ομάδας για την επικοινωνία και την εκπαίδευση στην Τέχνη»(1979), ενώ το 1984 γίνεται μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού θεωρίας της τέχνης «Σπείρα». Την περίοδο 2004-2005 διετέλεσε πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Το 2010 ήταν ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Μελέτης Ελληνικού Πολιτισμού και συμμετείχε στην έκδοση του περιοδικού «Νέος Ερμής ο Λόγιος» του οποίου υπήρξε και μέλος της συντακτικής επιτροπής. Το 2004 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών για το σύνολο της καλλιτεχνικής του προσφοράς. Το 2019 του απονεμήθηκε το Παράσημο του Ανώτερου Ταξιάρχη του Τάγματος της Τιμής από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας Προκόπη Παυλόπουλο. Ο Σωτήρης Σόρογκας έχει συγγράψει πλήθος θεωρητικών και κριτικών κειμένων για καίρια ζητήματα του εικαστικού χώρου, αλλά και για θέματα ευρύτερου πνευματικού ενδιαφέροντος. Έχει πλήθος ατομικών και ομαδικών εκθέσεων σε μουσεία και αίθουσες τέχνης στην Ελλάδα και το εξωτερικό (Τόκιο, Βρυξέλλες, Δουβλίνο Σάο Πάολο, Νέα Υόρκη, Παρίσι, Ρώμη, Βασιλεία, κ.α). Εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Μπιενάλε του Σάο Πάολο(1981) και στα Ευρωπάλια(1982). Έργα του βρίσκονται στην Εθνική Πινακοθήκη της Αθήνας, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Αθηνών, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, στο Μουσείο Μπενάκη, στο ίδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη, στο Τελλόγλειο ίδρυμα Τεχνών του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης της Ρόδου, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες και αλλού.