Πιερ Πάολο Παζολίνι: Η άγρια δολοφονία και η ομολογία που τελικά ανακλήθηκε | Σαν σήμερα 2 Νοεμβρίου
Σαν σήμερα το 1975 ο Πιερ Πάολο Παζολίνι βρίσκεται άγρια δολοφονημένος στην Όστια, κοντά στη Ρώμη. Το σώμα του 53χρονου Ιταλού σκηνοθέτη και διανοουμένου φέρει σημάδια άγριου ξυλοδαρμού, ενώ έχει παρασυρθεί από αυτοκίνητο. Ένας 17χρονος θα καταδικαστεί για τον φόνο, όμως τριάντα χρόνια αργότερα θα ανακαλέσει την ομολογία του, πυροδοτώντας νέα ερωτήματα για ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της σύγχρονης Ιταλίας.
Ο Παζολίνι δεν ήταν ένας συνηθισμένος καλλιτέχνης. Ανοιχτά ομοφυλόφιλος, μαρξιστής αλλά και επικριτής της ιταλικής Αριστεράς, προκαλούσε με τις ταινίες, τα βιβλία και τις δημόσιες παρεμβάσεις του. Κατήγγειλε τη διαφθορά, την πολιτική βία και την υποκρισία της ιταλικής κοινωνίας ενώ συγκρούστηκε με την Εκκλησία και το πολιτικό κατεστημένο.
Τη νύχτα της 1ης προς τη 2α Νοεμβρίου, ο Παζολίνι βρίσκεται στην Όστια μαζί με τον 17χρονο Τζουζέπε «Πίνο» Πελόζι. Λίγες ώρες αργότερα, ο σκηνοθέτης είναι νεκρός και ο νεαρός συλλαμβάνεται ενώ οδηγεί το αυτοκίνητό του.
Ο Πελόζι ομολογεί τη δολοφονία, υποστηρίζοντας ότι αντέδρασε σε σεξουαλική επίθεση. Καταδικάζεται το 1976, όμως η πρωτόδικη απόφαση κάνει λόγο και για άγνωστους συνεργούς, αναφορά που δεν διατηρείται στην κατ’ έφεση απόφαση.
Το 2005, τριάντα χρόνια μετά, ο Πελόζι ανακαλεί την ομολογία του. Ισχυρίζεται ότι τρεις άλλοι άνδρες ξυλοκόπησαν τον Παζολίνι και ότι ο ίδιος είχε σιωπήσει από φόβο για τη ζωή των γονιών του.
Η αποκάλυψη αναζωπυρώνει τις υποψίες για πολιτική δολοφονία. Εξετάζονται επίσης θεωρίες για εμπλοκή του οργανωμένου εγκλήματος και για μια παγίδα με πρόσχημα την επιστροφή κλεμμένου υλικού από την τελευταία ταινία του, «Σαλό ή 120 ημέρες στα Σόδομα». Καμία από αυτές τις εκδοχές δεν έχει αποδειχθεί δικαστικά.
Το 2015, νέα έρευνα τίθεται στο αρχείο, καθώς γενετικά ίχνη που είχαν εντοπιστεί στα πειστήρια δεν οδηγούν στην ταυτοποίηση άλλων προσώπων. Τον Νοέμβριο του 2025 κατατίθεται νέο αίτημα επανέναρξης των ερευνών, με επίκληση πρόσθετων στοιχείων και αρχειακού υλικού.
Πενήντα ένα χρόνια μετά, η δολοφονία του Παζολίνι εξακολουθεί να γεννά ερωτήματα. Παρά την καταδίκη του Πελόζι, το ενδεχόμενο συμμετοχής άλλων δραστών και τα πραγματικά κίνητρα του εγκλήματος παραμένουν αντικείμενο αντιπαράθεσης.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1789: Κατά τη Γαλλική Επανάσταση, η Εθνοσυνέλευση αποφασίζει την εθνικοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπίσει την οικονομική κρίση και να περιορίσει την ισχύ της Εκκλησίας. Η απόφαση αποτελεί σημαντική καμπή στις σχέσεις κράτους και Εκκλησίας στη Γαλλία.
1823: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέιμς Μονρόε, εκφράζει σε μήνυμά του προς το Κογκρέσο την υποστήριξή του στον αγώνα των Ελλήνων για ανεξαρτησία από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Εξαίρει τον «ηρωικό αγώνα των Ελλήνων» και εκφράζει την ελπίδα ότι η Ελλάδα θα ανακτήσει την ελευθερία της. Η ιστορική δήλωση προσφέρει ηθική και πολιτική στήριξη στην Ελληνική Επανάσταση, σε μια περίοδο που το φιλελληνικό κίνημα αναπτύσσεται στις ΗΠΑ και την Ευρώπη, χωρίς ωστόσο να συνιστά επίσημη διπλωματική αναγνώριση της ελληνικής ανεξαρτησίας.
1881: Ο Ελληνικός Στρατός εισέρχεται στον Βόλο, ολοκληρώνοντας την ενσωμάτωση της πόλης στο ελληνικό κράτος, στο πλαίσιο της προσάρτησης της Θεσσαλίας και μέρους της Άρτας.
1917: Εκδίδεται η Διακήρυξη Μπάλφουρ, με την οποία η Βρετανία υποστηρίζει τη δημιουργία εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό στην Παλαιστίνη, με πρόβλεψη προστασίας των δικαιωμάτων των μη εβραϊκών κοινοτήτων. Η απόφαση επηρεάζει καθοριστικά τη μετέπειτα ιστορία της περιοχής.
1920: Ο ραδιοφωνικός σταθμός KDKA του Πίτσμπουργκ πραγματοποιεί την πρώτη ευρέως αναγνωρισμένη εμπορική ραδιοφωνική μετάδοση, ανακοινώνοντας τα αποτελέσματα των αμερικανικών προεδρικών εκλογών.
1940: Ο Ελληνικός Στρατός αποκρούει τις ιταλικές επιθέσεις στο μέτωπο της Ηπείρου, ενώ συνεχίζονται οι αεροπορικοί βομβαρδισμοί ελληνικών πόλεων. Οι μάχες της περιόδου προετοιμάζουν το έδαφος για την ελληνική αντεπίθεση.
1948: Ο Χάρι Τρούμαν κερδίζει απροσδόκητα τις αμερικανικές προεδρικές εκλογές απέναντι στον Τόμας Ντιούι. Η εφημερίδα Chicago Daily Tribune είχε προλάβει να τυπώσει τον λανθασμένο τίτλο «Dewey Defeats Truman».
1960: Ο εκδοτικός οίκος Penguin αθωώνεται σε ιστορική δίκη για λογοκρισία στη Βρετανία, σχετικά με το μυθιστόρημα «Ο εραστής της Λαίδης Τσάτερλι» του Ντέιβιντ Χ. Λόρενς, ενισχύοντας την ελευθερία της λογοτεχνικής έκφρασης.
1965: Ο 31χρονος Αμερικανός ειρηνιστής Νόρμαν Μόρισον αυτοπυρπολείται έξω από το Πεντάγωνο, διαμαρτυρόμενος για τους βομβαρδισμούς με ναπάλμ στον Πόλεμο του Βιετνάμ.
1977: Μια από τις φονικότερες πλημμύρες στην ιστορία της Αττικής πλήττει την Αθήνα και τον Πειραιά τη νύχτα της 2ας προς 3η Νοεμβρίου, αφήνοντας περισσότερους από 30 νεκρούς και εκτεταμένες καταστροφές.
1982: Καθιερώνεται στην Αθήνα ο δακτύλιος, με περιορισμούς στην κυκλοφορία των αυτοκινήτων στο κέντρο της πόλης, σε μια προσπάθεια αντιμετώπισης του νέφους.
1998: Ο ΟΤΕ γίνεται η πρώτη ελληνική επιχείρηση που εισάγεται στο Χρηματιστήριο της Νέας Υόρκης, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό βήμα για την παρουσία ελληνικών εταιρειών στις διεθνείς αγορές.
2020: Το παιδικό τραγούδι «Baby Shark Dance» ξεπερνά το «Despacito» και γίνεται το βίντεο με τις περισσότερες προβολές στην ιστορία του YouTube.
2020: Η Γαλλία ανακοινώνει την πρόθεσή της να απαγορεύσει την τουρκική ακροδεξιά οργάνωση Γκρίζοι Λύκοι, επικαλούμενη υποκίνηση μίσους και βίαιες ενέργειες. Η επίσημη απόφαση λαμβάνεται δύο ημέρες αργότερα.
Γεννήσεις
1755 – Μαρία Αντουανέτα (Marie Antoinette), βασίλισσα της Γαλλίας και σύζυγος του Λουδοβίκου ΙΣΤ’, μία από τις πιο εμβληματικές και αμφιλεγόμενες μορφές της γαλλικής ιστορίας. Συνδέθηκε με την πολυτέλεια και την αυλική μεγαλοπρέπεια στις Βερσαλλίες, γεγονός που την έκανε σύμβολο της βασιλικής υπερβολής πριν τη Γαλλική Επανάσταση. Καταδικάστηκε και εκτελέστηκε στη γκιλοτίνα το 1793, αφήνοντας πίσω της έναν μύθο γεμάτο αντιθέσεις.
1906 – Λουκίνο Βισκόντι (Luchino Visconti), Ιταλός σκηνοθέτης και από τις κορυφαίες μορφές του ιταλικού νεορεαλισμού. Με έργα υψηλής αισθητικής και κοινωνικού προβληματισμού, ανέδειξε την ανθρώπινη τραγωδία και την παρακμή των αριστοκρατικών αξιών. Δημιουργίες του όπως «Ο γατόπαρδος» και «Θάνατος στη Βενετία» θεωρούνται αριστουργήματα του παγκόσμιου κινηματογράφου. Ξεχώρισε για την οπερατική σκηνοθετική του ματιά και τον βαθύ συναισθηματικό του λυρισμό.
1911 – Οδυσσέας Ελύτης, Έλληνας ποιητής, βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979. Κεντρική μορφή της γενιάς του ’30, συνέδεσε το ελληνικό φως, το Αιγαίο και τον έρωτα με έναν λυρισμό βαθιά υπαρξιακό. Το έργο του «Άξιον Εστί» θεωρείται κορυφαίο μνημείο της νεοελληνικής ποίησης και μελοποιήθηκε από τον Μίκη Θεοδωράκη, αγγίζοντας το ευρύ κοινό. Η ποίησή του υμνεί την ελευθερία, την καθαρότητα και το ελληνικό τοπίο.
1938 – Σοφία (Queen Sofía), βασίλισσα της Ισπανίας, ελληνικής καταγωγής, σύζυγος του πρώην βασιλιά Χουάν Κάρλος Α’. Κόρη του βασιλιά Παύλου και της Φρειδερίκης, μεγάλωσε στην ελληνική βασιλική οικογένεια και παντρεύτηκε τον Χουάν Κάρλος το 1962, αποκτώντας κεντρικό ρόλο στη σύγχρονη ισπανική μοναρχία. Υπήρξε ιδιαίτερα δραστήρια σε φιλανθρωπικές δράσεις, την προώθηση της παιδείας και την κοινωνική πρόνοια.
1951 – Βασίλης Λεβέντης, Έλληνας πολιτικός και ιδρυτής της Ένωσης Κεντρώων, γνωστός για την αντισυστημική και συχνά αιχμηρή ρητορική του. Παρότι για δεκαετίες παρέμενε εκτός Βουλής, η επιμονή του και η παρουσία του σε τηλεοπτικές εκπομπές τον έκαναν ιδιαίτερα αναγνωρίσιμο πρόσωπο της δημόσιας ζωής. Το κόμμα του εισήλθε τελικά στη Βουλή το 2015, σηματοδοτώντας μια ιδιότυπη αλλά χαρακτηριστική πολιτική διαδρομή.
1959 – Νότης Σφακιανάκης, Έλληνας τραγουδιστής και από τις πιο δημοφιλείς μορφές της σύγχρονης λαϊκής μουσικής. Ξεχώρισε τη δεκαετία του ’90 με μεγάλες εμπορικές επιτυχίες και έντονη σκηνική παρουσία. Συνεργάστηκε με κορυφαίους δημιουργούς και ανέδειξε τραγούδια που άφησαν εποχή, ενώ παράλληλα απασχόλησε συχνά τη δημόσια σφαίρα με τις τοποθετήσεις και τις απόψεις του. Παραμένει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού.
1966 – Ντέιβιντ Σουίμερ (David Schwimmer), Αμερικανός ηθοποιός, σκηνοθέτης και παραγωγός, γνωστός παγκοσμίως για τον ρόλο του Ρος Γκέλερ στη δημοφιλή τηλεοπτική σειρά «Friends». Με το χαρακτηριστικό, συχνά νευρικό και τρυφερό του ύφος, καθιερώθηκε ως μία από τις πιο αγαπημένες φιγούρες της σειράς. Παράλληλα έχει σκηνοθετήσει ταινίες και επεισόδια τηλεοπτικών σειρών, ενώ δραστηριοποιείται σε θεατρικές παραγωγές και δράσεις κοινωνικής ευαισθητοποίησης.
Θάνατοι
1960 – Δημήτρης Μητρόπουλος, Έλληνας διευθυντής ορχήστρας και συνθέτης, από τις σημαντικότερες μορφές της παγκόσμιας κλασικής μουσικής. Διακρίθηκε για την εκρηκτική του ενέργεια στη διεύθυνση και την εξαιρετική του μνήμη, καθώς διηύθυνε συχνά χωρίς παρτιτούρα. Υπήρξε μουσικός διευθυντής της Φιλαρμονικής της Μινεσότα και αργότερα του Μετροπόλιταν Όπερα στη Νέα Υόρκη. Η διεθνής του πορεία ανέδειξε την Ελλάδα στον χώρο της συμφωνικής μουσικής σκηνής.
1975 – Πιερ Πάολο Παζολίνι (Pier Paolo Pasolini), Ιταλός σκηνοθέτης, συγγραφέας και ποιητής, από τις πιο ριζοσπαστικές και προκλητικές μορφές του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Τα έργα του συχνά συνδύαζαν πολιτική κριτική, κοινωνικό ρεαλισμό και συμβολισμό, προκαλώντας έντονες συζητήσεις. Ανάμεσα στις πιο γνωστές του ταινίες είναι οι «Μάμα Ρόμα» και «Το Δεκαήμερο». Δολοφονήθηκε το 1975 υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, γεγονός που τροφοδότησε πολλές θεωρίες και συζητήσεις.
2008 – Σταύρος Ξενίδης, Έλληνας ηθοποιός, από τους χαρακτηριστικούς δεύτερους ρόλους του παλιού ελληνικού κινηματογράφου και του θεάτρου. Συμμετείχε σε πολλές κωμωδίες της «χρυσής εποχής», δίνοντας ξεχωριστή ζωντάνια σε ήρωες καθημερινούς, συχνά καλοσυνάτους ή ευτράπελους. Έπαιξε σε ταινίες όπως «Η κόρη μου η σοσιαλίστρια» και «Ο Κλέαρχος, η Μαρίνα και ο κοντός». Διακρίθηκε για τη ζεστασιά και την αμεσότητα της ερμηνείας του.
Εορτολόγιο
Ακίνδυνος, Ακίνδυνη, Αφθονία, Ελπιδοφόρος, Πήγασος
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα για τον Τερματισμό της Ατιμωρησίας για τα Εγκλήματα κατά των Δημοσιογράφων