Σαν σήμερα 9 Απριλίου: Η «Σφαγή στο Δήλεσι» – Το έγκλημα που διέσυρε διεθνώς την Ελλάδα

Σαν σήμερα, 9 Απριλίου 1870, κορυφώνεται ένα από τα πιο σκοτεινά επεισόδια της νεότερης ελληνικής ιστορίας: η «Σφαγή στο Δήλεσι», το έγκλημα που έκανε την Ελλάδα διεθνές σκάνδαλο και αποκάλυψε την αδυναμία του κράτους να επιβληθεί στην ύπαιθρο. Ληστές από τη διαβόητη συμμορία των αδελφών Αρβανιτάκη δολοφονούν εν ψυχρώ ευρωπαίους περιηγητές, ανάμεσά τους Βρετανούς και Ιταλούς, και η υπόθεση εξελίσσεται σε διπλωματική καταιγίδα με επίκεντρο την Αθήνα.

Όλα ξεκίνησαν λίγες ημέρες νωρίτερα, στις 30 Μαρτίου 1870, όταν μια ομάδα Άγγλων και Ελλήνων εκδρομέων, μαζί με Ιταλούς ευγενείς, ξεκίνησε μια φαινομενικά αθώα εκδρομή προς τον Μαραθώνα. Στην περιοχή του Πικερμίου, ένοπλοι ληστές με αρχηγό τον Χρήστο Αρβανιτάκη έστησαν ενέδρα, τραυμάτισαν τους χωροφύλακες που συνόδευαν την αποστολή και οδήγησαν τους ξένους ομήρους στο κρησφύγετό τους, αρχικά σε σπηλιά στην Πεντέλη και στη συνέχεια στην περιοχή του Δηλεσίου, κοντά στον Ωρωπό.

Οι ληστές σύντομα κατάλαβαν ότι κρατούν στα χέρια τους «βαριά χαρτιά»: μέλη της βρετανικής και ιταλικής αριστοκρατίας, ανάμεσά τους ο πρίγκιπας Ουίλιαμ Έθελστοουν. Ζήτησαν τεράστια λύτρα σε χρυσές λίρες και πλήρη αμνηστία για να αφήσουν τους ομήρους ελεύθερους, κλιμακώνοντας συνεχώς τις απαιτήσεις τους όσο περνούσαν οι μέρες. Η ελληνική κυβέρνηση βρέθηκε παγιδευμένη ανάμεσα στην πίεση των μεγάλων δυνάμεων και στον φόβο ότι αν ενδώσει, θα νομιμοποιήσει ουσιαστικά τη ληστοκρατία που μάστιζε την ύπαιθρο.

Στις 9 Απριλίου 1870, Μεγάλη Πέμπτη, τμήμα της Χωροφυλακής εντοπίζει τους ληστές στην περιοχή του Δηλεσίου και έρχεται σχεδόν πρόσωπο με πρόσωπο μαζί τους. Μέσα σε κλίμα πανικού, και βλέποντας τον κλοιό να στενεύει, οι Αρβανιτάκηδες εκτελούν τους ομήρους – τέσσερις Βρετανούς και Ιταλούς περιηγητές – πριν επιχειρήσουν να διαφύγουν, γράφοντας με αίμα το τέλος της υπόθεσης και σφραγίζοντας τη μέρα αυτή ως ένα από τα πιο ντροπιαστικά ορόσημα για το ελληνικό κράτος.

Η αντίδραση στην Ευρώπη είναι εκρηκτική: βρετανικές και ιταλικές εφημερίδες παρουσιάζουν την Ελλάδα ως «βάρβαρη χώρα χωρίς νόμους», ζητώντας σκληρή στάση απέναντι στην Αθήνα. Οι διπλωματικές σχέσεις Ελλάδας – Βρετανίας παγώνουν, η κυβέρνηση του Θρασύβουλου Ζαΐμη καταρρέει υπό το βάρος της διεθνούς κατακραυγής και της εσωτερικής κριτικής, και η «Σφαγή στο Δήλεσι» μένει στην Ιστορία ως σύμβολο του πώς η ληστοκρατία και η κρατική ανεπάρκεια μπορούν να μετατρέψουν μια τοπική εγκληματική πράξη σε διεθνή κρίση με πολιτικές προεκτάσεις.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1015: Ο Βασίλειος Β΄ ο αποκαλούμενος Βουλγαροκτόνος ανακτά την Έδεσσα από τις βουλγαρικές δυνάμεις, στο πλαίσιο των πολέμων του Βυζαντίου με το κράτος του Σαμουήλ. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε τον βυζαντινό έλεγχο στη δυτική Μακεδονία και αποτέλεσε έναν ακόμη κρίκο στην εκστρατεία που οδήγησε λίγα χρόνια αργότερα στην οριστική υποταγή της Βουλγαρίας.

1836: Ψηφίζεται ο πρώτος πολεοδομικός νόμος της Αθήνας, σε μια περίοδο όπου η πόλη διαμορφώνεται ως πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους. Ο σχεδιασμός της εποχής επιχειρεί να δώσει διοικητική και συμβολική μορφή στη νέα πρωτεύουσα, επηρεάζοντας την εξέλιξη του αστικού της ιστού για πολλές δεκαετίες.

1870: Στη σφαγή στο Δήλεσι, η συμμορία των αδελφών Αρβανιτάκη δολοφονεί τους ομήρους που είχε συλλάβει λίγες ημέρες νωρίτερα στο Πικέρμι, όταν οι Αρχές δεν αποδέχθηκαν τα αιτήματά της για λύτρα και αμνηστία. Ανάμεσα στα θύματα βρίσκονταν Βρετανοί και άλλοι Ευρωπαίοι περιηγητές, γεγονός που προκάλεσε διεθνή κατακραυγή και βαρύ πλήγμα στο κύρος της Ελλάδας. Η υπόθεση συνδέθηκε άμεσα με την εικόνα ανασφάλειας στην ελληνική ύπαιθρο και είχε σοβαρές πολιτικές συνέπειες.

1906: Διοργανώνονται στην Αθήνα οι λεγόμενοι Μεσολυμπιακοί Αγώνες (ή Μεσολυμπιάδα), με αφορμή τη συμπλήρωση δέκα ετών από τους πρώτους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1896. Οι αγώνες φιλοξενούνται στο Παναθηναϊκό Στάδιο και γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία, συμβάλλοντας στην ενίσχυση του Ολυμπιακού θεσμού σε μια περίοδο που η συνέχειά του δεν ήταν ακόμη δεδομένη, αν και αργότερα δεν αναγνωρίστηκαν επίσημα ως κανονική Ολυμπιάδα από τη Διεθνή Ολυμπιακή Επιτροπή.

1911: Ο Κωστής Παλαμάς, τότε γραμματέας του Πανεπιστημίου Αθηνών, τιμωρείται με μηνιαία παύση επειδή υπερασπίστηκε δημόσια τη δημοτική γλώσσα. Το περιστατικό αποτυπώνει τη σφοδρότητα του γλωσσικού ζητήματος στις αρχές του 20ού αιώνα, όταν η σύγκρουση ανάμεσα σε καθαρεύουσα και δημοτική είχε έντονο πολιτικό και πολιτισμικό φορτίο.

1941: Οι γερμανικές δυνάμεις εισέρχονται στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια της γερμανικής εισβολής στην Ελλάδα, σηματοδοτώντας μια κρίσιμη καμπή στην κατάρρευση του μετώπου στη Μακεδονία. Την ίδια στιγμή καταρρέει η άμυνα της Γραμμής Μεταξά στην ανατολική Μακεδονία και η πόλη περνά υπό ναζιστική κατοχή. Η είσοδος των Γερμανών στη Θεσσαλονίκη προανήγγειλε τη σκοτεινή περίοδο της Κατοχής για ολόκληρη τη χώρα.

1953: Ο υπουργός Συντονισμού Σπύρος Μαρκεζίνης προχωρά στην περίφημη υποτίμηση της δραχμής κατά 50% έναντι του δολαρίου, στο πλαίσιο της οικονομικής πολιτικής της κυβέρνησης Παπάγου. Η απόφαση προκάλεσε αρχικά ισχυρές αντιδράσεις, όμως στη συνέχεια θεωρήθηκε κομβική για τη σταθεροποίηση της οικονομίας, την ενίσχυση των εξαγωγών και την ανάπτυξη του τουρισμού. Για πολλούς ιστορικούς της οικονομίας, υπήρξε σημείο καμπής στη μεταπολεμική πορεία της χώρας.

1959: Η NASA ανακοινώνει την επιλογή των επτά αστροναυτών, που θα επανδρώσουν την αποστολή Mercury.

1964: Οι τουρκικές Αρχές διατάσσουν εκατοντάδες Έλληνες της Κωνσταντινούπολης να εγκαταλείψουν τις δουλειές, τις επιχειρήσεις και τα σπίτια τους και να φύγουν από την Τουρκία μέσα σε ελάχιστες ημέρες. Το μέτρο εντάσσεται στο κύμα διώξεων που επιτάχυνε τον ξεριζωμό της ιστορικής ελληνικής κοινότητας της Πόλης. Η εξέλιξη αυτή άφησε βαθύ τραύμα στον Ελληνισμό της Κωνσταντινούπολης και στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

1969: Εγκαινιάζεται στην Ελλάδα ο νέος πομπός τηλεόρασης των Ενόπλων Δυνάμεων, στον Υμηττό.

1969: Κάνει την παρθενική του πτήση το πρώτο βρετανικής και γαλλικής κατασκευής αεροσκάφος Concorde.

1981: Η Αθήνα πνίγεται από το νέφος, με εκατοντάδες ανθρώπους να καταλήγουν σε νοσοκομεία με αναπνευστικά προβλήματα. Το επεισόδιο ανέδειξε με δραματικό τρόπο το μέγεθος της ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην πρωτεύουσα, σε μια εποχή ταχείας αστικοποίησης και αυξημένης κυκλοφορίας. Έγινε σημείο αναφοράς στη δημόσια συζήτηση για την ποιότητα ζωής και την περιβαλλοντική πολιτική στην Αθήνα.

1991: Σε εμπρηστική επίθεση εναντίον ελληνικού τουριστικού λεωφορείου κοντά στην Κωνσταντινούπολη, χάνουν τη ζωή τους 36 Έλληνες εκδρομείς. Η τραγωδία συγκλόνισε την ελληνική κοινή γνώμη και επιβάρυνε το ήδη τεταμένο κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Παρέμεινε μία από τις πιο πολύνεκρες επιθέσεις με Έλληνες πολίτες εκτός συνόρων.

2000: Στις βουλευτικές εκλογές της 9ης Απριλίου, από τις πιο αμφίρροπες της Μεταπολίτευσης, το ΠΑΣΟΚ του Κώστα Σημίτη τερματίζει πρώτο με οριακή διαφορά απέναντι στη Νέα Δημοκρατία του Κώστα Καραμανλή. Το αποτέλεσμα επιβεβαίωσε τη συνέχιση της κυβερνητικής πορείας Σημίτη σε μια περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν στην τελική ευθεία για την ένταξη στην ευρωζώνη. Η αναμέτρηση έμεινε στην πολιτική μνήμη ως μία από τις πιο σκληρές και αμφίρροπες εκλογικές μάχες της σύγχρονης Ελλάδας.

2003: Μόλις τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη της εισβολής στο Ιράκ, δυνάμεις των ΗΠΑ ανατρέπουν το χάλκινο άγαλμα του Σαντάμ Χουσεΐν στην πλατεία Φιρντός στη Βαγδάτη. Η σκηνή μεταδίδεται σε όλο τον κόσμο και γίνεται ένα από τα πιο εμβληματικά στιγμιότυπα της πτώσης του καθεστώτος, συμβολίζοντας το τέλος της εξουσίας του Χουσεΐν, αν και αργότερα θα αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης για τον βαθμό αυθορμητισμού ή σκηνοθεσίας της.

2021: Η Ελλάδα ανακοινώνει ότι περιορίζει τη χρήση του εμβολίου AstraZeneca για την COVID-19 σε άτομα άνω των 30 ετών, έπειτα από τις διεθνείς ανησυχίες για πολύ σπάνια περιστατικά θρομβώσεων. Η απόφαση εντάχθηκε στο ευρύτερο ευρωπαϊκό κλίμα επανεκτίμησης της εμβολιαστικής στρατηγικής εκείνης της περιόδου. Ανέδειξε πόσο άμεσα οι επιστημονικές αξιολογήσεις μπορούσαν να επηρεάζουν τη δημόσια υγεία και την εμπιστοσύνη των πολιτών.

2021: Πεθαίνει στην οικία του στο Κάστρο Ουίνδσορ σε ηλικία 99 ετών ο μακροβιότερος βασιλικός σύζυγος στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο σύζυγος της Ελισάβετ Β΄ Πρίγκιπας Φίλιππος, Δούκας του Εδιμβούργου.

Γεννήσεις

Θάνατοι