Σαν σήμερα 9 Ιανουαρίου: Η τραγική ιστορία του Ολυμπιονίκη Κοκίτσι Τσουμπουράγια – «Ο Κοκίτσι σας είναι πολύ κουρασμένος για να τρέξει άλλο»
Στις 21 Οκτωβρίου 1964, στο Ολυμπιακό στάδιο του Τόκιο, ο Κοκίτσι Τσουμπουράγια μπαίνει για τον τελευταίο γύρο του μαραθωνίου στη δεύτερη θέση. Ο Αιθίοπας Αμπέμπε Μπικίλα έχει ήδη «κλειδώσει» το χρυσό, το στάδιο περιμένει το ασημένιο ενός Ιάπωνα, και ο Τσουμπουράγια μοιάζει να το έχει στα χέρια του. Στην τελική ευθεία, ο Βρετανός Μπέιζιλ Χίτλεϊ ανεβάζει ρυθμό, τον περνά και του παίρνει το ασημένιο μπροστά σε δεκάδες χιλιάδες θεατές. Ο Τσουμπουράγια τερματίζει τρίτος, με χάλκινο και χρόνο 2:16:22.8, λίγα δευτερόλεπτα πίσω από τον Χίτλεϊ.
Για την Ιαπωνία, το μετάλλιο ήταν ιστορικό αφού ήταν το πρώτος ολυμπιακό μετάλλιο Ιάπωνα αθλητή στη μεταπολεμική εποχή. Για τον ίδιο, όμως ήταν ένα «ασυγχώρητο λάθος μπροστά στον Ιαπωνικό λαό» το οποίο δεσμεύθηκε ότι θα «διόρθωνε» στο Μεξικό, τέσσερα χρόνια αργότερα.
Από τη Φουκουσίμα στο βάρος της στολής
Ο Τσουμπουράγια γεννιέται στη Σουκαγκάουα, στη Φουκουσίμα, το 1940 και μεγαλώνει σε μια πολυμελή οικογένεια. Μπαίνει νωρίς στο τρέξιμο, παρότι έχει περάσει προβλήματα υγείας στα πόδια ως παιδί, και αργότερα κατατάσσεται στις Ιαπωνικές Δυνάμεις Αυτοάμυνας, εκεί όπου το τρέξιμο γίνεται πια μέρος μιας αυστηρής πειθαρχίας και ενός εθνικού στόχου για διάκριση. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, οι Δυνάμεις Αυτοάμυνας «επενδύουν» σε αθλητές υψηλού επιπέδου, και ο Τσουμπουράγια ξεχωρίζει στις μεγάλες αποστάσεις.
Στους Αγώνες του 1964 τρέχει και τα 10.000 μέτρα, όπου καταλαμβάνει την 6η θέση και μετά αγωνίζεται και στον μαραθώνιο της τελευταίας ημέρας των Ολυμπιακών.
Τραυματισμοί, προσδοκίες και μια ζωή που στενεύει
Μετά το Τόκιο, οι προσδοκίες ανεβαίνουν απότομα. Σύμφωνα με αφηγήσεις της εποχής, μέσα στο στρατιωτικό πλαίσιο όπου υπηρετεί, το ζητούμενο μετατρέπεται σε αποστολή: στο Μεξικό έπρεπε να έρθει ένα μεγαλύτερο μετάλλιο. Την ίδια στιγμή, ο ίδιος δεν καταφέρνει να αφήσει πίσω του τη σκηνή του σταδίου και το «χαμένο» ασημένιο.
Κάπου εκεί αρχίζει να τον προδίδει και το σώμα του. Χρόνια προβλήματα στη μέση, επιπλοκές και τραυματισμοί που δυσκολεύουν την προπόνηση, κάνουν τον στόχο να μοιάζει όλο και πιο μακρινός, ενώ η προσωπική του ζωή πιέζεται από περιορισμούς και αναβολές που συνδέονται με το περιβάλλον του στρατού.
«Ο Κοκίτσι σας είναι πολύ κουρασμένος για να τρέξει άλλο»
Τη 9η Ιανουαρίου 1968, λίγο πριν από τους Ολυμπιακούς του Μεξικού, ο Κοκίτσι Τσουμπουράγια βάζει τέλος στη ζωή του, στο δωμάτιο όπου έμενε κατά την προετοιμασία του. Η ιστορία γράφει ότι βρέθηκε κρατώντας το χάλκινο μετάλλιο του Τόκιο, και ένα σημείωμα προς την οικογένειά του, που έγινε σύμβολο για την πίεση, τη μοναξιά και το βάρος των προσδοκιών πάνω σε έναν αθλητή 27 ετών.
«Αγαπητέ πατέρα, αγαπητή μητέρα, απόλαυσα τη νόστιμη σούπα τορόρο τριών ημερών, τους αποξηραμένους λωτούς και τα ρυζοκέικ. Αγαπητέ αδελφέ Τοσίο και αγαπητή αδελφή, απόλαυσα το νόστιμο σούσι. Αγαπητέ αδελφέ Κατσούμι και αγαπητή αδελφή, απόλαυσα το νόστιμο κρασί και τα μήλα. Αγαπητέ αδελφέ Ιβάο και αγαπητή αδελφή, απόλαυσα το νόστιμο ρύζι με σίσο και τις πίκλες νανμπάν-ζούκε.
Αγαπητέ αδελφέ Κικουζό και αγαπητή αδελφή, απόλαυσα τον νόστιμο χυμό σταφυλιού και το κρασί Yomeishu. Τα απόλαυσα. Και σε ευχαριστώ, αγαπητή αδελφή, για τα ρούχα που πάντα μου έπλενες. Αγαπητέ αδελφέ Κόζο και αγαπητή αδελφή, σας ευχαριστώ για τις διαδρομές που μου κάνατε με το αυτοκίνητο, πέρα δώθε. Απόλαυσα τη νόστιμη σουπιά mongo. Αγαπητέ αδελφέ Μαζάο και αγαπητή αδελφή, λυπάμαι πολύ για όλες τις έγνοιες που σας προκάλεσα.
Σάτσιο-κουν, Χιντέο-κουν, Μίκιο-κουν, Τοσικό-τσαν, Χιντέκο-τσαν, Ριοσούκε-κουν, Τακαχίσα-κουν, Μιγιόκο-τσαν, Γιούκιε-τσαν, Μίτσουε-τσαν, Ακίρα-κουν, Γιοσιγιούκι-κουν, Κέικο-τσαν, Κόεϊ-κουν, Γιου-τσαν, Κίι-τσαν, Σότζι-κουν: να μεγαλώσετε και να γίνετε καλοί άνθρωποι.
Αγαπητέ πατέρα και αγαπητή μητέρα, ο Κοκίτσι σας είναι πολύ κουρασμένος για να τρέξει άλλο. Σας παρακαλώ συγχωρέστε τον. Λυπάται που σας ανησυχούσε συνεχώς. Αγαπητέ πατέρα και αγαπητή μητέρα, ο Κοκίτσι θα ήθελε να είχε ζήσει στο πλευρό σας.»
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1349: Στη Βασιλεία της Ελβετίας, οι Εβραίοι της πόλης στοχοποιούνται ως υπαίτιοι της Μαύρης Πανώλης και καίγονται ζωντανοί σε πογκρόμ που έχει μείνει ως ένα από τα πιο σκοτεινά επεισόδια της εποχής.
1431: Ξεκινά στη Ρουέν η δίκη της Γαλλίδας Ζαν ντ’ Αρκ, μια από τις πιο εμβληματικές δίκες του Μεσαίωνα. Η δίκη γίνεται στη Ρουέν από εκκλησιαστικό δικαστήριο που κινείται στο πλαίσιο των αγγλικών συμφερόντων στον Εκατονταετή Πόλεμο, με κεντρικό ρόλο του επισκόπου Πιερ Κοσόν. Η διαδικασία καταλήγει στην καταδίκη της για αίρεση και στην εκτέλεσή της στην πυρά, στις 30 Μαΐου 1431, ενώ δεκαετίες αργότερα η υπόθεση θα επανεξεταστεί και θα ακυρωθεί η καταδίκη της.
1792: Υπογράφεται η Συνθήκη του Ιασίου ανάμεσα στη Ρωσική Αυτοκρατορία και την Οθωμανική Αυτοκρατορία, τερματίζοντας τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1787-1792 και επιβεβαιώνοντας τη ρωσική ισχύ στη Μαύρη Θάλασσα.
1824: Η Ρωσική κυβέρνηση καταθέτει προς τις Μεγάλες Δυνάμεις και την Οθωμανική Αυτοκρατορία ένα υπόμνημα, γνωστό ως «σχέδιο των τριών τμημάτων», προτείνοντας να δημιουργηθούν τρεις αυτόνομες, φόρου υποτελείς ελληνικές ηγεμονίες κατά το πρότυπο της Βλαχίας και της Μολδαβίας: (α) Θεσσαλία και Ανατολική Στερεά Ελλάδα, (β) Δυτική Στερεά Ελλάδα και Ήπειρος, (γ) Πελοπόννησος και Κρήτη, με στόχο έναν «ελεγχόμενο» συμβιβασμό που θα περιόριζε το εύρος της ελληνικής αυτοδιάθεσης και θα διατηρούσε περιθώρια ρωσικής επιρροής στα Βαλκάνια. Το σχέδιο δεν προχωρά, καθώς δεν βρίσκει ουσιαστική αποδοχή και δεν ενεργοποιείται από τις άλλες Δυνάμεις.
1838: Ο Λουί Νταγκέρ αποτυπώνει με τη μέθοδο της νταγκεροτυπίας (daguerreotype) μια πρωινή εικόνα της λεωφόρου «Boulevard du Temple» στο Παρίσι, σε μία από τις πιο πρώιμες σωζόμενες φωτογραφίες. Παρότι ο δρόμος ήταν συνήθως γεμάτος κίνηση, ο χρόνος έκθεσης (περίπου 4 έως 5 λεπτά) «σβήνει» άμαξες και πεζούς που κινούνται, αφήνοντας να διακρίνονται καθαρά μόνο δύο φιγούρες που έμειναν σχεδόν ακίνητες: ένας άνδρας που γυαλίζει τα παπούτσια του και ο λούστρος, σε αυτό που συχνά θεωρείται η πρώτη φωτογραφική καταγραφή ανθρώπου. Η διαδικασία ανακοινώνεται δημόσια το 1839 και, για περίπου δύο δεκαετίες, γίνεται η κυρίαρχη φωτογραφική τεχνική.
1888: Ιδρύεται η οικονομική εφημερίδα Financial Times. Το πρώτο φύλλο της κυκλοφορεί με το όνομα «London Financial Guide» και θα μετονομαστεί με το όνομα που διατηρεί μέχρι σήμερα στις 13 Φεβρουαρίου.
1900: Ιδρύεται στη Ρώμη η Λάτσιο ως αθλητικός σύλλογος δρομέων. Επιλέγουν τα γαλανόλευκα χρώματα, εμπνευσμένοι από τα χρώματα της σημαίας της Ελλάδας, πατρίδας των Ολυμπιακών Αγώνων και του αθλητισμού γενικότερα. Έμβλημα της ομάδας ο αετός, σύμβολο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.
1916: Ολοκληρώνεται η Εκστρατεία της Καλλίπολης στα Δαρδανέλλια με Οθωμανική νίκη, κλείνοντας ένα από τα πιο αιματηρά κεφάλαια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.
1938: Ο διάδοχος Παύλος παντρεύεται στην Αθήνα την Γερμανίδα πριγκίπισσα Φρειδερίκη του Ανόβερου, σε τελετή στη Μητρόπολη Αθηνών, που παρακολουθείται από πλήθος κόσμου και καλύπτεται εκτενώς από τον Τύπο ως μεγάλο γεγονός κύρους για τη μοναρχία της εποχής. Ο γάμος αποκτά και πολιτική φόρτιση, καθώς πραγματοποιείται μέσα στο κλίμα του καθεστώτος Μεταξά και «διαβάζεται» ως κίνηση σταθερότητας και διεθνών δυναστικών δεσμών, ενώ από το ζευγάρι θα γεννηθούν αργότερα ο μελλοντικός βασιλιάς Κωνσταντίνος Β΄ και η Σοφία, μετέπειτα βασίλισσα της Ισπανίας.
1951: Εγκαινιάζεται επίσημα η έδρα του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, στο Μανχάταν, ως νέο «σπίτι» της διεθνούς διπλωματίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1968: Ο Ιάπωνας μαραθωνοδρόμος Κοκίτσι Τσουμπουράγια, τρίτος ολυμπιονίκης του μαραθωνίου στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Τόκιο (1964), αυτοκτονεί. Σε επιστολή του, γράφει: «Δεν μπορώ να τρέξω πια», απογοητευμένος που, λόγω ατυχήματος, δεν μπορούσε να συμμετάσχει στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Μεξικού. Η τραγική του πράξη συγκλονίζει τον αθλητικό κόσμο και φέρνει στο φως την τεράστια πίεση που υφίστανται οι κορυφαίοι αθλητές.
1979: Η ελληνική τηλεόραση αποκτά χρώμα, χάρη στο γαλλικό σύστημα SECAM, που αργότερα θα αντικατασταθεί από το γερμανικό PAL.
1992: Η ταινία «Το μετέωρο βήμα του πελαργού» κάνει επίσημη πρεμιέρα στην Αθήνα, παρουσία του σκηνοθέτη Θόδωρου Αγγελόπουλου και του πρωταγωνιστή Μαρτσέλο Μαστρογιάνι.
1996: Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών απαντά με καθυστέρηση, απορρίπτοντας τη ρηματική διακοίνωση της Τουρκίας στις 29 Δεκεμβρίου, στην οποία αναφέρεται ότι οι βραχονησίδες Ίμια έχουν καταχωρηθεί στο κτηματολόγιο Μουγκλά του νομού Μπουντρούμ (Αλικαρνασσού) και ανήκουν στην Τουρκία.
1998: Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Ελλάδα, Νίκολας Μπερνς, σε συνέντευξή του δηλώνει ότι η χώρα του αναγνωρίζει μόνο 6 ναυτικά μίλια ως εθνικό εναέριο χώρο, ενώ και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ξεκαθαρίζει ότι για τους Αμερικανούς οι τουρκικές πτήσεις στη ζώνη μεταξύ 6 και 10 ν.μ. δεν αποτελούν παραβιάσεις.
2007: Ο Στιβ Τζομπς της Apple επιδεικνύει το νέο κινητό τηλέφωνο iPhone.
2010: Εκρηκτικός μηχανισμός, τοποθετημένος σε κάδο απορριμμάτων, εκρήγνυται στις 8 το βράδυ κοντά στο μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη, μπροστά από τη Βουλή. Την ευθύνη της επίθεσης θα αναλάβει η τρομοκρατική οργάνωση «Συνωμοσία των Πυρήνων της Φωτιάς».
Γεννήσεις
1908 – Σιμόν ντε Μποβουάρ (Simone de Beauvoir), Γαλλίδα φιλόσοφος, συγγραφέας και εμβληματική φεμινιστική μορφή του 20ού αιώνα. Συνδέθηκε στενά με τον υπαρξισμό και τον πνευματικό κύκλο του Ζαν-Πολ Σαρτρ, ενώ το έργο της άλλαξε ριζικά τη συζήτηση για το φύλο και την ελευθερία. Με το «Το Δεύτερο Φύλο» ανέλυσε πώς η κοινωνία κατασκευάζει τη γυναικεία ταυτότητα, επηρεάζοντας βαθιά τη σύγχρονη σκέψη, την πολιτική και τα κινήματα δικαιωμάτων.
1913 – Ρίτσαρντ Νίξον (Richard Nixon), Αμερικανός πολιτικός και 37ος πρόεδρος των ΗΠΑ (1969-1974), από τις πιο αμφιλεγόμενες προσωπικότητες του 20ού αιώνα. Σημείωσε μεγάλα ορόσημα στην εξωτερική πολιτική, με κορυφαία τη ιστορική προσέγγιση με την Κίνα το 1972. Η προεδρία του όμως στιγματίστηκε από το σκάνδαλο Γουότεργκεϊτ, που οδήγησε στην παραίτησή του στις 9 Αυγούστου 1974, μοναδική περίπτωση Αμερικανού προέδρου.
1941 – Τζόαν Μπαέζ (Joan Baez), Αμερικανίδα τραγουδίστρια και ακτιβίστρια, εμβληματική μορφή του folk και σύμβολο του κινήματος ειρήνης και των κοινωνικών αγώνων των ’60s. Με τη διαυγή φωνή και τις ερμηνείες της ανέδειξε τραγούδια διαμαρτυρίας και έγινε σημείο αναφοράς στο κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων. Συνδέθηκε στενά με τον Μπομπ Ντίλαν και με μαζικές πορείες για τα ανθρώπινα δικαιώματα, μετατρέποντας τη μουσική της σε δημόσια παρέμβαση.
1944 – Τζίμι Πέιτζ (Jimmy Page), Άγγλος κιθαρίστας, συνθέτης και παραγωγός, ιδρυτικό μέλος των Led Zeppelin και από τις πιο επιδραστικές μορφές της ροκ. Με χαρακτηριστικά riffs και ευρηματικούς πειραματισμούς, συνέδεσε τα μπλουζ με το hard rock, διαμορφώνοντας τον ήχο μιας ολόκληρης εποχής. Τραγούδια όπως το «Stairway to Heaven» και το «Kashmir» έγιναν θρυλικά, ενώ η σκηνική του παρουσία και η παραγωγή του επηρέασαν γενιές μουσικών.
Θάνατοι
1873 – Ναπολέων Γ΄ (Napoléon III), Γάλλος αυτοκράτορας και ανιψιός του Ναπολέοντα Α΄, που κυβέρνησε τη Γαλλία κατά τη Β΄ Αυτοκρατορία (1852-1870). Η εποχή του συνδέθηκε με εκσυγχρονισμό και μεγάλα έργα, όπως η ριζική αναμόρφωση του Παρισιού, αλλά και με αμφιλεγόμενες εξωτερικές περιπέτειες. Η ήττα στον Γαλλοπρωσικό Πόλεμο οδήγησε στην πτώση του, την αιχμαλωσία και την εξορία του, σφραγίζοντας το τέλος της αυτοκρατορικής του φιλοδοξίας.