Στον «άγνωστο» Βρετανό συγγραφέα επιστημονικής φαντασίας Μάικλ Τζον Χάρισον το φετινό βραβείο Booker – Ο γηραιότερος νικητής στην ιστορία του θεσμού

Στον βρετανό συγγραφέα Μάικλ Τζον Χάρισον απονεμήθηκε χθες το βράδυ το Booker Prize, το περίβλεπτο λογοτεχνικό βραβείο για τα αγγλικά έργα επιστημονικης φαντασίας

Ο Μ. Τζον Χάρισον (M. John Harrison) κέρδισε το Βραβείο Μπούκερ (Booker Prize) 2026 για το 13ο μυθιστόρημά του «The End of Everything», και έγινε ο γηραιότερος νικητής στην ιστορία του θεσμού σε ηλικία 81 ετών.

Σε ηλικία 81 ετών, ο Χάρισον ξεπέρασε τη Μάργκαρετ Άτγουντ, η οποία ήταν 79 ετών όταν μοιράστηκε το βραβείο το 2019 για τις Διαθήκες (The Testaments).

Κατά τη διάρκεια ειδικής τελετής στο Λονδίνο, ο συγγραφέας βραβεύτηκε για το «μετά-αποκαλυπτικό» μυθιστόρημά του The End of Everything («Το τέλος των πάντων») αμετάφραστο ακόμα στα ελληνικά, χάρη στην «εξαιρετική ποιότητα» της γραφής και την «τεράστια φιλοδοξία» του δημιουργού, όπως δήλωσε η πρόεδρος της κριτικής επιτροπής, ιστορικός Μέρι Μπίαρντ.

Το μυθιστόρημα του Χάρισον ξεχώρισε σε μια βραχεία λίστα – στην οποία συμπεριλήφθηκε για πρώτη φορά έξι βιβλίων που περιλάμβανε δύο πρώην νικητές του Μπούκερ, τον Μάρλον Τζέιμς (The Disappearers) και τον Ντάγκλας Στιούαρτ (John of John), καθώς και την Ελίζαμπεθ Στράουτ (The Things We Never Say), τον Λουκ Κέναρντ (Black Bag) και τη Ρεμπέκα Πέρι (May We Feed the King).

Η υπόθεση

Το «The End of Everything», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Serpent’s Tail τον Ιούνιο του 2026, είναι μια δυστοπική σάτιρα με την πλοκή

να εκτυλίσσεται στον Κεντ της Αγγλίας του κοντινού μέλλοντος, η οποία έχει σαρωθεί από μυστηριώδη καταστροφή.

Η πλοκή διανθίζεται με αναφορές στο Brexit, στην πανδημία του νέου κορονοϊού, στην εισβολή της τεχνολογίας στην καθημερινότητα του ανθρώπου -ζητήματα άκρως επίκαιρα- και γερές δόσεις ειρωνείας.

Στο επίσημο δελτίο Τύπου του Booker Prize, ο συγγραφέας εξήγησε ότι η επικαιρότητα του έδωσε τη θεματολογία και τη σάτιρα του μυθιστορήματος. Όπως σημείωσε, το κεντρικό ερώτημα ήταν τι συμβαίνει όταν όλες οι προσδοκίες και οι εξηγήσεις μας για τον κόσμο μετατρέπονται σε μια διαρκή καταστροφή, αλλά εμείς πρέπει παρ’ όλα αυτά να φτιάξουμε μια ζωή.

Στο «Τέλος των Πάντων», μια μυστηριώδης καταστροφή έχει οδηγήσει στην κατάρρευση της κοινωνίας και, μέσα σε αυτό το δυστοπικό σκηνικό, ο κεντρικός ήρωας, Φίλιπ Τένεντ και η θεία του Μάρνι καθώς ψάχνουν για αντικείμενα που άφησαν πίσω τους οι iGhetti, μορφές ζωής που αλλάζουν σχήμα.

Ο Φίλιπ επιζεί στις ακτές του Κεντ μαζεύοντας αντικείμενα που ξεβράζει η θάλασσα, ωσότου βρίσκει κάτι εντελώς αλλόκοτο, άγνωστης προέλευσης «τεχνούργημα», ικανό να μεταμορφώνεται και να μιμείται τους ανθρώπους.

Το εύρημα του θα αλλάξει την μοίρα του ίδιου και της θείας του Μάρνι.

Το μυθιστόρημα αφήνει πολλά ερωτήματα αναπάντητα στην πλοκή, όπως και το τι έχει απογίνει η Ευρώπη μετά την καταστροφή.

Ποιος είναι ο Μάικλ Τζον Χάρισον

Το έργο του Μ. Τζον Χάρισον εκτείνεται σε πάνω από πέντε δεκαετίες και ξεχωρίζει για την ανατροπή των κλασικών κανόνων της επιστημονικής φαντασίας (anti-space opera) και του σκοτεινού φανταστικού (New Weird).

Παρά τα 13 βιβλία του, ο Χάρισον είναι μάλλον άγνωστος στο ευρύτερο κοινό.

Ωτσόσο, ο δημιουργός μυθιστορημάτων επιστημονικής φαντασίας έφτασε να λάβει στα 81 του χρόνια το βραβείο Booker, που συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο 50.000 λιρών (σχεδόν 60.000 ευρώ).

Η διευθύνουσα σύμβουλος του Ιδρύματος Booker Prize, Γκάμπι Γουντ, σημείωσε στον επίσημο ιστότοπο του Βραβείου Μπούκερ και σε συνεντεύξεις της στον Guardian ότι, ενώ προηγούμενοι νικητές είχαν ενσωματώσει στοιχεία επιστημονικής φαντασίας, ο Χάρισον είναι ο πρώτος νικητής που προέρχεται αυθεντικά από τον χώρο της επιστημονικής φαντασίας.

Το βιβλίο του «The End of Everything» δεν έχει μεταφραστεί ακόμη σε άλλες γλώσσες, αλλά τώρα θα γίνει παγκόσμιο best seller καθώς, κατά κανόνα, το βραβείο Μπούκερ σχεδόν εγγυάται διεθνή εκδοτική επιτυχία.

« Νιώθω επιτέλους σαν κανονικός συγγραφέας»

Στην απονομή του Βραβείου Μπούκερ 2026, ο Μ. Τζον Χάρισον εμφανίστηκε εμφανώς συγκινημένος αλλά και πιστός στο γνώριμο, αυτοσαρκαστικό του χιούμορ, τονίζοντας την ανάγκη να καταργηθούν οι αυστηρές ετικέτες στα λογοτεχνικά είδη.

Παραλαμβάνοντας το βραβείο στο Λονδίνο, ο συγγραφέας δήλωσε: «Πραγματικά δεν περίμενα να βρίσκομαι εδώ απόψε, ειλικρινά δεν το περίμενα, εδώ στο τέλος των πάντων [ένα λογοπαίγνιο με τον τίτλο του βιβλίου]. Αλλά να που είμαι».

Ο Χάρισον αστειεύτηκε για το πώς η βράβευση επηρεάζει την ψυχολογία ενός δημιουργού, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Μιλάς επιπόλαια για το ότι η ζωή σου αλλάζει, αλλά είναι περίεργο όταν συμβαίνει. Νιώθω επιτέλους σαν κανονικός συγγραφέας, δηλαδή εντελώς στερημένος από αυτοπεποίθηση».