Πολιτική, σάτιρα και ποπ μουσική – «44», το ανατρεπτικό μιούζικαλ που αφηγείται την προεδρία του Μπαράκ Ομπάμα

Το «44: The Musical», μία από τις πιο απρόσμενες επιτυχίες εκτός Μπρόντγουεϊ, προσελκύει κοινό που αναζητά έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης της ιστορίας.

Μπορείτε να φανταστείτε ένα μιούζικαλ που να αφηγείται, συνοδεία μουσικής, έξυπνων στίχων και τραγουδιών, την διπλή, οκταετή θητεία ενός αμερικανού προέδρου – και δη πρόσφατου; Γιατί αυτό συμβαίνει αυτή την στιγμή στις ΗΠΑ με ένα νέο μιούζικαλ που σπάει τα ταμεία.

Η ιστορία πίσω από το μιούζικαλ «44: The Musical» δεν ξεκινά σε κάποια σκηνή του Μπρόντγουεϊ, αλλά σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου κοντά στο αεροδρόμιο του Σάρλοτ, σε μια από τις πιο φορτισμένες πολιτικά στιγμές των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Πριν από οκτώ χρόνια πανηγύριζα. Πώς φτάσαμε ως εδώ;»

Ο δημιουργός του έργου, Έλι Μπάουμαν, πρώην στέλεχος της εκστρατείας του Μπαράκ Ομπάμα, βρέθηκε μόνος το βράδυ των εκλογών του 2016 και της νίκης του Ντόναλντ Τραμπ, παρακολουθώντας τα αποτελέσματα και αναλογιζόμενος πόσο δραματικά είχε αλλάξει το πολιτικό τοπίο μέσα σε λίγα μόλις χρόνια. «Πριν από οκτώ χρόνια πανηγύριζα στο Λας Βέγκας. Πώς φτάσαμε ως εδώ;», θυμάται να σκέφτεται. Η απορία αυτή μετατράπηκε σε γέλιο – ένα γέλιο που, όπως λέει, συχνά προκύπτει «σε στιγμές πόνου» – και τελικά σε μια ιδέα: να αφηγηθεί αυτή την αντίφαση μέσα από ένα μιούζικαλ.

«Δεν είχα ιδέα τι έκανα»

Χωρίς προηγούμενη εμπειρία στο μουσικό θέατρο, ο Μπάουμαν ξεκίνησε να γράφει αυτό που αργότερα θα εξελισσόταν σε ένα σατιρικό ποπ και R&B έργο για τα χρόνια της διακυβέρνησης Ομπάμα. «Δεν είχα ιδέα τι έκανα», παραδέχεται ανοιχτά. Ωστόσο, αυτή ακριβώς η άγνοια αποδείχθηκε δημιουργικό πλεονέκτημα. «Η ομορφιά του να μην ξέρεις τι κάνεις είναι ότι δεν ξέρεις και τι δεν επιτρέπεται να κάνεις», σημειώνει, περιγράφοντας μια διαδικασία που δεν περιορίστηκε από τις συμβάσεις του θεάτρου.

Η πρώτη του επαφή με τη σύνθεση μουσικής προέκυψε σχεδόν τυχαία, όταν διεκδίκησε μια θέση σε τηλεοπτική εκπομπή δηλώνοντας – χωρίς μάλιστα να έχει ουσιαστική εμπειρία – ότι μπορούσε να γράψει τραγούδια. «Μου ζήτησαν να στείλω κάτι. Δεν είχα τίποτα», λέει. Μέσα σε ένα Σαββατοκύριακο, υπό πίεση, έγραψε το πρώτο του κομμάτι στο πιάνο. «Είμαι εξαιρετικά παραγωγικός υπό πίεση και εντελώς άχρηστος χωρίς αυτήν», σχολιάζει με ειλικρίνεια.

Το μεγαλύτερο μέρος του έργου γράφτηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας, όταν η επαγγελματική δραστηριότητα είχε παγώσει και ο ίδιος βρέθηκε στο σπίτι με τα παιδιά του. Σε εκείνη τη συνθήκη απομόνωσης και αβεβαιότητας, το μιούζικαλ πήρε μορφή, αντλώντας στοιχεία τόσο από την πολιτική εμπειρία του δημιουργού όσο και από την προσωπική του ανάγκη να κατανοήσει τις εξελίξεις.

Διαφοροποιείται από τα παραδοσιακά μιούζικαλ

Μουσικά, το «44» διαφοροποιείται από τα παραδοσιακά μιούζικαλ. Αντί για κλασικές θεατρικές φόρμες, βασίζεται σε pop και R&B δομές, με έντονη έμφαση στο «hook» – το μουσικά «πιασάρικο» στοιχείο που, όπως λέει ο Μπάουμαν, αποτελεί τον πυρήνα κάθε τραγουδιού. «Μόλις βρω το hook, όλα τα υπόλοιπα μπαίνουν στη θέση τους», εξηγεί. Η προσέγγιση αυτή επιτρέπει στο έργο να απευθύνεται τόσο σε θεατές εξοικειωμένους με το μουσικό θέατρο όσο και σε ένα ευρύτερο κοινό.

Η σατιρική διάσταση του έργου διαμορφώνεται μέσα από τολμηρές μουσικές και δραματουργικές επιλογές. Χαρακτήρες όπως η Σάρα Πέιλιν παρουσιάζονται μέσα από έντονα στιλιζαρισμένες μουσικές αναφορές, ενώ άλλα κομμάτια αντλούν επιρροές από τη Motown αισθητική, επιχειρώντας να ισορροπήσουν σε πολιτισμικά ευαίσθητες περιοχές. Ο ίδιος αναγνωρίζει τον κίνδυνο: «Δεν είμαι Αφροαμερικανός – προφανώς – αλλά προσπάθησα να προσεγγίσω ένα ύφος που να είναι προσβάσιμο χωρίς να χάνει την ταυτότητά του».

Η πολιτική εμπειρία του Μπάουμαν διαπερνά ολόκληρο το έργο, όχι μόνο θεματικά αλλά και σε επίπεδο σκηνοθετικής προσέγγισης. «Υπάρχουν πολλές ομοιότητες ανάμεσα στις καμπάνιες και το θέατρο», επισημαίνει. «Ρίχνεις ιδέες στο κοινό και βλέπεις τι λειτουργεί. Ακούς το κοινό». Σε αντίθεση με την παραδοσιακή θεατρική πρακτική, δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην αντίδραση των θεατών παρά στις γνώμες των ειδικών.

«Αυτό που θέλω είναι να περάσουμε καλά»

Από την πρώτη κιόλας παράσταση, επέλεξε να σπάσει την τυπική απόσταση μεταξύ σκηνής και κοινού. «Δεν ξέρω τι θα συμβεί απόψε», είπε στους θεατές. «Αυτό που θέλω είναι να περάσουμε καλά». Η επιλογή αυτή διαμόρφωσε μια εμπειρία που, όπως παρατηρεί, αφήνει το κοινό «χαρούμενο και αισιόδοξο», επαναφέροντας συναισθήματα που συνδέονται με την περίοδο του 2008.

Το έργο λειτουργεί ταυτόχρονα ως πολιτικό σχόλιο και ως άσκηση συλλογικής μνήμης. Ο Μπάουμαν μιλά για μια «νοσταλγία για ένα συναίσθημα» περισσότερο παρά για μια εποχή, υπογραμμίζοντας ότι οι χαρακτήρες του έργου εξακολουθούν να είναι ενεργοί στο παρόν. «Δεν ήθελα να γράψω κάτι νοσταλγικό. Έτσι το είδε το κοινό», λέει.

Η πορεία του έργου προς τη σκηνή δεν ήταν χωρίς εμπόδια. Ο δημιουργός περιγράφει ένα περιβάλλον θεάτρου που συχνά εμφανίζεται διστακτικό απέναντι στο ρίσκο. «Με απογοητεύει πόσο συντηρητικός μπορεί να είναι ο χώρος», σημειώνει, αναφερόμενος τόσο στη γραφειοκρατία όσο και στο κόστος παραγωγής. Παρά τις δυσκολίες, επέλεξε να διατηρήσει τον έλεγχο σε όλα τα στάδια, αναλαμβάνοντας ρόλους συγγραφέα, σκηνοθέτη και παραγωγού.

Η επιλογή αυτή είχε τίμημα

Η επιλογή αυτή είχε τίμημα. «Η παραγωγή είναι εξαντλητική. Όλα περνούν από εμένα», παραδέχεται, περιγράφοντας μια καθημερινότητα που εκτείνεται από καλλιτεχνικές αποφάσεις μέχρι πρακτικά ζητήματα. Παρ’ όλα αυτά, επιμένει στη σημασία της ενιαίας φωνής: «Ακόμη κι αν δεν είναι τέλεια, τουλάχιστον προέρχεται από ένα σημείο».

Σήμερα, το «44: The Musical» αποτελεί μία από τις πιο απρόσμενες επιτυχίες εκτός Μπρόντγουεϊ, προσελκύοντας κοινό που αναζητά έναν διαφορετικό τρόπο προσέγγισης της πρόσφατης πολιτικής ιστορίας.

Ο ίδιος ο Μπάουμαν αντιμετωπίζει την επιτυχία με συγκρατημένο ενθουσιασμό, αναγνωρίζοντας την ανάγκη για παύση μετά από μια «ηράκλεια προσπάθεια». Ωστόσο, παραδέχεται ότι η εμπειρία τον έχει ήδη μεταμορφώσει. «Δυστυχώς, νομίζω ότι έχω εθιστεί», λέει με χιούμορ.