Σαουδική Αραβία και Vision 2030: έργα, αθλητισμός και παγκόσμιες φιλοδοξίες

Οι εκρήξεις των πυροτεχνημάτων φωτίζουν τον νυχτερινό ουρανό του Ριάντ, ανάμεσα στους γυάλινους πύργους της οικονομικής συνοικίας και τους σταθμούς του υπερσύγχρονου μετρό. Η Εθνική Ημέρα της Σαουδικής Αραβίας, κάθε 23 Σεπτεμβρίου, λειτουργεί πλέον όχι μόνο ως επέτειος της ενοποίησης του βασιλείου το 1932, αλλά και ως σκηνικό επίδειξης ισχύος, φιλοδοξίας και μέλλοντος.

Στο κέντρο του αστικού τοπίου δεσπόζει η PIF Tower, φωτισμένη στα πράσινα, το χρώμα της εθνικής σημαίας. Φέρει το όνομα του Public Investment Fund (PIF), του κρατικού επενδυτικού ταμείου που αποτελεί τον βασικό χρηματοδοτικό μηχανισμό του σαουδαραβικού μετασχηματισμού. Με περιουσιακά στοιχεία που πλησιάζουν το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια, το PIF είναι ο αόρατος κινητήρας πίσω από τα πιο φιλόδοξα έργα υποδομής και ανάπτυξης στον πλανήτη.

Vision 2030: Aνάπτυξη μέσω μεγαλοϊδεατισμού

To «Vision 2030» συνιστά το συνολικό πλαίσιο αυτής της στρατηγικής. Στόχος είναι η απεξάρτηση της οικονομίας από το πετρέλαιο, η διαφοροποίηση των πηγών εσόδων και η αναδιαμόρφωση της διεθνούς εικόνας της χώρας. Ο αθλητισμός, ο τουρισμός, η ψυχαγωγία και οι νέες πόλεις λειτουργούν ως βασικά εργαλεία αυτής της προσπάθειας.

Η Σαουδική Αραβία έχει ήδη εδραιωθεί ως διοργανώτρια μεγάλων διεθνών αθλητικών γεγονότων και ετοιμάζεται να φιλοξενήσει το Κύπελλο Ασίας το 2027 και το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου το 2034. Παράλληλα, επενδύει σε πρωτοφανείς αθλητικές και ψυχαγωγικές υποδομές, οι οποίες συχνά υπερβαίνουν τα όρια της συμβατικής αστικής ανάπτυξης.

Qiddiya: η πόλη του θεάματος

Σε απόσταση περίπου μίας ώρας από το Ριάντ, στα φαράγγια των ορέων Τουουάικ, αναπτύσσεται h Qiddiya, ένα τεράστιο σύμπλεγμα ψυχαγωγίας, αθλητισμού και e-sports. Το έργο περιλαμβάνει θεματικά πάρκα, πίστα Formula 1, αθλητικές εγκαταστάσεις και ξενοδοχειακές υποδομές.

Η κλίμακα είναι εντυπωσιακή: κατασκευές ενσωματωμένες στους βραχώδεις όγκους, γιγαντιαία τρενάκια που «κρεμιούνται» από τις πλαγιές, μνημειακά γλυπτά σμιλεμένα απευθείας στον βράχο. H Qiddiya προορίζεται να αποτελέσει έναν από τους μεγαλύτερους κόμβους ψυχαγωγίας παγκοσμίως και να προσελκύσει εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως.

Neom: Tο μέλλον…

Ακόμη πιο φιλόδοξο είναι το εγχείρημα της, στο βορειοδυτικό άκρο της χώρας, κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα. Πρόκειται για μια τεράστια περιοχή υπό ανάπτυξη, σχεδόν όσο το Βέλγιο, που φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως πρότυπο πόλης του μέλλοντος, συνδυάζοντας τεχνολογία, βιωσιμότητα, τουρισμό, βιομηχανία και αθλητισμό.

Ήδη λειτουργούν επιμέρους τμήματα, όπως το διεθνές αεροδρόμιο Neom Bay και το νησί Sindalah, ένας πολυτελής τουριστικός προορισμός. Παράλληλα, προχωρούν μεγάλης κλίμακας χωματουργικές εργασίες, με εκτεταμένες εκσκαφές, διαμορφώσεις εδάφους και υποδομές ενέργειας και ύδρευσης σε περιοχές που μέχρι πρότινος ήταν εντελώς ακατοίκητες.

Το συνολικό κόστος του Neom εκτιμάται, με συντηρητικούς υπολογισμούς, σε πάνω από 500 δισεκατομμύρια δολάρια.

Trojena: Xειμερινός αθλητισμός στην έρημο

Στην καρδιά του Neom αναπτύσσεται το Trojena, ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα έργα: μια φουτουριστική χειμερινή αθλητική εγκατάσταση σε υψόμετρο έως 2.500 μέτρων, σε μια περιοχή όπου το χιόνι είναι εξαιρετικά σπάνιο. Το σχέδιο περιλαμβάνει πίστες σκι, τεχνητή λίμνη, ξενοδοχεία και αθλητικές εγκαταστάσεις, με στόχο τη φιλοξενία των Ασιατικών Χειμερινών Αγώνων.

Οι εργασίες είναι κολοσσιαίες: ολόκληρα τμήματα βουνού αποκόπτονται, εκατομμύρια κυβικά μέτρα βράχου μετακινούνται, ενώ προβλέπεται παραγωγή τεχνητού χιονιού με νερό που θα αντλείται από την Ερυθρά Θάλασσα και θα αφαλατώνεται. Η περιοχή παραμένει αυστηρά ελεγχόμενη, με περιορισμένη πρόσβαση.

The Line: η πόλη-γραμμή

Στις ακτές του Κόλπου της Άκαμπα σχεδιάζεται το πιο ριζοσπαστικό ίσως αστικό πείραμα: το The Line. Αρχικά παρουσιάστηκε ως μια γραμμική мегαπόλη μήκους 174 χιλιομέτρων, αποτελούμενη από δύο παράλληλους ουρανοξύστες ύψους 500 μέτρων. Τα σχέδια έχουν αναθεωρηθεί σημαντικά και πλέον το έργο προβλέπεται να περιοριστεί σε λίγα χιλιόμετρα.

Σήμερα, το The Line υφίσταται κυρίως ως τεράστια τάφρος στο έδαφος, με αδιάκοπη κίνηση βαρέων οχημάτων και εργοταξιακό εξοπλισμό. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει κεντρικό στοιχείο της αφήγησης για το μέλλον της χώρας και συνδέεται άμεσα με τα σχέδια φιλοξενίας αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2034.

Έργα χωρίς προηγούμενο

Από το Ριάντ έως τα σύνορα με την Ιορδανία και την Αίγυπτο, η Σαουδική Αραβία μετατρέπεται σε ένα απέραντο εργοτάξιο. Αυτοκινητόδρομοι, αεροδρόμια, ενεργειακές μονάδες, στάδια, πόλεις και τουριστικοί προορισμοί οικοδομούνται ταυτόχρονα, σε ρυθμούς που σπάνια συναντώνται διεθνώς.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν τα έργα αυτά είναι εντυπωσιακά. Είναι. Το ζητούμενο είναι αν θα ολοκληρωθούν εντός χρονοδιαγράμματος, αν θα λειτουργήσουν όπως σχεδιάζονται και αν θα καταφέρουν να μετατρέψουν τη θεαματική κλίμακα σε βιώσιμη πραγματικότητα. Προς το παρόν, η Σαουδική Αραβία συνεχίζει να χτίζει το μέλλον της με όρους που δεν αφήνουν κανέναν αδιάφορο.