Σαν σήμερα 21 Απριλίου: To Πραξικόπημα των συνταγματαρχών

Ξημέρωνε 21 Απριλίου 1967 όταν η Ελλάδα άκουγε από το ραδιόφωνο τη φράση που θα σφράγιζε μία από τις πιο σκοτεινές σελίδες της νεότερης ιστορίας της: «Λόγω της δημιουργηθείσης εκρύθμου καταστάσεως, από του μεσονυκτίου ο στρατός ανέλαβε την διακυβέρνησιν της χώρας». Μέσα σε λίγες ώρες, τα τανκς είχαν βγει στους δρόμους της Αθήνας, οι πολιτικοί αντίπαλοι συλλαμβάνονταν και η δημοκρατία περνούσε στον «γύψο» της δικτατορίας των Συνταγματαρχών.

Το πραξικόπημα εκδηλώθηκε μέσα στη νύχτα, με τους Γεώργιο Παπαδόπουλο, Στυλιανό Παττακό και Νικόλαο Μακαρέζο να θέτουν σε εφαρμογή το σχέδιό τους για την κατάληψη της εξουσίας. Στρατιωτικές μονάδες κατέλαβαν τη Βουλή, υπουργεία, τηλεπικοινωνίες, το ραδιόφωνο και άλλα νευραλγικά σημεία της πρωτεύουσας, ενώ δεκάδες πολιτικοί και πολίτες συνελήφθησαν πριν ακόμη χαράξει. Ανάμεσά τους ήταν και ο τότε πρωθυπουργός Παναγιώτης Κανελλόπουλος, σε μια επιχείρηση που αιφνιδίασε πλήρως τον πολιτικό κόσμο.

Από τις πρώτες κιόλας ώρες, το νέο καθεστώς έδειξε το πρόσωπό του. Αναστάλθηκαν βασικά άρθρα του Συντάγματος, απαγορεύτηκαν οι συναθροίσεις άνω των τριών ατόμων, επιβλήθηκαν περιορισμοί στην κυκλοφορία και άρχισε ένα μαζικό κύμα συλλήψεων, εξοριών και διώξεων. Το ραδιόφωνο έπαιζε εμβατήρια και οι πολίτες άκουγαν τα πρώτα «Αποφασίζομεν και διατάσσομεν», καθώς η χώρα περνούσε από τη δημοκρατική ομαλότητα σε καθεστώς φόβου, λογοκρισίας και καταστολής.

Καθοριστική υπήρξε και η στάση του βασιλιά Κωνσταντίνου, ο οποίος, παρά τις πιέσεις να αντισταθεί, αποδέχθηκε τελικά τα τετελεσμένα και όρκισε την κυβέρνηση των πραξικοπηματιών. Έτσι, η Χούντα των Συνταγματαρχών εγκαθιδρύθηκε και επισήμως, ανοίγοντας μια επταετία κατά την οποία χιλιάδες άνθρωποι φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, εξορίστηκαν ή φιμώθηκαν για τις ιδέες και τη δράση τους.

Η δικτατορία κράτησε 7 χρόνια, 3 μήνες και 3 μέρες, αφήνοντας βαθύ αποτύπωμα στη δημοκρατία και στην κοινωνία. Κατέρρευσε τον Ιούλιο του 1974, μετά το πραξικόπημα κατά του Μακαρίου και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, αφήνοντας πίσω της μια χώρα τραυματισμένη. Η 21η Απριλίου παραμένει έως σήμερα μια μαύρη επέτειος, υπενθυμίζοντας πόσο εύκολα μπορούν να χαθούν οι ελευθερίες όταν καταλύεται η δημοκρατική νομιμότητα.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

753 π.Χ.: Σύμφωνα με τη ρωμαϊκή παράδοση, ο Ρωμύλος ιδρύει τη Ρώμη, με την 21η Απριλίου να θεωρείται η συμβατική ημερομηνία γέννησης της πόλης. Ο Ρέμος συνδέεται με τον ιδρυτικό μύθο, αλλά δεν συγκαταλέγεται στους ιδρυτές στο τελικό αφήγημα. Η ημερομηνία απέκτησε τεράστια συμβολική βαρύτητα για τη ρωμαϊκή και, αργότερα, την ευρωπαϊκή ιστορική μνήμη.

1792: Ο Βραζιλιάνος επαναστάτης Τιραντέντες εκτελείται διά απαγχονισμού από τις πορτογαλικές αρχές για τη συμμετοχή του στην Inconfidência Mineira, ένα πρώιμο κίνημα αμφισβήτησης της αποικιακής κυριαρχίας. Το σώμα του τεμαχίζεται και εκτίθεται παραδειγματικά. Αργότερα αναδείχθηκε σε εθνικό μάρτυρα της Βραζιλίας και σύμβολο της ανεξαρτησίας της.

1912: Οι Ιταλοί καταλαμβάνουν τη Ρόδο από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, στο πλαίσιο του Ιταλοτουρκικού Πολέμου. Η εξέλιξη αυτή εντάσσει τα Δωδεκάνησα σε μια νέα περίοδο ξένης κυριαρχίας, που θα διαρκέσει μέχρι την ενσωμάτωσή τους στην Ελλάδα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Για το ελληνικό κοινό, πρόκειται για σημαντικό σταθμό στην ιστορία του νησιωτικού Ελληνισμού.

1918: Σκοτώνεται στη Γαλλία ο Μάνφρεντ φον Ριχτχόφεν, ο θρυλικός «Κόκκινος Βαρόνος» της γερμανικής αεροπορίας. Είχε καταρρίψει 80 εχθρικά αεροσκάφη και έγινε η πιο εμβληματική μορφή των αερομαχιών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο θάνατός του σφράγισε το τέλος ενός από τους πιο διάσημους στρατιωτικούς μύθους του πολέμου.

1929: Διεξάγονται γερουσιαστικές εκλογές στην Ελλάδα, στις οποίες επικρατεί το Κόμμα Φιλελευθέρων του Ελευθερίου Βενιζέλου. Το αποτέλεσμα ενίσχυσε την πολιτική κυριαρχία του Βενιζέλου σε μια περίοδο ανασυγκρότησης του κράτους μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Ήταν μία ακόμη επιβεβαίωση της ισχυρής επιρροής του στη μεσοπολεμική Ελλάδα.

1941: Τα βουλγαρικά στρατεύματα καταλαμβάνουν την Ανατολική Μακεδονία και τη Θράκη, με τη σύμφωνη γνώμη των γερμανικών δυνάμεων κατοχής. Ακολουθεί μια σκληρή περίοδος εκβουλγαρισμού, διώξεων και καταπίεσης του ελληνικού πληθυσμού. Η ημερομηνία αυτή συνδέεται άμεσα με μία από τις πιο οδυνηρές σελίδες της Κατοχής στη Βόρεια Ελλάδα.

1944: Οι Γαλλίδες αποκτούν δικαίωμα ψήφου, με διάταγμα της Προσωρινής Κυβέρνησης του Σαρλ ντε Γκολ. Η απόφαση αυτή εντάσσεται στο ευρύτερο κύμα πολιτικής χειραφέτησης των γυναικών στην Ευρώπη του 20ού αιώνα. Αποτελεί σημαντικό σταθμό στην ιστορία των πολιτικών δικαιωμάτων.

1947: Ο διάδοχος Παύλος ορκίζεται βασιλιάς των Ελλήνων, διαδεχόμενος τον αδελφό του Γεώργιο Β΄. Η ανάρρησή του στον θρόνο γίνεται μέσα σε εξαιρετικά ταραγμένη περίοδο, καθώς η χώρα βρίσκεται ήδη στη δίνη του Εμφυλίου Πολέμου. Η βασιλεία του θα συνδεθεί με μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις της μεταπολεμικής ελληνικής ιστορίας.

1960: Η Μπραζίλια εγκαινιάζεται επισήμως ως νέα πρωτεύουσα της Βραζιλίας, αντικαθιστώντας το Ρίο ντε Τζανέιρο. Η δημιουργία της υπήρξε ένα φιλόδοξο κρατικό σχέδιο εκσυγχρονισμού και γεωγραφικής αναδιάταξης της χώρας. Έμεινε στην ιστορία και ως εμβληματικό επίτευγμα της μοντέρνας αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας.

1963: Ο Γρηγόρης Λαμπράκης ξεκινά από τον Μαραθώνα την πρώτη Πορεία Ειρήνης, αψηφώντας την απαγόρευση των αρχών. Συλλαμβάνεται και κακοποιείται, όμως η πράξη του αποκτά τεράστιο πολιτικό και ηθικό βάρος. Η πορεία αυτή έμεινε ως σύμβολο του φιλειρηνικού κινήματος και της δημοκρατικής αντίστασης στην προδικτατορική Ελλάδα.

1967: Εκδηλώνεται το στρατιωτικό πραξικόπημα των Συνταγματαρχών και επιβάλλεται η Χούντα στην Ελλάδα. Οι Γεώργιος Παπαδόπουλος, Στυλιανός Παττακός και Νικόλαος Μακαρέζος θέτουν τη χώρα υπό δικτατορικό καθεστώς, με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Κόλλια. Η επταετία 1967-1974 σημάδεψε βαθιά την ελληνική πολιτική και κοινωνική ζωή με διώξεις, λογοκρισία και κατάλυση των ελευθεριών.

1986: Καθιερώνεται επισήμως η Σημαία της Ευρώπης, με τα δώδεκα χρυσά αστέρια σε κυκλική διάταξη πάνω σε μπλε φόντο. Αν και είχε ήδη χρησιμοποιηθεί από ευρωπαϊκούς θεσμούς, από τότε εδραιώνεται ως το πιο αναγνωρίσιμο σύμβολο της ευρωπαϊκής ιδέας. Για χώρες όπως η Ελλάδα, απέκτησε ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

1989: Περίπου 100.000 φοιτητές συγκεντρώνονται στην πλατεία Τιενανμέν στο Πεκίνο, δίνοντας μεγάλη ώθηση στο δημοκρατικό κίνημα της εποχής. Οι κινητοποιήσεις θα εξελιχθούν σε μία από τις σημαντικότερες πολιτικές κρίσεις στη σύγχρονη ιστορία της Κίνας. Η διεθνής απήχησή τους παραμένει ισχυρή μέχρι σήμερα.

2000: Ο πρόεδρος της Κίνας Τζιανγκ Ζεμίν πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στην Ελλάδα, την πρώτη Κινέζου αρχηγού κράτους στη χώρα. Στις συνομιλίες με την ελληνική πολιτειακή και πολιτική ηγεσία κυριαρχούν η οικονομική συνεργασία και οι διμερείς σχέσεις. Η επίσκεψη θεωρήθηκε σημαντικός σταθμός στην εμβάθυνση των ελληνοκινεζικών επαφών.

2021: Η ευρωπαϊκή Super League ουσιαστικά καταρρέει, καθώς αποχωρούν οι περισσότεροι σύλλογοι που είχαν ανακοινώσει τη συμμετοχή τους μόλις λίγα εικοσιτετράωρα νωρίτερα. Η έντονη αντίδραση φιλάθλων, ομοσπονδιών και παραδοσιακών ποδοσφαιρικών θεσμών αποδεικνύεται καταλυτική. Η υπόθεση ανέδειξε τα όρια της εμπορευματοποίησης στο σύγχρονο ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Αλεξάνδρα, Αλεξία, Αλέξω, Αλέκα, Σάντρα, Σάσα

Ιανουάριος

Ιανός, Ιανή

Φαίστος, Φαιστή, Φαιστίνα

Παγκόσμιες Ημέρες / Επέτειοι

Παγκόσμια Ημέρα Δημιουργικότητας και Καινοτομίας