Σαν σήμερα 21 Ιουνίου: Η καταστροφή των Ψαρών – Το βαρύ τίμημα της επαναστατικής ναυτοσύνης

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google

Στις 21 και 22 Ιουνίου 1824, κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης, ο οθωμανικός στόλος κατέλαβε και κατέστρεψε ολοσχερώς τα Ψαρά. Η επιχείρηση οδήγησε στη σφαγή και την αιχμαλωσία χιλιάδων κατοίκων, εξουδετερώνοντας ένα από τα τρία ισχυρότερα ναυτικά προπύργια των επαναστατημένων Ελλήνων και προκαλώντας βαθύ σοκ στην εξέλιξη του Αγώνα.

Το ιστορικό πλαίσιο και η στρατηγική σημασία

Μέχρι το καλοκαίρι του 1824, τα Ψαρά, μαζί με την Ύδρα και τις Σπέτσες, αποτελούσαν τον πυρήνα της ελληνικής ναυτικής ισχύος. Οι Ψαριανοί ναυτικοί είχαν προκαλέσει καίρια πλήγματα στον εχθρικό στόλο με τη χρήση πυρπολικών, με πλέον χαρακτηριστική την ανατίμηση της οθωμανικής ναυαρχίδας στη Χίο από τον Κωνσταντίνο Κανάρη το 1822.

Η έντονη δραστηριότητα του νησιού το κατέστησε πρωταρχικό στόχο για την Υψηλή Πύλη, η οποία επεδίωκε να εξασφαλίσει τον έλεγχο του Αιγαίου. Τον Ιούνιο του 1824, ισχυρή οθωμανική ναυτική μοίρα υπό τον Χοσρέφ Πασά κατέπλευσε στα Ψαρά. Παρά την οχύρωση και την αντίσταση των κατοίκων και των ξένων μισθοφόρων που βρίσκονταν εκεί, οι επιτιθέμενοι κατάφεραν να αποβιβαστούν σε αφύλακτο σημείο του νησιού, ανατρέποντας την ελληνική άμυνα.

Η κατάληψη συνοδεύτηκε από εκτεταμένες σφαγές, λεηλασίες και μαζική φυγή των επιζώντων προς άλλα νησιά. Ιστορικό ορόσημο της καταστροφής αποτέλεσε η άμυνα στην πυριτιδαποθήκη στο Παλαιόκαστρο (Μαύρο Λιθάρι), όπου οι εναπομείναντες υπερασπιστές επέλεξαν να ανατιναχθούν μαζί με τους εισβολείς, προκειμένου να μην αιχμαλωτιστούν.

Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, οι στρατιωτικές συνέπειες ήταν άμεσες: Αποδυνάμωση του στόλου, δεδομένου ότι η Επανάσταση έχασε μια κρίσιμη ναυτική βάση και δεκάδες εξοπλισμένα πλοία ενώ προέκυψε και προσφυγικό ζήτημα αφού όσοι κάτοικοι διασώθηκαν διασκορπίστηκαν στις Κυκλάδες και την Πελοπόννησο, αντιμετωπίζοντας σοβαρές βιοτικές δυσκολίες.

Από την τραγωδία στον συμβολισμό

Αν και σε στρατιωτικό επίπεδο το πλήγμα ήταν βαρύ, σε συμβολικό επίπεδο η θυσία των Ψαρών λειτούργησε ως καταλύτης. Σε μια περίοδο που η Επανάσταση μαστιζόταν από εσωτερικές έριδες και εμφύλιες συρράξεις, η καταστροφή του νησιού αφύπνισε τη συλλογική συνείδηση και ενίσχυσε το κύμα του Φιλελληνισμού στην Ευρώπη.

Η τραγωδία αποτυπώθηκε άμεσα στη λογοτεχνία της εποχής. Το 1825, ο Διονύσιος Σολωμός έγραψε το περίφημο επίγραμμα «Η καταστροφή των Ψαρών»:

«Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη / περπατώντας η Δόξα μονάχη / μελετά τα λαμπρά παλικάρια, / και στην κόμη στεφάνι φορεί / γεναμένο από λίγα χορτάρια / πού είχαν μείνει στην έρημη γη.»

Μεταγενέστεροι ιστορικοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η περίπτωση των Ψαρών αναδεικνύει το τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος που κατέβαλαν οι νησιωτικές κοινότητες για την επίτευξη της ελληνικής ανεξαρτησίας.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1813: Ο Δούκας του Ουέλινγκτον, επικεφαλής αγγλικών δυνάμεων, νικά τον Ιωσήφ Βοναπάρτη και τους Γάλλους στη Μάχη της Βιτόρια, εκδιώκοντάς τους από την Ιβηρική Χερσόνησο. Ο Μπετόβεν συνθέτει το «Wellington’s Victory, op. 91» για να τιμήσει τη νίκη.

1818: Ο Παπαφλέσσας μυείται στη Φιλική Εταιρεία, σηματοδοτώντας τη σταδιακή ένταξή του στον επαναστατικό αγώνα για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τον Οθωμανικό ζυγό.

1824: Ο οθωμανικός στόλος καταστρέφει τα Ψαρά, σκοτώνοντας και αιχμαλωτίζοντας χιλιάδες κατοίκους. Η σφαγή αυτή μένει στη συλλογική μνήμη ως μία από τις πιο τραγικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης.

1851: Στο Λονδίνο, ο Άντολφ Άντερσεν δίνει μία από τις πιο διάσημες παρτίδες στην ιστορία του σκακιού, τη λεγόμενη «Αθάνατη Παρτίδα», νικώντας τον Λάιονελ Κιζερίτσκι με εντυπωσιακές θυσίες βασικών κομματιών.

1900: Στην κορύφωση της Εξέγερσης των Μπόξερ, η Κίνα κηρύσσει τον πόλεμο στις μεγάλες αποικιοκρατικές δυνάμεις: ΗΠΑ, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία και Ιαπωνία.

1913: Οι Έλληνες συντρίβουν τους Βούλγαρους στη μάχη Κιλκίς – Λαχανά, σε μία από τις κρισιμότερες αναμετρήσεις του Β’ Βαλκανικού Πολέμου, με στρατηγικό αποτέλεσμα την εδραίωση των ελληνικών συνόρων στη Μακεδονία.

1942: Το ιαπωνικό υποβρύχιο I-26 επιχειρεί εντός του εδάφους των ΗΠΑ, σε μία από τις ελάχιστες επιθέσεις στον αμερικανικό ηπειρωτικό χώρο κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναδύεται στα ανοικτά του Όρεγκον και εκτοξεύει 17 οβίδες κατά του οχυρού Στίβενς, προκαλώντας ελαφρές ζημιές αλλά έντονη ανησυχία για την ασφάλεια των δυτικών ακτών.

1961: Η Dow Chemical κατασκευάζει την πρώτη λειτουργική συσκευή αφαλάτωσης θαλάσσιου νερού, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες τεχνολογίες διαχείρισης υδάτινων πόρων.

1962: Ο Αριστοτέλης Ωνάσης ζητεί αναθεώρηση της σύμβασης με το ελληνικό Δημόσιο για την Ολυμπιακή Αεροπορία, λόγω συνεχόμενων οικονομικών ζημιών. Η υπόθεση αποτυπώνει τη σύγκρουση συμφερόντων κράτους και ιδιωτών στον χώρο των συγκοινωνιών.

1970: Η Βραζιλία νικά την Ιταλία με 4-1 στον τελικό του 9ου Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Μεξικό, κατακτώντας για τρίτη φορά το τρόπαιο με ηγέτη τον Πελέ και γράφοντας ιστορία στο ποδόσφαιρο.

1976: Ο Ενρίκο Μπερλίνγκουερ και οι ευρωκομμουνιστές του ΚΚ Ιταλίας καταγράφουν ιστορικό ποσοστό στις εκλογές, φτάνοντας στο 34,4%, σε ένα από τα κορυφαία σημεία της μεταπολεμικής κομμουνιστικής επιρροής στην Ευρώπη.

1985: Η Αθήνα γίνεται η πρώτη Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, εγκαινιάζοντας έναν θεσμό που συνδέει τον σύγχρονο ευρωπαϊκό πολιτισμό με την αρχαία ελληνική κληρονομιά. Πραγματοποιούνται εκδηλώσεις στον Παρθενώνα, το Ηρώδειο και τη Στοά του Αττάλου.

1994: Η Εθνική Ελλάδας δίνει τον πρώτο της αγώνα σε Παγκόσμιο Κύπελλο, χάνοντας με 4-0 από την Αργεντινή. Ο Μπατιστούτα σκοράρει τρεις φορές, ενώ ο Ντιέγκο Μαραντόνα σημειώνει το τελευταίο του γκολ σε Μουντιάλ.

2005: Πρώην μέλος της Κου Κλουξ Κλαν, ο Έντγκαρ Ρέι Κίλεν, καταδικάζεται για τον ρόλο του στη δολοφονία τριών ακτιβιστών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Μισισίπι, 41 χρόνια μετά το έγκλημα που είχε συγκλονίσει τις ΗΠΑ.

2012: Ορκίζεται η κυβέρνηση Σαμαρά, έπειτα από εκλογές και διαβουλεύσεις τεσσάρων ημερών. Πρόκειται για συγκυβέρνηση ΝΔ – ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ, με μόλις μία γυναίκα στο υπουργικό σχήμα, και στόχο τη διαχείριση της οικονομικής κρίσης.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι

Διεθνής Ημέρα Γιόγκα

Ευρωπαϊκή Ημέρα Μουσικής

Παγκόσμια Ημέρα Κυματοδρομίας (Σέρφινγκ)

Παγκόσμια Ημέρα Ουμανιστή (Ανθρωπιστή)

Παγκόσμια Ημέρα Τροχοσανίδας (Skateboard)

Παγκόσμια Ημέρα Υδρογραφίας