Σαν σήμερα 12 Απριλίου: Η πτώση του Mirage 2000-5 – Το vertigo που στοίχισε τη ζωή στον Γιώργο Μπαλταδώρο
Σαν σήμερα, στις 12 Απριλίου 2018, η Ελλάδα θρηνεί έναν από τους ήρωες της Πολεμικής Αεροπορίας, τον σμηναγό Γιώργο Μπαλταδώρο, ο οποίος έχασε τη ζωή του εν ώρα καθήκοντος. Το Mirage 2000-5 που χειριζόταν συνετρίβη στη θαλάσσια περιοχή, περίπου 9 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Σκύρου, κατά τη φάση προσέγγισης για προσγείωση, ύστερα από επιχειρησιακή αποστολή αναχαίτισης τουρκικών μαχητικών στο Αιγαίο.
Ο σμηναγός, 34 ετών, ανήκε στην 331 Μοίρα Παντός Καιρού της 114 Πτέρυγας Μάχης, με έδρα την Τανάγρα, και θεωρούνταν από τους ικανούς και έμπειρους χειριστές των μαχητικών Mirage 2000-5. Η είδηση της πτώσης βύθισε στο πένθος όλη τη χώρα, ενώ η Πολεμική Αεροπορία κήρυξε τριήμερο πένθος και απέτισε φόρο τιμής στον αξιωματικό που συμβόλιζε το αίσθημα ευθύνης και αφοσίωσης των Ελλήνων πιλότων.
Τα στοιχεία από τον καταγραφέα πτήσης, που αναλύθηκαν από Γάλλους ειδικούς, οδήγησαν –σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται επιτελείς της Πολεμικής Αεροπορίας– στην εκτίμηση ότι η πτώση προκλήθηκε από παραίσθηση του χειριστή, το λεγόμενο vertigo ή χωρικό αποπροσανατολισμό. Οι ίδιες αναφορές σημειώνουν ότι έχει αποκλειστεί το ενδεχόμενο τεχνικής βλάβης στο Mirage 2000-5, ενώ σενάρια όπως η υποξία θεωρούνται πλέον εξαιρετικά απομακρυσμένα, χωρίς ωστόσο το πλήρες πόρισμα να έχει δημοσιοποιηθεί.
Το vertigo, σύμφωνα με ειδικούς της αεροπορίας, είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα φαινόμενα για τους πιλότους μαχητικών: προκαλείται συχνά σε πτήσεις με χαμηλή ορατότητα, μέσα σε νέφωση ή τη νύχτα, και μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απώλεια αίσθησης του «πάνω» και του «κάτω», της κλίσης και της πορείας του αεροσκάφους. Σε αυτές τις συνθήκες, ο χειριστής βομβαρδίζεται από αντικρουόμενα σήματα από τα αισθητήρια του σώματος και τα όργανα πτήσης, με αποτέλεσμα να λαμβάνει μοιραίες αποφάσεις, ακόμη και αν έχει μεγάλη εμπειρία.
Παράλληλα, ειδικοί και πραγματογνώμονες έχουν θέσει ερωτήματα για το αν οι ελλείψεις σε υποδομές –όπως η λειτουργία ραδιοφάρου στην περιοχή– και ο φόρτος των πτήσεων μπορούν να επιβαρύνουν τον ανθρώπινο παράγοντα, καθιστώντας πιο πιθανό ένα τραγικό λάθος. Οι συζητήσεις αυτές, που συνεχίζονται μέχρι σήμερα, υπενθυμίζουν ότι πίσω από κάθε «ανθρώπινο λάθος» μπορεί να κρύβονται αλυσίδες αποφάσεων και παραλείψεων, πολύ πέρα από τον μοναχικό πιλότο που χάνει τη ζωή του.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1815: Μια γιγαντιαία έκρηξη του ηφαιστείου Ταμπόρα στην Ινδονησία προκαλεί τον θάνατο δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων από την άμεση καταστροφή και τις επακόλουθες πείνες. Η τεράστια ποσότητα τέφρας στην ατμόσφαιρα οδηγεί στο «έτος χωρίς καλοκαίρι» το 1816, επηρεάζοντας το κλίμα και τις σοδειές σε ολόκληρο τον πλανήτη.
1820: Ο Αλέξανδρος Υψηλάντης αναγορεύεται αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας, της μυστικής επαναστατικής οργάνωσης που σχεδιάζει την απελευθέρωση των Ελλήνων από την οθωμανική κυριαρχία. Η ανάληψη της ηγεσίας από έναν αξιωματικό του ρωσικού στρατού ενισχύει το κύρος της Εταιρείας και προετοιμάζει τις ζυμώσεις που θα οδηγήσουν στην Επανάσταση του 1821.
1823: Η δωδεκαμελής επιτροπή που όρισε η Β΄ Εθνοσυνέλευση παρουσιάζει έκθεση-προϋπολογισμό, δείχνοντας ότι τα έξοδα του πρώτου εξαμήνου του 1823 υπερτριπλασιάζουν τα προβλεπόμενα έσοδα. Η δραματική αυτή ανισορροπία καταδεικνύει την οικονομική ασφυξία του επαναστατημένου ελληνικού κράτους και καθιστά τον εξωτερικό δανεισμό σχεδόν μονόδρομο.
1861: Με την επίθεση των Νοτίων στο Οχυρό Σάμτερ, στο λιμάνι του Τσάρλεστον, ξεκινούν οι πολεμικές επιχειρήσεις του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. Η σύγκρουση ανάμεσα σε Βορρά και Νότο για τη δουλεία και την ενότητα της Ένωσης θα διαρκέσει τέσσερα αιματηρά χρόνια και θα καθορίσει την πορεία των ΗΠΑ.
1906: Στο Ποδηλατοδρόμιο του Φαλήρου, στο μετέπειτα Στάδιο Καραϊσκάκη, διεξάγεται ο αγώνας ποδοσφαίρου Ελλάδας–Δανίας για τη Μεσολυμπιάδα. Με το σκορ 9-0 υπέρ των Δανών στο ημίχρονο, οι παίκτες της Εθνικής Ελλάδας αρνούνται να ξαναβγούν στον αγωνιστικό χώρο. Στην ομάδα αγωνίζεται και ο 17χρονος Γιώργος Καλαφάτης, μετέπειτα ιδρυτής του Παναθηναϊκού.
1941: Το ελληνικό πλωτό νοσοκομείο «Αττική» βυθίζεται μετά από γερμανικό βομβαρδισμό, παρότι έπλεε κατάφωτο και έφερε εμφανώς τα σήματα του Ερυθρού Σταυρού. Το πλοίο είχε αποπλεύσει από Καβάλα και Θάσο προς Πειραιά, μεταφέροντας γιατρούς, νοσηλευτές και τραυματίες· 22 άνθρωποι πνίγονται και 28 σκοτώνονται, ανάμεσά τους και ο κυβερνήτης Δημήτριος Μελετόπουλος.
1945: Πεθαίνει ο 32ος πρόεδρος των ΗΠΑ Φραγκλίνος Ντελάνο Ρούζβελτ από εγκεφαλικό επεισόδιο, σε ηλικία 63 ετών. Είναι ο μοναδικός Αμερικανός πρόεδρος που εκλέχθηκε τέσσερις φορές και η θητεία του συνέπεσε με τη Μεγάλη Ύφεση και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο∙ τον διαδέχεται ο αντιπρόεδρος Χάρι Τρούμαν, ο οποίος θα λάβει κρίσιμες αποφάσεις για το τέλος του πολέμου.
1949: Στο Κακουργιοδικείο Θεσσαλονίκης αρχίζει η δίκη για τη δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζορτζ Πολκ, που είχε βρεθεί νεκρός στον Θερμαϊκό το 1948. Στο εδώλιο κάθονται στελέχη του ΚΚΕ και ο δημοσιογράφος Γρηγόρης Στακτόπουλος, ο οποίος καταδικάζεται σε ισόβια, αλλά αργότερα θα αποκαλυφθεί ότι βασικά πρόσωπα που εμφανίζονται ως φυσικοί αυτουργοί ήταν ήδη νεκρά ή στο εξωτερικό, τροφοδοτώντας υποψίες για πολιτική σκευωρία.
1955: Το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας που ανέπτυξε ο Αμερικανός γιατρός Τζόνας Σολκ κρίνεται ασφαλές και αποτελεσματικό. Η μαζική εφαρμογή του θα οδηγήσει μέσα στις επόμενες δεκαετίες σε θεαματική μείωση των κρουσμάτων και θα ανοίξει τον δρόμο για την σχεδόν πλήρη εξάλειψη της ασθένειας σε πολλές χώρες.
1961: Ο σοβιετικός κοσμοναύτης Γιούρι Γκαγκάριν γίνεται ο πρώτος άνθρωπος που ταξιδεύει στο διάστημα, πραγματοποιώντας με το «Βοστόκ 1» την πρώτη επανδρωμένη τροχιακή πτήση γύρω από τη Γη. Η πτήση του σηματοδοτεί ένα καθοριστικό ορόσημο στην κούρσα του Διαστήματος και ενισχύει θεαματικά το κύρος της Σοβιετικής Ένωσης στον Ψυχρό Πόλεμο.
1992: Ανοίγει τις πύλες της η Eurodisney κοντά στο Παρίσι, το πρώτο μεγάλο θεματικό πάρκο της Disney στην ηπειρωτική Ευρώπη. Η λειτουργία της προκαλεί συζητήσεις για την αμερικανική πολιτισμική επιρροή, αλλά εξελίσσεται σε έναν από τους δημοφιλέστερους τουριστικούς προορισμούς της Γαλλίας.
1999: Δικαστής στις ΗΠΑ διαπιστώνει ότι ο πρόεδρος Μπιλ Κλίντον είπε ψέματα στην κατάθεσή του σχετικά με τη σχέση του με τη Μόνικα Λεβίνσκι. Η υπόθεση τροφοδοτεί τη διαδικασία παραπομπής του σε δίκη (impeachment) και προκαλεί τεράστιο πολιτικό και ηθικό σκάνδαλο στη χώρα.
2010: Οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης δεσμεύονται να στηρίξουν την Ελλάδα με πακέτο δανείων ύψους έως 30 δισ. ευρώ για το 2010, στο πλαίσιο του πρώτου μηχανισμού στήριξης. Η απόφαση αυτή αποτελεί κρίσιμη καμπή στην ελληνική κρίση χρέους και προοιωνίζεται την ένταξη της χώρας σε μνημόνια και προγράμματα λιτότητας.
2018: Ο σμηναγός Γιώργος Μπαλταδώρος της Πολεμικής Αεροπορίας χάνει τη ζωή του, όταν μαχητικό Mirage 2000-5 συντρίβεται στη θάλασσα 9 ναυτικά μίλια βορειοανατολικά της Σκύρου κατά την επιστροφή από αναχαίτιση. Η πτώση του αεροσκάφους συγκλονίζει την ελληνική κοινωνία και αναδεικνύει τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν καθημερινά τα πληρώματα στο Αιγαίο.
2021: Μετά από πέντε μήνες, ανοίγουν ξανά τα Λύκεια στην Ελλάδα, με υποχρεωτικά self test για μαθητές και εκπαιδευτικούς. Το μέτρο εντάσσεται στη σταδιακή άρση των περιορισμών της πανδημίας και αποτελεί δοκιμασία για τον τρόπο επαναλειτουργίας των σχολείων σε συνθήκες υγειονομικής κρίσης.
Γεννήσεις
1871 – Ιωάννης Μεταξάς, Έλληνας στρατιωτικός και πολιτικός (12 Απριλίου 1871 – 29 Ιανουαρίου 1941), στρατηγός του Ελληνικού Στρατού, πρωθυπουργός και δικτάτορας του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου (1936–1941), που ταυτίστηκε με την αυταρχική διακυβέρνηση, τις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις όπως η ίδρυση του ΙΚΑ και η καθιέρωση του 8ωρου, αλλά και ιστορικά με το «Όχι» στο ιταλικό τελεσίγραφο της 28ης Οκτωβρίου 1940 και την οργάνωση της ελληνικής άμυνας στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.
1956 – Άντι Γκαρσία, Κουβανός ηθοποιός και σκηνοθέτης (12 Απριλίου 1956 – ), από τις πιο αναγνωρίσιμες ανδρικές φυσιογνωμίες του Χόλιγουντ από τη δεκαετία του 1980, υποψήφιος για Όσκαρ β΄ ανδρικού ρόλου για τον «Νονό ΙΙΙ», με χαρακτηριστικές εμφανίσεις στον ρόλο του Τέρι Μπένεντικτ στη σειρά ταινιών «Ocean’s Eleven» και σε ταινίες όπως «The Untouchables» και «When a Man Loves a Woman», που ανέδειξαν το δραματικό του εύρος και το γοητευτικό προφίλ «leading man».
Θάνατοι
1872 – Νικόλαος Μάντζαρος, Έλληνας συνθέτης (26 Οκτωβρίου 1795 – 12 Απριλίου 1872), επτανήσιος μουσουργός και κεντρική μορφή της επτανησιακής σχολής, συνθέτης της μουσικής του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν» του Διονυσίου Σολωμού, του οποίου η πρώτη στροφή καθιερώθηκε το 1865 ως Εθνικός Ύμνος της Ελλάδας, θεμελιωτής της δυτικότροπης λόγιας μουσικής στη χώρα, με πρωτοποριακά έργα για πιάνο, συμφωνική μουσική και σημαντική παιδαγωγική δράση στην Κέρκυρα.
1945 – Φραγκλίνος Ρούζβελτ, Αμερικανός πολιτικός (30 Ιανουαρίου 1882 – 12 Απριλίου 1945), 32ος πρόεδρος των ΗΠΑ και ο μόνος που εξελέγη τέσσερις φορές (1933–1945), ο οποίος διαχειρίστηκε τη Μεγάλη Ύφεση με το πρόγραμμα «New Deal», μετασχημάτισε τον ρόλο του ομοσπονδιακού κράτους στην οικονομία, οδήγησε τις ΗΠΑ στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και διαμόρφωσε, με τη συμβολή του στη δημιουργία θεσμών όπως ο ΟΗΕ, τη μεταπολεμική διεθνή τάξη και τις αρχές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.