Σαν σήμερα 20 Αυγούστου: Η πρώτη ελληνική προσφυγή στον ΟΗΕ για το Κυπριακό

Στις 20 Αυγούστου 1954, η Ελλάδα καταθέτει στη Γραμματεία του ΟΗΕ την πρώτη επίσημη προσφυγή της για το Κυπριακό, ζητώντας να εφαρμοστεί στην Κύπρο η αρχή της ισότητας και της αυτοδιάθεσης των λαών. Την ίδια ημέρα, χιλιάδες πολίτες συγκεντρώνονται στο Σύνταγμα υπέρ της Ένωσης του νησιού με την Ελλάδα. Η κινητοποίηση θα καταλήξει σε συγκρούσεις και δεκάδες τραυματισμούς.

Η Κύπρος βρισκόταν ακόμη υπό βρετανική αποικιακή διοίκηση. Το αίτημα της κυβέρνησης του στρατάρχη Αλέξανδρου Παπάγου δεν αναφερόταν ευθέως στην Ένωση, αλλά ζητούσε να δοθεί στους κατοίκους του νησιού η δυνατότητα να αποφασίσουν ελεύθερα για το πολιτικό τους μέλλον, υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών.

Η διατύπωση ήταν προσεκτικά επιλεγμένη. Η Αθήνα επιδίωκε να παρουσιάσει το Κυπριακό ως ζήτημα αποαποικιοποίησης και δικαιώματος αυτοδιάθεσης, αποφεύγοντας να εμφανιστεί ότι διεκδικούσε βρετανικό έδαφος. Ωστόσο, ήταν σαφές ότι για μεγάλο μέρος του ελληνοκυπριακού πληθυσμού η αυτοδιάθεση συνδεόταν με το αίτημα της Ένωσης με την Ελλάδα. Στο ανεπίσημο δημοψήφισμα που είχε οργανώσει η Εκκλησία της Κύπρου το 1950, περισσότεροι από το 95% των Ελληνοκυπρίων που συμμετείχαν είχαν ταχθεί υπέρ της Ένωσης.

Η επιστολή του Παπάγου και η βρετανική άρνηση

Το επίσημο έγγραφο του ΟΗΕ, με αριθμό A/2703, βασιζόταν σε επιστολή του Παπάγου προς τον γενικό γραμματέα Νταγκ Χάμαρσκελντ, η οποία έφερε ημερομηνία 16 Αυγούστου. Στις 20 Αυγούστου κατατέθηκε από τον μόνιμο αντιπρόσωπο της Ελλάδας, Αλέξη Κύρου, και δημοσιεύτηκε από τον διεθνή οργανισμό.

Η κίνηση είχε προηγηθεί από αλλεπάλληλες αποτυχημένες ελληνικές προσπάθειες για απευθείας συζητήσεις με τη Βρετανία. Το Λονδίνο θεωρούσε την Κύπρο κρίσιμη στρατιωτική βάση για την παρουσία του στη Μέση Ανατολή και υποστήριζε ότι το ζήτημα αφορούσε αποκλειστικά τη βρετανική εσωτερική δικαιοδοσία.

Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, στις 28 Ιουλίου, ο βρετανός υφυπουργός Αποικιών Χένρι Χόπκινσον είχε δηλώσει στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι η κυβέρνηση δεν μπορούσε να εξετάσει αλλαγή κυριαρχίας στην Κύπρο, προσθέτοντας ότι ορισμένα εδάφη δεν μπορούσαν να προσδοκούν ποτέ πλήρη ανεξαρτησία. Η δήλωση, που έμεινε γνωστή ως το βρετανικό «ουδέποτε», προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Ελλάδα και στην Κύπρο.

Το συλλαλητήριο και οι συγκρούσεις στην Αθήνα

Την ημέρα της προσφυγής πραγματοποιήθηκε μεγάλο συλλαλητήριο στην πλατεία Συντάγματος, με ομιλητή τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών Σπυρίδωνα, πρόεδρο της Πανελληνίου Επιτροπής Ενώσεως Κύπρου. Όταν τμήμα των διαδηλωτών επιχείρησε να κινηθεί προς τη βρετανική πρεσβεία, ξέσπασαν συγκρούσεις με τις αστυνομικές δυνάμεις, οι οποίες χρησιμοποίησαν κλομπ και αντλίες νερού.

Σύμφωνα με τις καταγραφές που έχουν δημοσιευθεί για τα επεισόδια, τραυματίστηκαν περισσότεροι από 100 πολίτες και 24 αστυνομικοί, ενώ έγιναν δεκάδες συλλήψεις.

Η ελληνική προσφυγή εγγράφηκε τελικά στην ημερήσια διάταξη της 9ης Γενικής Συνέλευσης. Τον Δεκέμβριο, όμως, ο ΟΗΕ αποφάσισε ότι «προς το παρόν» δεν ήταν σκόπιμο να εγκριθεί ψήφισμα και έκλεισε τη συζήτηση χωρίς ουσιαστική απόφαση.

Παρά τη διπλωματική αποτυχία, η προσφυγή του 1954 αποτέλεσε κομβικό σημείο: το Κυπριακό έπαψε να αντιμετωπίζεται μόνο ως ελληνοβρετανική διαφορά και μεταφέρθηκε επίσημα στο διεθνές πεδίο. Ταυτόχρονα, ανέδειξε τις βαθιές διαφωνίες ανάμεσα σε Ελλάδα, Βρετανία και Τουρκία, οι οποίες θα καθόριζαν τις επόμενες φάσεις του ζητήματος.

Τι άλλο έγινε σαν σήμερα

1824: Κυκλοφορεί το πρώτο φύλλο της «Εφημερίδος Αθηνών», της πρώτης εφημερίδας της επαναστατημένης Αθήνας. Συντάκτης ήταν ο Γεώργιος Ψύλλας, ενώ το αρχικό φύλλο τυπώθηκε στη Σαλαμίνα λόγω των πολεμικών συνθηκών.

1882: Παρουσιάζεται επίσημα στη Μόσχα η «Οβερτούρα 1812» του Πιοτρ Τσαϊκόφσκι, στην Πανρωσική Έκθεση Τεχνών και Βιομηχανίας. Το εμβληματικό έργο είναι αφιερωμένο στη ρωσική νίκη απέναντι στον στρατό του Ναπολέοντα.

1897: Ο Βρετανός γιατρός Ρόναλντ Ρος εντοπίζει το παράσιτο της ελονοσίας σε κουνούπι, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο του στη μετάδοση της νόσου. Η ανακάλυψη θα του χαρίσει το Νόμπελ Ιατρικής το 1902.

1954: Η Ελλάδα καταθέτει στον ΟΗΕ την πρώτη προσφυγή για το Κυπριακό, ζητώντας την εφαρμογή της αρχής της αυτοδιάθεσης. Στην Αθήνα πραγματοποιείται μαζικό συλλαλητήριο, με περισσότερους από 100 τραυματίες.

1968: Στρατεύματα του Συμφώνου της Βαρσοβίας, υπό σοβιετική ηγεσία, εισβάλλουν στην Τσεχοσλοβακία και τερματίζουν βίαια την «Άνοιξη της Πράγας» και τις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις του Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ.

Γεννήσεις

1948 – Ρόμπερτ Πλαντ (Robert Anthony Plant), Άγγλος τραγουδιστής και συνθέτης, γεννημένος στις 20 Αυγούστου στο West Bromwich της Αγγλίας. Αποτελεί τον εμβληματικό frontman των Led Zeppelin, ενός από τα σημαντικότερα και πιο επιδραστικά ροκ συγκροτήματα όλων των εποχών. Η μοναδική σκηνική του παρουσία, η εκρηκτική ερμηνεία και τα μυστικιστικά του στιχουργήματα τον ανέδειξαν σε «αρχέτυπο» του ροκ φωνητικού ύφους. Με τους Led Zeppelin κυκλοφόρησε 8 στούντιο άλμπουμ (1969-1979) και συμμετείχε στη δημιουργία αριστουργημάτων όπως το «Stairway to Heaven», «Whole Lotta Love» και «Kashmir». 

1949 – Νικόλας Άσιμος, τραγουδοποιός και ερμηνευτής, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και μεγάλωσε στην Κοζάνη. Ζωντανό σύμβολο της ελληνικής ροκ σκηνής και του αντισυμβατικού καλλιτέχνη, υπήρξε βαθιά πολιτικοποιημένος, ελεύθερο πνεύμα, με πολύ προσωπικές και αιρετικές δημιουργίες. Πρωτοπόρος στο δρόμο, τις μπουάτ της Πλάκας και των Εξαρχείων, προκάλεσε συζητήσεις με τραγούδια και στιχουργική σατιρική ματιά – χαρακτηριστική η ανεξαρτησία του στον τρόπο παραγωγής και διάθεσης των έργων του («Ο Ξαναπές»). Μοναδική του κόρη η Λίλιαν, ενώ η ζωή και η μουσική του παραμένουν σημείο αναφοράς για γενιές «ανήσυχων» δημιουργών.

Θάνατοι

2017 – Τζέρι Λιούις, Αμερικανός κωμικός, ηθοποιός, σκηνοθέτης, σεναριογράφος και τραγουδιστής, εμβληματική φιγούρα του παγκόσμιου θεάματος. Ξεκίνησε ως δίδυμο με τον Ντιν Μάρτιν στο ντουέτο «Martin and Lewis» και αργότερα καθιέρωσε το προσωπικό του στυλ με ταινίες όπως «The Nutty Professor» και «The Bellboy». Με το χονδροειδές, αφοπλιστικό χιούμορ και τη μοναδική του σκηνική ενέργεια ανανέωσε την κινηματογραφική κωμωδία και αποτέλεσε σημείο αναφοράς για γενιές ηθοποιών. 

Εορτολόγιο

Θεοχάρης, Θεοχαρία, Θεοχαρούλα, Σαμουήλ

Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι

Παγκόσμια Ημέρα κατά των Κουνουπιών