Σαν σήμερα 14 Μαΐου: Η ημέρα που γεννήθηκε το Ισραήλ και άλλαξε η Μέση Ανατολή

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google

Στις 14 Μαΐου 1948, σε μια αίθουσα μουσείου στο Τελ Αβίβ, ο Νταβίντ Μπεν Γκουριόν στάθηκε μπροστά στα μέλη του Εβραϊκού Λαϊκού Συμβουλίου και διάβασε τη διακήρυξη ίδρυσης του κράτους του Ισραήλ. Η τελετή κράτησε λιγότερο από μία ώρα. Λίγες ώρες αργότερα έληγε επίσημα η Βρετανική Εντολή στην Παλαιστίνη. Την επομένη ο πόλεμος θα γενικευόταν.

Για τους Εβραίους της Παλαιστίνης και για ένα μεγάλο μέρος της εβραϊκής διασποράς, η ίδρυση του Ισραήλ υπήρξε η πραγμάτωση ενός ιστορικού αιτήματος για εθνική εστία, ιδιαίτερα μετά το Ολοκαύτωμα και την εξόντωση περίπου έξι εκατομμυρίων Εβραίων από τους Ναζί. Για τους Παλαιστινίους, όμως, το ίδιο γεγονός συνδέθηκε με τη Νάκμπα, την «Καταστροφή»: τη μαζική εκτόπιση, την απώλεια σπιτιών και γης και τη μη δημιουργία ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.

Η σύγκρουση δεν γεννήθηκε μέσα σε μία ημέρα. Η Παλαιστίνη ήταν για αιώνες ένας τόπος με βαριά ιστορική και θρησκευτική σημασία για τον Ιουδαϊσμό, τον Χριστιανισμό και το Ισλάμ. Η Ιερουσαλήμ βρέθηκε στο κέντρο αυτής της συνύπαρξης αλλά και των ανταγωνισμών. Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η περιοχή πέρασε υπό βρετανική διοίκηση, ενώ η Διακήρυξη Μπάλφουρ του 1917 ενίσχυσε την προοπτική δημιουργίας «εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό» στην Παλαιστίνη.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η εβραϊκή μετανάστευση αυξήθηκε, ιδίως λόγω των διώξεων στην Ευρώπη και αργότερα του Ολοκαυτώματος. Παράλληλα, ενισχύθηκε η αντίδραση των Αράβων Παλαιστινίων, οι οποίοι έβλεπαν να αλλάζουν οι δημογραφικές και πολιτικές ισορροπίες στον τόπο τους. Οι εντάσεις, οι εξεγέρσεις και οι συγκρούσεις έγιναν όλο και συχνότερες, ενώ η Βρετανία αδυνατούσε πλέον να ελέγξει την κατάσταση.

Το 1947, ο ΟΗΕ πρότεινε τη διχοτόμηση της Παλαιστίνης σε δύο κράτη, ένα εβραϊκό και ένα αραβικό, με ειδικό διεθνές καθεστώς για την Ιερουσαλήμ. Η εβραϊκή πλευρά αποδέχθηκε το σχέδιο. Η αραβική το απέρριψε, θεωρώντας ότι παραβίαζε τα δικαιώματα της αραβικής πλειονότητας της περιοχής. Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό πλαίσιο, ο Μπεν Γκουριόν κήρυξε την ανεξαρτησία του Ισραήλ.

Στις 15 Μαΐου 1948, δυνάμεις γειτονικών αραβικών κρατών εισήλθαν στην Παλαιστίνη και ο πόλεμος γενικεύθηκε. Για το Ισραήλ, ο πόλεμος του 1948 έμεινε στην ιστορία ως Πόλεμος της Ανεξαρτησίας, καθώς οδήγησε στην εδραίωση του νέου κράτους. Για τους Παλαιστινίους, η ίδια περίοδος έμεινε ως Νάκμπα, καθώς εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι εκτοπίστηκαν ή έφυγαν από τις εστίες τους.

Οι συμφωνίες ανακωχής του 1949 άφησαν το Ισραήλ με μεγαλύτερη έκταση από εκείνη που προέβλεπε το σχέδιο του ΟΗΕ. Η Δυτική Όχθη πέρασε υπό ιορδανικό έλεγχο και η Λωρίδα της Γάζας υπό αιγυπτιακή διοίκηση. Το παλαιστινιακό κράτος δεν δημιουργήθηκε.

Έτσι, η 14η Μαΐου 1948 παραμένει μία από τις πιο φορτισμένες ημερομηνίες του 20ού αιώνα. Για τη μία πλευρά είναι η ημέρα της ανεξαρτησίας. Για την άλλη, η αρχή μιας ιστορικής απώλειας. Και για τη Μέση Ανατολή, η αφετηρία μιας σύγκρουσης που συνεχίζει να καθορίζει σύνορα, πολιτικές και ανθρώπινες ζωές μέχρι σήμερα.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1264: Στη μάχη του Λούες, ο βασιλιάς Ερρίκος Γ΄ της Αγγλίας ηττάται και αιχμαλωτίζεται από τις δυνάμεις των βαρόνων υπό τον Σιμόν ντε Μονφόρ. Ο Μονφόρ γίνεται ουσιαστικά κυρίαρχος της πολιτικής ζωής της Αγγλίας και συνδέεται με πρώιμες μορφές κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης.

1643: Ο Λουδοβίκος ΙΔ’ της Γαλλίας ανακηρύσσεται βασιλιάς σε ηλικία μόλις 5 ετών. Ο μελλοντικός «Βασιλιάς Ήλιος» θα γίνει το σύμβολο της απόλυτης μοναρχίας στην Ευρώπη.

1787: Αρχίζουν να συγκεντρώνονται στη Φιλαδέλφεια οι αντιπρόσωποι της Συντακτικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Πολιτειών. Η διαδικασία θα οδηγήσει στη σύνταξη του Συντάγματος των ΗΠΑ, ενός από τα σημαντικότερα πολιτικά κείμενα της νεότερης ιστορίας.

1796: Ο Άγγλος γιατρός Έντουαρντ Τζένερ πραγματοποιεί τον πρώτο εμβολιασμό κατά της ευλογιάς, χρησιμοποιώντας υλικό από δαμαλίτιδα σε ένα παιδί. Η πράξη αυτή άνοιξε τον δρόμο για τη σύγχρονη προληπτική ιατρική και, πολύ αργότερα, για την εξάλειψη της ευλογιάς.

1811: Η Παραγουάη ανακηρύσσει την ανεξαρτησία της από την Ισπανία, αποτελώντας μία από τις πρώτες χώρες της Λατινικής Αμερικής που αποδεσμεύονται από την αποικιοκρατία.

1865: Διεξάγονται βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα, με νικητή τον Αλέξανδρο Κουμουνδούρο. Οι εκλογές διαρκούν έως τις 17 Μαΐου.

1900: Αρχίζουν στο Παρίσι οι Β΄ Ολυμπιακοί Αγώνες της σύγχρονης εποχής, σε διοργάνωση που θα διαρκέσει έως τον Οκτώβριο. Για πρώτη φορά συμμετέχουν γυναίκες, γεγονός που σηματοδοτεί μια σημαντική, έστω περιορισμένη τότε, διεύρυνση του ολυμπιακού κινήματος.

1920: Ο Ελληνικός Στρατός εισέρχεται στη Δυτική Θράκη, ύστερα από απόφαση των Συμμάχων μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η περιοχή θα ενσωματωθεί στην Ελλάδα, αποτελώντας κρίσιμο σταθμό στη διαμόρφωση των βόρειων συνόρων της χώρας.

1928: Αρχίζει η λειτουργία της Τράπεζας της Ελλάδος, με πρώτο διοικητή τον Αλέξανδρο Διομήδη. Η ίδρυσή της σηματοδοτεί την οργάνωση της κεντρικής νομισματικής πολιτικής της χώρας και συνδέεται με τη σταθεροποίηση της ελληνικής οικονομίας του Μεσοπολέμου.

1948: Το Ισραήλ κηρύσσει την ανεξαρτησία του και αμέσως ξεσπά ο Αραβοϊσραηλινός Πόλεμος, με τον Νταβίντ Μπεν Γκουριόν να αναλαμβάνει πρώτος πρωθυπουργός.

1955: Υπογράφεται στη Βαρσοβία το Σύμφωνο της Βαρσοβίας από τη Σοβιετική Ένωση και επτά χώρες του ανατολικού μπλοκ. Η συμμαχία δημιουργείται ως αντίβαρο στο ΝΑΤΟ και γίνεται βασικός στρατιωτικός μηχανισμός του Ψυχρού Πολέμου.

1962: Τελούνται στην Αθήνα οι γάμοι της πριγκίπισσας Σοφίας της Ελλάδας με τον διάδοχο του ισπανικού θρόνου Χουάν Κάρλος. Η ένωση των δύο βασιλικών οίκων θα αποκτήσει ιδιαίτερη ιστορική σημασία, ενώ ο Χουάν Κάρλος θα διαδραματίσει αργότερα κεντρικό ρόλο στη μετάβαση της Ισπανίας στη δημοκρατία.

1967: Ιδρύεται το Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Μέτωπο (ΠΑΜ), η πρώτη αντιστασιακή οργάνωση κατά της Χούντας, με επικεφαλής τον Μίκη Θεοδωράκη.

1968: Η κυβέρνηση της Τσεχοσλοβακίας, υπό τον Αλεξάντερ Ντούπτσεκ, ανακοινώνει μέτρα φιλελευθεροποίησης του κομμουνιστικού καθεστώτος. Η «Άνοιξη της Πράγας» γεννά ελπίδες για έναν σοσιαλισμό με μεγαλύτερες ελευθερίες, πριν κατασταλεί από τη σοβιετική επέμβαση τον Αύγουστο.

1973: Εκτοξεύεται ο Skylab, ο πρώτος διαστημικός σταθμός των Ηνωμένων Πολιτειών. Το πρόγραμμα αποτέλεσε σημαντικό βήμα στην παραμονή ανθρώπων στο Διάστημα και στην πραγματοποίηση επιστημονικών πειραμάτων σε τροχιά.

1982: Τελείται η κηδεία της Δέσποινας Αχλαδιώτη, της θρυλικής Κυράς της Ρω, στο Καστελόριζο. Για δεκαετίες ύψωνε καθημερινά την ελληνική σημαία στην ακριτική νησίδα, μετατρέποντας την πράξη της σε σύμβολο επιμονής και εθνικής μνήμης.

1998: Πεθαίνει στο Λος Άντζελες ο Φρανκ Σινάτρα, ένας από τους σημαντικότερους τραγουδιστές και ηθοποιούς του 20ού αιώνα. Με καριέρα που ξεπέρασε τις πέντε δεκαετίες, άφησε ισχυρό αποτύπωμα στη μουσική, στον κινηματογράφο και στην αμερικανική ποπ κουλτούρα.

2003: Εκτοξεύεται από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ ο Hellas Sat, ο πρώτος ελληνοκυπριακός δορυφόρος. Η εκτόξευσή του σηματοδοτεί την είσοδο της Ελλάδας και της Κύπρου στον χώρο των δορυφορικών τηλεπικοινωνιών με στρατηγική, τεχνολογική και οικονομική σημασία.

2011: Ο Ντομινίκ Στρος-Καν, επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και φαβορί για την προεδρία της Γαλλίας, συλλαμβάνεται στη Νέα Υόρκη κατηγορούμενος για σεξουαλική επίθεση σε καμαριέρα ξενοδοχείου. Η υπόθεση προκαλεί παγκόσμιο σάλο, οδηγεί στην παραίτησή του από το ΔΝΤ και στην πολιτική του κατάρρευση, αν και οι κατηγορίες αργότερα αποσύρονται λόγω αναξιοπιστίας της καταγγέλλουσας.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Αριστοτέλης, Ισίδωρος, Ισιδώρα