Σαν σήμερα το 1902, στις 18 Νοεμβρίου, η Αθήνα μετατρέπεται σε πεδίο βίαιων πολιτικών συγκρούσεων, μετά από μια εκλογική αναμέτρηση που δεν ανέδειξε νικητή. Οι δύο μεγαλύτερες παρατάξεις έχουν εκλέξει από 102 βουλευτές και ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄ αναζητά τρόπο να σχηματίσει κυβέρνηση. Οι οπαδοί του Θεόδωρου Δηλιγιάννη, όμως, κατεβαίνουν στους δρόμους, ξηλώνουν σανίδες από οικοδομές και τις χρησιμοποιούν ως όπλα, απαιτώντας να αναλάβει την πρωθυπουργία ο αρχηγός τους.
Τα επεισόδια θα μείνουν στην ιστορία ως «Σανιδικά» και θα αποδείξουν ότι στην Ελλάδα των αρχών του 20ού αιώνα μια κυβέρνηση μπορούσε να προκύψει από τη βία στους δρόμους.
Στις εκλογές της 17ης Νοεμβρίου 1902, τα κόμματα του Δηλιγιάννη και του Γεωργίου Θεοτόκη κερδίζουν από 102 έδρες, χωρίς κανένα να εξασφαλίζει πλειοψηφία. Ο βασιλιάς Γεώργιος Α΄, που δεν επιθυμεί να αναθέσει την πρωθυπουργία στον Δηλιγιάννη, εξετάζει τη λύση υπηρεσιακής κυβέρνησης. Ο Δηλιγιάννης, έχοντας εξασφαλίσει την υποστήριξη του Δημητρίου Ράλλη, κινητοποιεί τους οπαδούς του για να πιέσει το Στέμμα.
Χιλιάδες διαδηλωτές κατακλύζουν το κέντρο της Αθήνας. Στην οδό Σταδίου ξηλώνουν τις σανίδες από τις σκαλωσιές ανεγειρόμενων οικοδομών και σπάνε βιτρίνες, πόρτες και παράθυρα. Καταστήματα λεηλατούνται, γραφεία εφημερίδων λιθοβολούνται και σημειώνονται συγκρούσεις με την αστυνομία και πολιτικούς αντιπάλους.
Το κλίμα αποτυπώνει με χαρακτηριστική ειρωνεία η εφημερίδα «Σκριπ» στις 21 Νοεμβρίου. Οι εργολάβοι ζητούν από τους οικοδόμους να μαζέψουν τις σανίδες και να τις καρφώσουν με μεγάλα καρφιά, ώστε να μην μπορούν να αφαιρεθούν. «Ουδέποτε άλλοτε το ξύλο είχε τόσην πολιτικήν σημασίαν», σχολιάζει ο συντάκτης, μιλώντας για «τελεία σανιδοκρατία του ελληνικού βασιλείου».
Την ίδια ώρα, ο Δημήτριος Ράλλης και άλλοι πολιτικοί χαιρετίζουν τους διαδηλωτές από τα μπαλκόνια ως υπερασπιστές του πολιτεύματος. Το παράδοξο; Ενώ καταφέρονται εναντίον του βασιλιά Γεωργίου, επευφημούν τον διάδοχο Κωνσταντίνο.
Οι συγκρούσεις συνεχίζονται επί ημέρες, με πολλούς τραυματίες. Τελικά, στις 23 Νοεμβρίου, ο βασιλιάς υποχωρεί και αναθέτει στον Δηλιγιάννη τον σχηματισμό κυβέρνησης. Η κυβέρνησή του θα διαρκέσει μόλις επτά μήνες.
Το «Σκριπ» σχολιάζει σαρκαστικά: αφού ο Δηλιγιάννης σχημάτισε κυβέρνηση με τις σανίδες, μήπως θα εξασφάλιζε με τον ίδιο τρόπο και κοινοβουλευτική πλειοψηφία;
Τρία χρόνια αργότερα, το 1905, ο Δηλιγιάννης θα δολοφονηθεί έξω από την Παλαιά Βουλή. Τα «Σανιδικά» θα μείνουν στην ιστορία ως η πολιτική κρίση στην οποία η βία στους δρόμους καθόρισε ποιος θα κυβερνήσει τη χώρα.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1307: Σύμφωνα με τον θρύλο, ο Ελβετός πατριώτης Γουλιέλμος Τέλλος αναγκάζεται από τον Αυστριακό διοικητή Χέρμαν Γκέσλερ να σημαδέψει με το τόξο του και να πετύχει ένα μήλο στο κεφάλι του γιου του, από απόσταση 50 μέτρων. Το καταφέρνει και γίνεται σύμβολο της ελευθερίας και της αντίστασης των Ελβετών στην αυστριακή κυριαρχία. Η ιστορική ακρίβεια του περιστατικού αμφισβητείται, αλλά παραμένει ένας από τους γνωστότερους μύθους της Ελβετίας.
1826: Αρχίζει η μεγάλη μάχη της Αράχωβας, υπό την ηγεσία του Γεωργίου Καραϊσκάκη. Οι συγκρούσεις διαρκούν μέχρι τις 24 Νοεμβρίου και καταλήγουν σε θριαμβευτική ελληνική νίκη, με την εξόντωση μεγάλου μέρους των οθωμανικών δυνάμεων. Η επιτυχία ανυψώνει το ηθικό των Ελλήνων και εδραιώνει τη φήμη του Καραϊσκάκη ως κορυφαίου στρατιωτικού ηγέτη της Ελληνικής Επανάστασης.
1902: Ξεσπούν τα «Σανιδικά» στην οδό Σταδίου, με σφοδρές συγκρούσεις ανάμεσα σε Δηλιγιαννικούς και Θεοτοκικούς, που είχαν ισοψηφήσει στις εκλογές της προηγούμενης ημέρας με 102 έδρες ο καθένας. Οι διαδηλωτές ξηλώνουν σανίδες από οικοδομές και συγκρούονται στους δρόμους της Αθήνας. Τα επεισόδια πυροδοτεί η προσπάθεια του βασιλιά Γεωργίου Α΄ να διορίσει πρωθυπουργό τον υπασπιστή του, Ιωάννη Παπαδιαμαντόπουλο, προκαλώντας αντιδράσεις για την παρέμβαση του θρόνου στην πολιτική ζωή.
1916: Ξεσπούν τα Νοεμβριανά, στις 18 Νοεμβρίου με το παλαιό ημερολόγιο (1η Δεκεμβρίου με το σημερινό), εν μέσω του Εθνικού Διχασμού. Η Ελλάδα έχει δύο αντίπαλες κυβερνήσεις, του Ελευθέριου Βενιζέλου στη Θεσσαλονίκη και της Αθήνας υπό την επιρροή του βασιλιά Κωνσταντίνου. Δυνάμεις της Αντάντ αποβιβάζονται στο Φάληρο, συγκρούονται με τον Ελληνικό Στρατό και βομβαρδίζουν την Αθήνα. Οι αιματηρές συγκρούσεις και οι διώξεις που ακολουθούν επιδεινώνουν τον Εθνικό Διχασμό.
1926: Ο Ιρλανδός συγγραφέας Τζορτζ Μπέρναρντ Σο αρνείται το χρηματικό έπαθλο που συνοδεύει το Νόμπελ Λογοτεχνίας, το οποίο του έχει απονεμηθεί για το 1925. Με το χαρακτηριστικό του χιούμορ σχολιάζει: «Μπορώ να συγχωρήσω τον Άλφρεντ Νόμπελ για την ανακάλυψη της δυναμίτιδας, αλλά μόνο ένας δαίμονας με ανθρώπινη μορφή θα μπορούσε να επινοήσει το Βραβείο Νόμπελ».
1928: Παρουσιάζεται στο θέατρο Κόλονι της Νέας Υόρκης η πρώτη ταινία του Μίκυ Μάους που κυκλοφορεί με συγχρονισμένο ήχο. Πρόκειται για την οκτάλεπτη ταινία «Steamboat Willie» (Το Ατμόπλοιο Γουίλι) του Γουόλτ Ντίσνεϊ, που σηματοδοτεί την επίσημη κινηματογραφική εμφάνιση του διάσημου χαρακτήρα.
1935: Με συντακτική πράξη απαγορεύεται στην Ελλάδα η πρόσληψη γυναικών στις περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες, με περιορισμένες εξαιρέσεις για επαγγέλματα όπως εκπαιδευτικοί, νοσοκόμες, γραμματείς και τηλεφωνήτριες. Η απόφαση προκαλεί αντιδράσεις από γυναικείες οργανώσεις.
1936: Η ναζιστική Γερμανία και η φασιστική Ιταλία αναγνωρίζουν τη δικτατορική κυβέρνηση του Ισπανού στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο, κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου.
1963: Η αμερικανική εταιρεία Bell παρουσιάζει εμπορικά το τηλέφωνο με πλήκτρα, που αντικαθιστά σταδιακά τον περιστροφικό δίσκο και αλλάζει τον τρόπο πραγματοποίησης τηλεφωνικών κλήσεων.
1976: Τα Κορτές, το ισπανικό κοινοβούλιο που είχε διοριστεί επί Φράνκο, εγκρίνουν με 425 ψήφους υπέρ και 59 κατά τον Νόμο Πολιτικής Μεταρρύθμισης. Η απόφαση ανοίγει τον δρόμο για τη μετάβαση της Ισπανίας από τη δικτατορία στη δημοκρατία, τις πρώτες ελεύθερες εκλογές και το νέο Σύνταγμα, υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Αδόλφο Σουάρεθ.
1978: Στο Τζόουνσταουν της Γουιάνας, ο Αμερικανός θρησκευτικός ηγέτης Τζιμ Τζόουνς οδηγεί τους οπαδούς της αίρεσης «Ναός του Λαού» σε μαζική δολοφονία και αυτοκτονία. Εκατοντάδες άνθρωποι πεθαίνουν πίνοντας δηλητηριασμένο ποτό, ενώ άλλοι εξαναγκάζονται. Συνολικά 918 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους εκείνη την ημέρα στη Γουιάνα, ανάμεσά τους 304 ανήλικοι.
1983: Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ υιοθετεί το ψήφισμα 541, καταδικάζοντας την ανακήρυξη του ψευδοκράτους στα κατεχόμενα της Κύπρου. Χαρακτηρίζει την απόσχιση νομικά άκυρη και ζητεί την ανάκλησή της, επιβεβαιώνοντας την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
1993: Οι Nirvana ανεβαίνουν στη σκηνή του MTV Unplugged, στα Sony Music Studios της Νέας Υόρκης, για μία από τις πιο εμβληματικές εμφανίσεις στην ιστορία της μουσικής. Ο Κερτ Κομπέιν ερμηνεύει ακουστικά τραγούδια και διασκευές, με αποκορύφωμα το «Where Did You Sleep Last Night». Το σκηνικό με τα μαύρα κεριά και τα λευκά κρίνα θυμίζει τελετή αποχαιρετισμού. Πέντε μήνες αργότερα, ο Κομπέιν θα είναι νεκρός, ενώ το άλμπουμ που κυκλοφορεί το 1994 θα γνωρίσει τεράστια επιτυχία.
1995: Τα ξημερώματα, τα ΜΑΤ επεμβαίνουν στο Πολυτεχνείο, μετά την απόφαση της Συγκλήτου για άρση του πανεπιστημιακού ασύλου. Είχαν προηγηθεί πολύωρες οδομαχίες, εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων και συγκρούσεις γύρω από το ΕΜΠ, όπου είχαν εγκλωβιστεί περίπου 1.500 νέοι. Όσοι παραμένουν στο κτίριο παραδίδονται χωρίς αντίσταση, ενώ περίπου 470 άτομα οδηγούνται στην Αστυνομία, σε μία από τις μαζικότερες αστυνομικές επιχειρήσεις της μεταπολιτευτικής περιόδου.
Γεννήσεις

1903 – Δόρα Στράτου, Ελληνίδα χορογράφος που αφιέρωσε τη ζωή της στη διάσωση και ανάδειξη της ελληνικής παραδοσιακής μουσικοχορευτικής κληρονομιάς. Ίδρυσε το Θέατρο Ελληνικών Χορών «Δόρα Στράτου», που παραμένει μέχρι σήμερα μοναδικό στο είδος του. Συγκέντρωσε, κατέγραψε και διέσωσε χορούς, τραγούδια και φορεσιές από όλη την Ελλάδα, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διατήρηση της πολιτιστικής μας ταυτότητας. Η δράση της θεωρείται ανεκτίμητη για τη λαογραφία και τις παραστατικές τέχνες.

1906 – Άλεκ Ισσιγόνης (Alec Issigonis), Έλληνας σχεδιαστής αυτοκινήτων και δημιουργός του θρυλικού «Mini», ενός από τα πιο εμβληματικά μοντέλα στην ιστορία της αυτοκίνησης. Με ριζοσπαστική προσέγγιση στη μηχανολογία και στόχο τη μέγιστη εκμετάλλευση χώρου, σχεδίασε το Mini το 1959, καθιερώνοντάς το ως σύμβολο πρακτικότητας και στιλ. Το έργο του επηρέασε βαθιά τη σύγχρονη αυτοκινητοβιομηχανία και τον καθιέρωσε ως πρωτοπόρο μηχανικό παγκόσμιας ακτινοβολίας.

1934 – Βασίλης Βασιλικός, Έλληνας συγγραφέας και μία από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές μορφές της μεταπολεμικής Ελλάδας. Το εμβληματικό του μυθιστόρημα «Ζ», βασισμένο στη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη, έγινε διεθνές σύμβολο πολιτικής λογοτεχνίας και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Κώστα Γαβρά. Με πλούσια συγγραφική παραγωγή και παρουσία στη δημόσια ζωή, ο Βασιλικός άφησε ισχυρό αποτύπωμα στη σχέση λογοτεχνίας και πολιτικής συνείδησης.

1962 – Κερκ Χάμμετ (Kirk Hammett), Αμερικανός μουσικός και κιθαρίστας των Metallica, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φιγούρες στο παγκόσμιο heavy metal. Εντάχθηκε στο συγκρότημα το 1983 και συνέβαλε καθοριστικά στον ήχο τους με τις τεχνικές, έντονες και μελωδικές του κιθάρες. Συμμετείχε στη δημιουργία ιστορικών άλμπουμ όπως τα «Master of Puppets» και «Metallica (Black Album)». Θεωρείται κορυφαίος κιθαρίστας της γενιάς του.
Θάνατοι

1922 – Μαρσέλ Προυστ (Marcel Proust), Γάλλος συγγραφέας και δημιουργός του μνημειώδους έργου «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο», ενός από τα σημαντικότερα στην παγκόσμια λογοτεχνία. Με βαθιά ενδοσκόπηση, λεπτομερή παρατήρηση και πρωτοποριακή αφηγηματική τεχνική, εξέτασε τη μνήμη, τον χρόνο και την ανθρώπινη εμπειρία. Η επίδρασή του στη λογοτεχνία υπήρξε τεράστια, καθιερώνοντάς τον ως έναν από τους κορυφαίους μοντερνιστές του 20ού αιώνα.
Εορτολόγιο
Πλάτων
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Ισλαμικής Τέχνης