Σαν σήμερα 29 Μαΐου: Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης και το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας
Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης, που έλαβε χώρα στις 29 Μαΐου 1453, αποτελεί μία από τις πιο συγκλονιστικές και σημαδιακές στιγμές στην ιστορία της Ελλάδας και του ευρύτερου ελληνισμού. Σαν σήμερα πριν από 571 χρόνια, οι δυνάμεις του Οθωμανού σουλτάνου Μωάμεθ Β’ κατέλαβαν την πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μετά από 50 ημέρες πολιορκίας. «Η Πόλις Εάλω» βγαίνει από τα χείλη των Ελλήνων, σηματοδοτώντας το τέλος μίας περιόδου που σημάδεψε τον ελληνικό πολιτισμό και την Ορθοδοξία.
Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης ήταν αποτέλεσμα μιας σειράς πολιτικών, στρατιωτικών και οικονομικών παραγόντων που συνέβαλαν στην κατάρρευση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Ορισμένοι από τους λόγους που οδήγησαν στην πτώση της πόλης ήταν:
- η στρατιωτική υπεροχή των Οθωμανών
- η αποδυνάμωση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μετά τις συνεχείς συγκρούσεις
- οι οικονομικές δυσκολίες της εποχής
- η έλλειψη στρατιωτικής βοήθειας από τη Δύση, κυρίως λόγω διαφορών μεταξύ Ανατολικής Ορθόδοξης και Δυτικής Καθολικής Εκκλησίας.
Η άλωση της Κωνσταντινούπολης δεν σήμανε μόνο το τέλος μιας αυτοκρατορίας, αλλά και την αρχή μιας μακράς περιόδου οθωμανικής κυριαρχίας για τον ελληνικό λαό, της τουρκοκρατίας. Συχνά το μεγάλο αυτό γεγονός χρησιμοποιείται από τους ιστορικού ως ορόσημο που σηματοδοτεί το τέλους του Μεσαίωνα και την έναρξη της Αναγέννησης, με αρκετούς να συμφωνούν ότι η μαζική μετακίνηση Ελλήνων της Πόλης στην Ιταλία έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του περιεχομένου και της φιλοσοφίας που θα ακολουθήσουν τα πρόσωπα της Αναγέννησης.
Η Κωνσταντινούπολη, γνωστή και ως «Βασιλεύουσα», αποτελούσε το σύμβολο της βυζαντινής κληρονομιάς, της πολιτιστικής ακμής και της θρησκευτικής ευλάβειας των Ελλήνων. Η τραγική ημέρα της άλωσης αποτελεί μία από τις πιο θλιβερές για το ελληνικό έθνος και είναι βαθιά χαραγμένη στη συνείδησή του. Λέγεται, ότι η Τρίτη και 13 θεωρείται γρουσούζικη στην Ελλάδα λόγω του ότι το άθροισμα της χρονολογίας της Άλωσης βγάζει 13, δηλαδή 1+4+5+3=13.
Η απώλεια αυτής της ένδοξης πόλης προκάλεσε απερίγραπτη θλίψη και βουβό πένθος, πληγώνοντας τις καρδιές των Ελλήνων ακόμα και σήμερα και φέρνοντας δάκρυα στα μάτια όσων σκέφτονται το μεγαλείο της. Ακόμα και σήμερα, η Κωνσταντινούπολη εξακολουθεί να αποτελεί ένα σύμβολο της ελληνικής ιστορίας, της αντίστασης και της ελπίδας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1453: Η Κωνσταντινούπολη πέφτει στα χέρια των Οθωμανών και αντηχεί η ιστορική κραυγή «Η Πόλις Εάλω». Η Άλωση σηματοδοτεί το τέλος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, την έναρξη της Τουρκοκρατίας και, για πολλούς ιστορικούς, το τέλος του Μεσαίωνα. Η μαζική φυγή λογίων προς τη Δύση συμβάλλει καθοριστικά στη γέννηση της Αναγέννησης.
1824: Η Καταστροφή της Κάσου σημειώνεται στη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, όταν αιγυπτιακές δυνάμεις υπό τον Χουσεΐν Μπέη αποβιβάζονται στο νησί. Ακολουθούν σφαγές, λεηλασίες και αιχμαλωσίες, με την Κάσο να πληρώνει βαρύ τίμημα για τη ναυτική και οικονομική στήριξη που είχε προσφέρει στον Αγώνα.
1886: Ο φαρμακοποιός Τζον Στιθ Πέμπερτον δημοσιεύει την πρώτη διαφήμιση για την Coca-Cola στην εφημερίδα Atlanta Journal. Το ρόφημα, που ξεκινά ως ιατρικό σκεύασμα, αρχίζει την πορεία του για να γίνει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα brands στον κόσμο.
1914: Βυθίζεται το καναδικό υπερωκεάνιο «Αυτοκράτειρα της Ιρλανδίας», ύστερα από σύγκρουση με το νορβηγικό ατμόπλοιο «SS Storstad» στον Κόλπο του Σαιντ Λόρενς. Χάνουν τη ζωή τους 1.012 άνθρωποι από τους 1.477 επιβάτες, σε μία από τις φονικότερες ναυτικές τραγωδίες της σύγχρονης Ιστορίας.
1919: Κατά τη διάρκεια έκλειψης Ηλίου, αποστολές με επικεφαλής τον Άρθουρ Έντινγκτον πραγματοποιούν παρατηρήσεις που επιβεβαιώνουν την πρόβλεψη της γενικής θεωρίας της σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν για την καμπύλωση του φωτός από τη βαρύτητα. Η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων λίγους μήνες αργότερα κάνει τον Αϊνστάιν διεθνώς γνωστό.
1924: Ανήμερα της Άλωσης, ιδρύεται η Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως (ΑΕΚ) από πρόσφυγες στην Αθήνα, για να διατηρήσουν ζωντανή την πολιτιστική τους ταυτότητα και να τιμήσουν τις χαμένες πατρίδες.
1953: Πραγματοποιείται η εκκίνηση του πρώτου Ράλι Ακρόπολις, με 26 πληρώματα. Από το 1973 αποτελεί σταθερό σταθμό του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Ράλι, καθιερώνοντας την Ελλάδα στον χάρτη του μηχανοκίνητου αθλητισμού.
1953: Ο Νεοζηλανδός Έντμουντ Χίλαρι και ο Νεπαλέζος Τένζινγκ Νοργκάι φτάνουν πρώτοι στην κορυφή του Έβερεστ, στα 8.848 μέτρα. Η ανάβασή τους αποτελεί ορόσημο στην ιστορία της ορειβασίας και συνδέεται με τη βρετανική αποστολή του 1953 στα Ιμαλάια.
1985: Σημειώνεται η τραγωδία στο στάδιο Χέιζελ των Βρυξελλών, πριν από τον τελικό του Κυπέλλου Πρωταθλητριών μεταξύ Γιουβέντους και Λίβερπουλ. Κατά τη διάρκεια επεισοδίων μεταξύ Ιταλών και Βρετανών οπαδών, 39 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους και εκατοντάδες τραυματίζονται. Παρά το σοκ, ο αγώνας διεξάγεται και η Γιουβέντους κατακτά το τρόπαιο με 1-0, σε μια από τις πιο σκοτεινές βραδιές στην ιστορία του ποδοσφαίρου.
1991: Η Greenpeace χαρακτηρίζει τον Πόλεμο του Κόλπου ως τον πιο καταστροφικό της σύγχρονης εποχής, με πάνω από 200.000 νεκρούς λόγω των βομβαρδισμών και των περιβαλλοντικών συνεπειών.
1996: Εκατοντάδες ισλαμιστές διαδηλώνουν στην Κωνσταντινούπολη, ζητώντας τη μετατροπή της Αγίας Σοφίας σε τζαμί. Η κινητοποίηση αυτή προαναγγέλλει τις μετέπειτα εξελίξεις που θα οδηγήσουν, δεκαετίες αργότερα, στην αλλαγή του καθεστώτος του ιστορικού ναού.
1999: Ο 25χρονος Φλαμούρ Πίστι καταλαμβάνει λεωφορείο του ΚΤΕΛ στο Κάτω Σχολάρι Θεσσαλονίκης, κρατώντας ομήρους επιβάτες και ζητώντας χρήματα, όπλα και ασφαλή μετάβαση στην Αλβανία. Η υπόθεση καταλήγει αιματηρά στο Ελμπασάν, όπου σκοτώνεται ο δράστης, ενώ νεκρός πέφτει και ο 28χρονος όμηρος Γιώργος Κουλούρης.
2005: Κατεβάζει ρολά το ιστορικό κλαμπ «Ρόδον» στην οδό Μάρνη, έπειτα από 18 χρόνια λειτουργίας, λόγω ιδιόχρησης του κτιρίου. Οι τελευταίοι που ανεβαίνουν στη σκηνή του είναι οι Στιβ Γουίν και Τζέιμς Τέιλορ, σηματοδοτώντας το τέλος μιας εμβληματικής εποχής για τη ζωντανή μουσική στην Αθήνα.
2008: Η Ελλάδα αναδεικνύεται πρώτη παγκοσμίως σε κατανάλωση τσιγάρων ανά κάτοικο, σύμφωνα με έρευνα του Economist. Ο μέσος Έλληνας καπνίζει δύο πακέτα τη μέρα, ήδη από την ηλικία των 14 ετών.
2017: Πεθαίνει σε ηλικία 99 ετών ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, πρώην πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Υπήρξε μία από τις κεντρικές πολιτικές μορφές της μεταπολεμικής Ελλάδας, με διαδρομή που ξεκίνησε από την Ένωση Κέντρου και κορυφώθηκε με την πρωθυπουργία του την περίοδο 1990-1993.
2020: Ο αστυνομικός Ντέρεκ Σόβιν συλλαμβάνεται για τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ, η οποία πυροδοτεί παγκόσμιο κύμα διαμαρτυριών κατά του ρατσισμού και της αστυνομικής βίας.
2024: Ο Ολυμπιακός γράφει ιστορία κατακτώντας το UEFA Europa Conference League, επικρατώντας 1-0 της Φιορεντίνα στην παράταση. Είναι ο πρώτος ευρωπαϊκός τίτλος στην ιστορία του συλλόγου και ο πρώτος που κατακτά ελληνική ομάδα σε ευρωπαϊκή διοργάνωση ανδρών.
Γεννήσεις
1917 – Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι, 35ος πρόεδρος των ΗΠΑ, εμβληματική πολιτική μορφή της δεκαετίας του ’60· υπηρέτησε από το 1961 έως τη δολοφονία του το 1963, καθιερώθηκε για τον προοδευτικό του λόγο, την υποστήριξη των πολιτικών δικαιωμάτων και την ψυχροπολεμική κρίση της Κούβας, ενώ το όνομά του συνδέθηκε με το διαστημικό πρόγραμμα Apollo και το όραμα μιας «νέας γενιάς Αμερικανών».
1922 – Ιάννης Ξενάκης, Έλληνας συνθέτης και αρχιτέκτονας, πρωτοπόρος της σύγχρονης μουσικής· συνέδεσε τη μουσική με τα μαθηματικά, τη φυσική και την αρχιτεκτονική, εισάγοντας έννοιες όπως η στοχαστική σύνθεση· συνεργάτης του Λε Κορμπυζιέ και δημιουργός έργων που άλλαξαν ριζικά την έννοια του μουσικού ήχου και χώρου.
1926 – Θανάσης Βέγγος, Έλληνας ηθοποιός, από τους πιο αγαπημένους και αναγνωρίσιμους του ελληνικού κινηματογράφου· γνωστός για τους ρόλους του «καλού ανθρώπου» και το μοναδικό του σωματικό παίξιμο, άφησε εποχή ενώ η φράση «τρέχει σαν τον Βέγγο» έγινε παροιμιώδης.
1935 – Κώστας Καζάκος, Έλληνας ηθοποιός και σκηνοθέτης, με μακρά πορεία στο θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση· γνωστός για τους έντονους δραματικούς ρόλους του και τη βαθιά, επιβλητική φωνή του, αλλά και για τη σταθερή του πολιτική παρουσία ως βουλευτής του ΚΚΕ.
1966 – Μελίνα Κανά, Ελληνίδα τραγουδίστρια, με ιδιαίτερη φωνή και ξεχωριστή παρουσία στη σκηνή του έντεχνου και παραδοσιακού τραγουδιού· συνεργάστηκε με κορυφαίους συνθέτες όπως ο Σωκράτης Μάλαμας και ο Νίκος Ξυδάκης, αφήνοντας το αποτύπωμά της με τραγούδια όπως «Τα λάβαρα» και «Αερικό».
Θάνατοι
1453 – Κωνσταντίνος ΙΑ’ Παλαιολόγος, Βυζαντινός αυτοκράτορας και τελευταίος ηγεμόνας της Κωνσταντινούπολης· έπεσε μαχόμενος κατά την Άλωση της Πόλης από τους Οθωμανούς στις 29 Μαΐου, αναδεικνυόμενος σε θρύλο της ελληνικής ιστορικής μνήμης και σύμβολο του χαμένου Βυζαντίου.
2010 – Ντένις Χόπερ, Αμερικανός ηθοποιός και σκηνοθέτης, εμβληματική μορφή του αμερικανικού σινεμά της αντικουλτούρας· έγινε διάσημος με την ταινία «Easy Rider», την οποία σκηνοθέτησε και πρωταγωνίστησε, ενώ ξεχώρισε και για τους ρόλους του σε φιλμ όπως «Blue Velvet» και «Apocalypse Now».
2017 – Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Έλληνας πολιτικός και πρώην πρωθυπουργός (1990–1993), από τις μακροβιότερες πολιτικές φυσιογνωμίες της Μεταπολίτευσης· υπήρξε ηγετική μορφή της φιλελεύθερης παράταξης, με πορεία από τον προπολεμικό χώρο έως τη Νέα Δημοκρατία, και διακρίθηκε για την οικονομική και θεσμική του ατζέντα, αλλά και για τη ρεαλιστική του προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική.
Εορτολόγιο
Θεοδοσία, Υπομονή, Ολιβιανός, Ολιβία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα για την Υγεία του Πεπτικού Συστήματος
Παγκόσμια Ημέρα Κυανοκράνων