Σαν σήμερα 22 Αυγούστου: Όταν ο Κονδύλης ανέτρεψε τον δικτάτορα Πάγκαλο

Τη νύχτα της 21ης προς την 22α Αυγούστου 1926, ένα ακόμη στρατιωτικό κίνημα άλλαζε την εξουσία στην Ελλάδα. Ο στρατηγός Γεώργιος Κονδύλης ανέτρεψε τον Θεόδωρο Πάγκαλο, βάζοντας τέλος στη δικτατορία που είχε εγκαθιδρύσει ο τελευταίος μόλις 14 μήνες νωρίτερα.

Η Ελλάδα της δεκαετίας του 1920 βρισκόταν σε διαρκή πολιτική αναταραχή, στη σκιά της Μικρασιατικής Καταστροφής και του Εθνικού Διχασμού. Ο Πάγκαλος είχε καταλάβει την εξουσία με πραξικόπημα στις 25 Ιουνίου 1925. Αρχικά εξασφάλισε την ανοχή του Κοινοβουλίου, σύντομα όμως διέλυσε τη Βουλή και εγκαθίδρυσε αυταρχικό καθεστώς, με λογοκρισία στον Τύπο και εκτοπίσεις πολιτικών αντιπάλων και πολιτών.

Μέχρι το καλοκαίρι του 1926, η φθορά του καθεστώτος ήταν μεγάλη, ενώ εναντίον του Πάγκαλου είχαν στραφεί ακόμη και στρατιωτικοί που προηγουμένως τον είχαν υποστηρίξει. Ανάμεσά τους ο Γεώργιος Κονδύλης.

Το πραξικόπημα ενώ ο Πάγκαλος βρισκόταν στις Σπέτσες

Ο Πάγκαλος είχε πληροφορίες ότι υπήρχε αναταραχή στο στράτευμα, αλλά έφυγε για τις Σπέτσες, όπου παραθέριζε. Τη νύχτα της 21ης προς την 22α Αυγούστου, το κίνημα του Κονδύλη εκδηλώθηκε στην Αθήνα. Πυροβολισμοί και, γύρω στις 3 τα ξημερώματα, ο συνθηματικός κανονιοβολισμός έδωσαν το σήμα στις μυημένες στρατιωτικές μονάδες να κινηθούν.

Η ειρωνεία της ιστορίας ήταν ότι στην πρώτη γραμμή βρέθηκαν τα ίδια «Δημοκρατικά Τάγματα» που είχαν συμβάλει στην άνοδο του Πάγκαλου. Μέσα σε λίγες ώρες καταλήφθηκαν υπουργεία και κρίσιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις και, μέχρι το πρωί, το κίνημα είχε επικρατήσει ουσιαστικά χωρίς αιματοχυσία.

Ο Κονδύλης εμφανίστηκε ως «Αρχηγός της Επαναστάσεως» και σε προκήρυξή του υποστήριξε ότι στόχος ήταν η αποκατάσταση των καταπατημένων λαϊκών ελευθεριών. Επέτρεψε την επανέκδοση εφημερίδων που είχαν απαγορευτεί και διέταξε την απελευθέρωση πολιτικών αρχηγών που κρατούνταν από το προηγούμενο καθεστώς.

Η καταδίωξη και η σύλληψη του Πάγκαλου

Στις Σπέτσες, ο Πάγκαλος προσπάθησε να κινηθεί με το πλοίο «Πέργαμος». Ακολούθησε καταδίωξη στη θάλασσα, με αντιτορπιλικό και υδροπλάνα να αναζητούν το πλοίο. Τελικά συνελήφθη και οδηγήθηκε στις φυλακές της Αίγινας.

Ο Κονδύλης ανέλαβε την κυβέρνηση, επανέφερε στην Προεδρία της Δημοκρατίας τον Παύλο Κουντουριώτη και οδήγησε τη χώρα στις εκλογές της 7ης Νοεμβρίου 1926 με απλή αναλογική.

Η πτώση του Πάγκαλου έκλεισε έναν σύντομο αλλά χαρακτηριστικό κύκλο αυταρχικής διακυβέρνησης. Δεν σήμανε, ωστόσο, και το τέλος των στρατιωτικών παρεμβάσεων στην ελληνική πολιτική ζωή: ο ίδιος ο Κονδύλης θα πρωταγωνιστούσε ξανά σε κινήματα και, λιγότερο από μία δεκαετία αργότερα, θα συνέβαλλε καθοριστικά στην παλινόρθωση της μοναρχίας το 1935.

Τι άλλο έγινε σαν σήμερα

1485: Στη Μάχη του Μπόσγουορθ σκοτώνεται ο βασιλιάς Ριχάρδος Γ΄ και επικρατεί ο Ερρίκος Τυδώρ, σηματοδοτώντας την πτώση των Πλανταγενετών και την άνοδο της δυναστείας των Τυδώρ.

1716: Ολοκληρώνεται η οθωμανική πολιορκία της Κέρκυρας, με τους υπερασπιστές να διαπιστώνουν ότι οι Οθωμανοί έχουν αποχωρήσει. Η επιτυχής άμυνα υπό τον Ματίας φον ντερ Σούλεμπουργκ διατηρεί το νησί υπό βενετικό έλεγχο.

1864: Δώδεκα κράτη υπογράφουν την Πρώτη Σύμβαση της Γενεύης, θεσπίζοντας διεθνείς κανόνες για την προστασία των τραυματιών και του υγειονομικού προσωπικού στους πολέμους και θέτοντας θεμέλια του σύγχρονου διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

1923: Η μεγάλη πανεργατική απεργία στην Ελλάδα εισέρχεται σε αιματηρή φάση, με τρεις απεργούς να σκοτώνονται στις 22 Αυγούστου. Την επόμενη ημέρα, η καταστολή της συγκέντρωσης στο Πασαλιμάνι αφήνει 11 νεκρούς εργάτες.

1926: Ο Γεώργιος Κονδύλης ανατρέπει τη δικτατορία του Θεόδωρου Πάγκαλου. Στις 03:00, δύο κανονιοβολισμοί από το πυροβολείο του Λυκαβηττού δίνουν το σύνθημα για το στρατιωτικό κίνημα, που επικρατεί μέσα σε λίγες ώρες. Ο Πάγκαλος συλλαμβάνεται αργότερα στις Σπέτσες.

1944: Οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής εξαπολύουν το Ολοκαύτωμα των χωριών του Κέντρους, στο Αμάρι Ρεθύμνου, εκτελώντας αμάχους και καταστρέφοντας οικισμούς σε μία από τις ναζιστικές θηριωδίες στην κατεχόμενη Κρήτη.

1952: Αρχίζει η Δίκη των Αεροπόρων, η δικαστική περιπέτεια στελεχών της Πολεμικής Αεροπορίας και πολιτών που έμεινε ως μία από τις πιο αμφιλεγόμενες υποθέσεις της μετεμφυλιακής Ελλάδας.

Γεννήσεις

1921 – Σωτηρία Μπέλλου, Ελληνίδα τραγουδίστρια και εμβληματική μορφή του λαϊκού και ρεμπέτικου τραγουδιού. Γεννήθηκε στη Δροσιά Χαλκίδας και, μετά από μια ταραχώδη προσωπική ζωή, βρέθηκε στην Αθήνα το 1940 όπου έγινε πρωτοπόρος τραγουδίστρια σε ανδροκρατούμενο χώρο, ξεκινώντας πλάι στον Βασίλη Τσιτσάνη. Ξεχώρισε για την αυθεντική ερμηνεία, το πάθος και τη δύναμη της φωνής της, συμμετείχε ενεργά στην Εθνική Αντίσταση, και συνεργάστηκε με κορυφαίους συνθέτες του ρεμπέτικου. Έζησε μια ζωή γεμάτη αγώνες, πίκρες, αλλά και μνημειώδη καλλιτεχνική προσφορά, στιγματίζοντας ανεξίτηλα την ελληνική μουσική παράδοση ως «η τελευταία αληθινή ρεμπέτισσα».

1963 – Τόρι Έιμος, Αμερικανίδα πιανίστρια, τραγουδίστρια και τραγουδοποιός, ξεχώρισε τη δεκαετία του ’90 με το έντονα συναισθηματικό της στυλ και τη χρήση του πιάνου ως βασικό όργανο. Τραγούδια όπως «Cornflake Girl», «A Sorta Fairytale» και «Precious Things» την καθιέρωσαν για τους πρωτοποριακούς στίχους που πραγματεύονται θέματα όπως η σεξουαλικότητα, η θρησκεία και οι προσωπικές τραγωδίες.

1990 – Ζόζεφιν (Jessica Josephine Wendel), Ελληνίδα τραγουδίστρια με διεθνείς ρίζες (Λιβανέζα μητέρα, Γερμανός πατέρας, ελληνικής καταγωγής). Γεννήθηκε στις 22 Αυγούστου 1990 στην Αθήνα, φοίτησε σε Ελληνοαμερικανικό σχολείο και σπούδασε μάρκετινγκ και διοίκηση στο Deree. Ξεκίνησε επαγγελματικά με την Panik Records, ξεχωρίζοντας στο ελληνικό τελικό της Eurovision (2014, «Dancing Night») και στο Your Face Sounds Familiar (ANT1). 

1995 – Ντούα Λίπα, Αλβανίδα (με αλβανικές ρίζες) τραγουδίστρια και συνθέτρια, γεννημένη στο Λονδίνο στις 22 Αυγούστου. Ανέδειξε τη διεθνή pop σκηνή με επιτυχίες όπως «New Rules», «One Kiss», «Don’t Start Now» και «Levitating». Έχει βραβευθεί με τρία Grammy, τρία Brit Awards, δύο MTV EMA και ένα MTV VMA. Το ντεμπούτο άλμπουμ της «Dua Lipa» (2017) έγινε πλατινένιο στο Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ το δεύτερο άλμπουμ της «Future Nostalgia» (2020) έκανε παγκόσμια επιτυχία φτάνοντας στο Νο1 των τσάρτ. 

Θάνατοι

1935 – Παύλος Κουντουριώτης, έλληνας ναύαρχος και πολιτικός, πρωταγωνιστής των Βαλκανικών Πολέμων ως Αρχηγός του Στόλου του Αιγαίου και κυβερνήτης του θωρηκτού «Αβέρωφ». Απελευθέρωσε τα νησιά του Αιγαίου με θρυλικούς ελιγμούς στις ναυμαχίες της Έλλης και της Λήμνου (1912-1913), σφραγίζοντας την κυριαρχία της Ελλάδας στη Μεσόγειο. Διετέλεσε δύο φορές Αντιβασιλέας και εξελέγη πρώτος Πρόεδρος της Β΄ Ελληνικής Δημοκρατίας (1924-1926, 1926-1929). Διακρίθηκε για το ήθος, την ακεραιότητα και το κύρος του, ενώ παρέμεινε σημείο αναφοράς για τον ελληνικό στόλο και την πολιτική ιστορία της χώρας.

Εορτολόγιο

Αγαθόνικος, Ανθούσα