Σαν σήμερα 15 Ιουνίου: Ένας γιατρός μεταγγίζει αίμα προβάτου σε έναν 15χρονο και επέζησε – Το πείραμα του 1667
Μια μέρα σαν σήμερα, στις 15 Ιουνίου 1667, ο Γάλλος γιατρός Ζαν-Μπατίστ Ντενίς, προσωπικός γιατρός του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ΄, πραγματοποίησε μία από τις πρώτες καταγεγραμμένες μεταγγίσεις αίματος σε άνθρωπο. Ο ασθενής ήταν ένα 15χρονο αγόρι που έπασχε από υψηλό πυρετό και είχε ήδη υποβληθεί σε επανειλημμένες αφαιμάξεις, πρακτική συνηθισμένη στην ιατρική της εποχής. Ο Ντενίς τού μετάγγισε αίμα προβάτου. Το αγόρι επέζησε.
Η επέμβαση έγινε σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή ιατρική βρισκόταν ανάμεσα στην παρατήρηση, το πείραμα και την επικίνδυνη άγνοια. Λίγες δεκαετίες νωρίτερα, ο Γουίλιαμ Χάρβεϊ είχε περιγράψει την κυκλοφορία του αίματος, ανοίγοντας τον δρόμο για πειράματα που μέχρι τότε θεωρούνταν αδιανόητα. Οι γιατροί άρχισαν να δοκιμάζουν μεταγγίσεις αρχικά σε ζώα και στη συνέχεια σε ανθρώπους, χωρίς όμως να γνωρίζουν τους κινδύνους της ασυμβατότητας.
Η περίπτωση του 15χρονου θεωρήθηκε τότε επιτυχία. Ο νεαρός, σύμφωνα με τις ιστορικές αναφορές, ανάρρωσε μετά τη μετάγγιση, γεγονός που ενίσχυσε το ενδιαφέρον για τη νέα μέθοδο. Ωστόσο, η αισιοδοξία δεν κράτησε πολύ. Οι επόμενες απόπειρες μεταγγίσεων με αίμα ζώων είχαν σοβαρές επιπλοκές, ενώ ο θάνατος ασθενών προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε ιατρικούς και νομικούς κύκλους.
Η πρακτική των μεταγγίσεων από ζώο σε άνθρωπο απαγορεύτηκε στη Γαλλία και την Αγγλία στα τέλη της δεκαετίας του 1660, καθώς οι κίνδυνοι ήταν πλέον εμφανείς. Εκείνη την εποχή, οι γιατροί δεν γνώριζαν ούτε τις ομάδες αίματος ούτε τους μηχανισμούς απόρριψης και ασυμβατότητας. Η ανακάλυψη των βασικών ομάδων αίματος θα ερχόταν πολύ αργότερα, στις αρχές του 20ού αιώνα, με το έργο του Καρλ Λαντστάινερ, ο οποίος ανακάλυψε τις βασικές ομάδες αίματος του συστήματος ΑΒΟ.
Η μετάγγιση του 1667 έμεινε στην ιστορία ως ένα από τα πρώτα, αλλά και πιο επικίνδυνα, βήματα της μεταγγισιολογίας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
763 π.Χ.: Οι Ασσύριοι καταγράφουν έκλειψη ηλίου, ένα αστρονομικό γεγονός που αργότερα βοήθησε τους ιστορικούς να «κλειδώσουν» τη χρονολόγηση της αρχαίας Μεσοποταμίας. Η λεγόμενη ασσυριακή έκλειψη αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για τη σύνδεση αρχαίων βασιλικών χρονικών με το σημερινό ημερολόγιο.
1215: Ο Ιωάννης ο Ακτήμων υπογράφει τη Μάγκνα Κάρτα στο Ράνυμιντ της Αγγλίας, υποκύπτοντας στις πιέσεις των βαρόνων του. Το ιστορικό αυτό κείμενο αποτελεί την πρώτη εμβρυακή μορφή διακήρυξης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θέτοντας αρχές όπως η νομική ισότητα και ο περιορισμός της απόλυτης εξουσίας του μονάρχη.
1300: Ιδρύεται το Μπιλμπάο, στην επαρχία της Βισκάγια στη Χώρα των Βάσκων, με βασιλική χάρτα από τον Ντιέγο Λόπες ντε Αρό, άρχοντα της περιοχής.
1667: Ο Γάλλος γιατρός Ζαν-Μπατίστ Ντενίς, προσωπικός γιατρός του βασιλιά Λουδοβίκου ΙΔ΄, πραγματοποιεί μία από τις πρώτες καταγεγραμμένες μεταγγίσεις αίματος σε άνθρωπο, μεταγγίζοντας αίμα προβάτου σε ένα 15χρονο αγόρι που έπασχε από υψηλό πυρετό και είχε υποβληθεί σε αφαιμάξεις. Ο νεαρός επέζησε, ωστόσο οι επόμενες απόπειρες μεταγγίσεων με αίμα ζώων προκάλεσαν σοβαρές επιπλοκές και αντιδράσεις. Η υπόθεση έμεινε στην ιστορία ως ένα από τα πρώτα, επικίνδυνα βήματα της μεταγγισιολογίας, πολύ πριν από την ανακάλυψη των ομάδων αίματος και την καθιέρωση ασφαλών μεταγγίσεων.
1775: Το Δεύτερο Ηπειρωτικό Κογκρέσο ορίζει τον Τζορτζ Ουάσινγκτον αρχιστράτηγο του Ηπειρωτικού Στρατού, κατά την Αμερικανική Επανάσταση. Η επιλογή του θα αποδειχθεί καθοριστική για την πορεία του πολέμου και, αργότερα, για τη συγκρότηση των Ηνωμένων Πολιτειών.
1856: Με το νομοθετικό διάταγμα ΣΠΘ αποφασίζεται η έκδοση γραμματοσήμου για τις ταχυδρομικές ανάγκες της Ελλάδας.
1878: Ο Ίντγουιρντ Μάιμπριτζ φωτογραφίζει διαδοχικά ένα άλογο σε καλπασμό, αποδεικνύοντας ότι σε κάποια στιγμή και τα τέσσερα πόδια του βρίσκονται στον αέρα. Το πείραμα θεωρείται σημαντικός πρόδρομος της κινούμενης εικόνας και της εξέλιξης του κινηματογράφου.
1896: Ισχυρός σεισμός προκαλεί φονικό τσουνάμι στις ακτές της βορειοανατολικής Ιαπωνίας. Τα κύματα σαρώνουν παραθαλάσσιες περιοχές και σκοτώνουν πάνω από 20.000 ανθρώπους, σε μία από τις μεγαλύτερες φυσικές καταστροφές στην ιστορία της χώρας.
1904: Πάνω από 1.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους όταν εκδηλώνεται φωτιά στο ατμόπλοιο General Slocum στον East River της Νέας Υόρκης, κατά τη διάρκεια εκδρομής γερμανόφωνης λουθηρανικής κοινότητας. Πρόκειται για μία από τις χειρότερες ναυτικές τραγωδίες στην ιστορία των ΗΠΑ, αποκαλύπτοντας τραγικές παραλείψεις στην ασφάλεια και τα σωστικά μέσα.
1954: Ιδρύεται στη Βασιλεία της Ελβετίας η UEFA, με πρωτοβουλία των Ποδοσφαιρικών Ομοσπονδιών Ιταλίας, Γαλλίας και Βελγίου.
1982: Η δραχμή υποτιμάται κατά 15% επί κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου. Το μέτρο εντάχθηκε στην προσπάθεια αντιμετώπισης οικονομικών πιέσεων και στήριξης της ανταγωνιστικότητας, σε μια περίοδο έντονων δημοσιονομικών ανισορροπιών.
1994: Πεθαίνει ο συνθέτης Μάνος Χατζιδάκις, ένας από τους σημαντικότερους έλληνες μουσικοσυνθέτες, το έργο του οποίου θεωρείται πως συνέδεσε τη λόγια με τη λαϊκή μουσική και περιλαμβάνει δεκάδες ηχογραφήσεις, πολλές από τις οποίες αναγνωρίζονται σήμερα ως κλασικές.
Γεννήσεις
1946 – Ντέμης Ρούσσος, Έλληνας τραγουδιστής, διεθνής σταρ με τεράστια επιτυχία τη δεκαετία του ’70 και του ’80, γνωστός για τη χαρακτηριστική του φωνή και την εμβληματική εμφάνιση. Ξεκίνησε από το συγκρότημα Aphrodite’s Child με τον Βαγγέλη Παπαθανασίου και κατέκτησε τα ευρωπαϊκά charts με τραγούδια όπως «Forever and Ever», «Goodbye My Love Goodbye» και «My Friend the Wind».
1963 – Έλεν Χαντ, Αμερικανίδα ηθοποιός, βραβευμένη με Όσκαρ Α’ γυναικείου ρόλου για την ταινία «Καλύτερα δεν γίνεται» (As Good as It Gets) δίπλα στον Τζακ Νίκολσον. Έγινε γνωστή από τη δημοφιλή σειρά «Mad About You», ενώ ξεχώρισε και σε ταινίες όπως «Twister» και «The Sessions», συνδυάζοντας επιτυχώς το κωμικό και το δραματικό ταλέντο.
1964 – Κόρτνεϊ Κοξ, Αμερικανίδα ηθοποιός, παγκοσμίως γνωστή ως Μόνικα από τη θρυλική σειρά «Friends», που καθόρισε τη δεκαετία του ’90 και την καθιέρωσε ως τηλεοπτικό είδωλο. Πρωταγωνίστησε επίσης στη σειρά ταινιών τρόμου «Scream» ως δημοσιογράφος Γκέιλ Γουέδερς.
1969 – Ice Cube (Ό’Σι Τζάκσον), Αμερικανός ράπερ, ένας από τους θεμελιωτές της gangsta rap και μέλος των θρυλικών N.W.A., που άλλαξαν τη ροή της hip hop με τραγούδια όπως «F** tha Police»*. Με σόλο καριέρα γεμάτη επιτυχίες όπως «It Was a Good Day», εξελίχθηκε και σε πετυχημένο ηθοποιό και παραγωγό, συμμετέχοντας σε ταινίες όπως «Boyz n the Hood» και «Friday», ενώ θεωρείται πλέον πολιτιστικό σύμβολο της Αφροαμερικανικής κουλτούρας.
1992 – Μοχάμεντ Σαλάχ, Αιγύπτιος ποδοσφαιριστής, από τους κορυφαίους επιθετικούς παγκοσμίως. Έγινε γνωστός με τη φανέλα της Λίβερπουλ, κατακτώντας το Champions League και την Premier League, ενώ ξεχωρίζει για την ταχύτητα, την τεχνική και την αποτελεσματικότητά του στο σκοράρισμα. Εθνικός ήρωας στην Αίγυπτο, έχει βραβευτεί επανειλημμένα ως ο καλύτερος Αφρικανός παίκτης της χρονιάς και είναι σύμβολο ταπεινότητας και κοινωνικής προσφοράς.
Θάνατοι
1945 – Άρης Βελουχιώτης, Έλληνας αντιστασιακός, ιστορικός ηγέτης του ΕΛΑΣ κατά τη διάρκεια της Κατοχής και εμβληματική μορφή της εθνικής αντίστασης. Με πραγματικό όνομα Θανάσης Κλάρας, ανέλαβε στρατιωτικός αρχηγός του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και οργάνωσε αντάρτικο κατά των ναζιστικών δυνάμεων, συγκεντρώνοντας λαϊκή υποστήριξη στα βουνά. Παρέμεινε αμφιλεγόμενη φυσιογνωμία, καθώς συγκρούστηκε με την ηγεσία του ΚΚΕ και τελικά αυτοκτόνησε για να μην συλληφθεί, λίγο μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.
1994 – Μάνος Χατζιδάκις, Έλληνας συνθέτης, ένας από τους σημαντικότερους δημιουργούς της σύγχρονης ελληνικής μουσικής. Βραβευμένος με Όσκαρ για το τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά», συνέδεσε την έντεχνη μουσική με την ποίηση και την ελληνική ταυτότητα, ανανεώνοντας το λαϊκό τραγούδι και δημιουργώντας έργα με διαχρονική αξία όπως «Το χαμόγελο της Τζοκόντας» και «Ο κύκλος με την κιμωλία». Διηύθυνε μουσικούς οργανισμούς, ίδρυσε το Τρίτο Πρόγραμμα και άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ελληνική και παγκόσμια μουσική σκηνή.
1996 – Έλα Φιτζέραλντ, Αμερικανίδα τραγουδίστρια, αποκαλούμενη «Πρώτη Κυρία του Τραγουδιού» και μία από τις σπουδαιότερες φωνές της τζαζ όλων των εποχών. Με καριέρα που διήρκεσε πάνω από 50 χρόνια, ξεχώρισε για την απίστευτη φωνητική της τεχνική, το swing ύφος και την ικανότητά της στο scat singing. Συνεργάστηκε με κορυφαίους μουσικούς όπως ο Λούις Άρμστρονγκ και ο Ντιουκ Έλινγκτον, ενώ τα περίφημα Songbook albums της ανέδειξαν την αμερικανική μουσική κληρονομιά.
Εορτολόγιο
Αυγουστίνος, Αυγουστίνα, Αύγουστος, Αυγούστα, Βίτων, Ιερώνυμος, Γερώνυμος, Ιερονύμη, Μόνικα, Μόνα, Ορτίσιος, Ορτίσης, Ορτίσια, Ορτανσία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Ημέρα Τιμής των Αποστράτων της Ελληνικής Αστυνομίας
Παγκόσμια Ημέρα Ανέμου
Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας
Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακομεταχείρισης των Ηλικιωμένων
Παγκόσμια Ημέρα του Πατέρα