Οι 14 λίμνες της Εύβοιας που γεννήθηκαν μέσα σε παλιά ορυχεία – Ένα απόκοσμο, ασυνήθιστο για την Ελλάδα, τοπίο

Υπάρχουν μέρη που σε εντυπωσιάζουν από την πρώτη στιγμή και, ταυτόχρονα, σε κάνουν να θέλεις να μάθεις την ιστορία που κρύβεται πίσω από την εικόνα τους. Οι λίμνες των παλιών ορυχείων στη βόρεια Εύβοια είναι ένα από αυτά τα μέρη, καθώς συνδυάζουν ένα εντυπωσιακό τοπίο με μια ιδιαίτερη ιστορία δημιουργίας.

Ανάμεσα σε πυκνά δάση, απότομες πλαγιές και πετρώματα με γήινες αποχρώσεις, εμφανίζονται ξαφνικά νερά σε βαθύ γαλάζιο και τιρκουάζ χρώμα, δημιουργώντας ένα τοπίο σχεδόν εξωπραγματικό. Από ψηλά, μάλιστα, η εικόνα γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή: οι λίμνες μοιάζουν με μικρές γαλάζιες πινελιές μέσα στο άγριο ανάγλυφο της Εύβοιας.

Κι όμως, αυτό το ξεχωριστό σκηνικό δεν υπήρχε πάντα.

Από τα ορυχεία στις γαλάζιες λίμνες

Οι λεγόμενες «λίμνες ορυχείων» δημιουργήθηκαν σε σημεία όπου για δεκαετίες πραγματοποιούνταν εξορύξεις λευκόλιθου. Η έντονη μεταλλευτική δραστηριότητα είχε αφήσει πίσω της μεγάλες εκσκαφές και ένα τοπίο που θύμιζε περισσότερο σεληνιακή επιφάνεια παρά την καταπράσινη Εύβοια.

Μετά την παύση των εργασιών, το νερό άρχισε σταδιακά να καταλαμβάνει τους τεράστιους κρατήρες που είχαν δημιουργηθεί. Σήμερα, στην περιοχή υπάρχουν 14 λίμνες διαφορετικών μεγεθών, οι οποίες απλώνονται συνολικά σε περίπου 1.000 στρέμματα.

Η αντίθεση είναι εκείνη που κάνει το τοπίο τόσο ιδιαίτερο: από τη μία οι απότομες, λαξευμένες πλαγιές που μαρτυρούν το βιομηχανικό παρελθόν της περιοχής και από την άλλη τα ήρεμα νερά, τα πεύκα και η βλάστηση που με τα χρόνια έχουν αρχίσει να καταλαμβάνουν ξανά τον χώρο.

Πού βρίσκονται οι «κρυφές» λίμνες της Εύβοιας

Οι λίμνες χωρίζονται σε δύο βασικά συμπλέγματα. Το πρώτο βρίσκεται στο Παρασκευόρεμα, ανάμεσα στο Μαντούδι και το Προκόπι, κοντά στην επαρχιακή οδό Χαλκίδας – Αιδηψού.

Το δεύτερο απλώνεται στις βορειοανατολικές παρυφές του όρους Κανδήλι, στην ευρύτερη περιοχή ανάμεσα στα χωριά Τρούπι, Κάκαβο, Σπαθάρι και Καλύβια. Το συγκεκριμένο σύμπλεγμα περιλαμβάνει εννέα τεχνητές λίμνες.

Το σκηνικό εδώ δεν θυμίζει το κλασικό πρόσωπο της Εύβοιας με τις παραλίες και τα παραθαλάσσια χωριά. Είναι πιο άγριο, πιο μυστηριακό και, ειδικά όταν το κοιτάζει κανείς από ψηλά, αποκτά σχεδόν κινηματογραφική όψη.

Λίμνες με βάθος που φτάνει δεκάδες μέτρα

Οι περισσότερες από τις λίμνες που σχηματίστηκαν στις παλιές εκσκαφές έχουν βάθος περίπου 70 έως 80 μέτρα. Σε αυτά τα επίπεδα η εξόρυξη συναντούσε τον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα και σταματούσε.

Δεν είναι, όμως, όλες ίδιες. Κάποιες δημιουργήθηκαν μέσα στις ίδιες τις εκσκαφές και χαρακτηρίζονται από μεγάλο βάθος και απότομες, βραχώδεις όχθες, ενώ άλλες σχηματίστηκαν σε χώρους όπου είχαν αποτεθεί υπολείμματα της μεταλλευτικής δραστηριότητας. Στις τελευταίες, οι πιο ήπιες όχθες επέτρεψαν την ανάπτυξη εντονότερης υγροτοπικής βλάστησης.

Με την πάροδο των χρόνων, σε αρκετά σημεία εμφανίστηκαν καλαμιώνες, βούρλα, πικροδάφνες, πεύκα και πλατάνια, ενώ οι νέοι υγρότοποι προσφέρουν ενδιαιτήματα σε διαφορετικά είδη πανίδας.

Ένα διαφορετικό πρόσωπο της βόρειας Εύβοιας

Οι λίμνες των ορυχείων είναι από εκείνα τα τοπία που υπενθυμίζουν πόσο απρόβλεπτη μπορεί να είναι η σχέση ανθρώπου και φύσης. Ένας τόπος που κάποτε άλλαξε δραστικά από την εξορυκτική δραστηριότητα έχει αποκτήσει, δεκαετίες αργότερα, μια εντελώς διαφορετική εικόνα.

Δεν πρόκειται για τον συνηθισμένο προορισμό που θα βρεις στις πρώτες σελίδες ενός ταξιδιωτικού οδηγού. Και ίσως ακριβώς εκεί να βρίσκεται η γοητεία του.

Για όσους αγαπούν τις λιγότερο γνωστές γωνιές της Ελλάδας, τα ιδιαίτερα φυσικά τοπία και τις διαδρομές μακριά από τις πολυσύχναστες παραλίες, αυτή η πλευρά της βόρειας Εύβοιας αποκαλύπτει ένα σκηνικό εντελώς διαφορετικό από όσα έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε με το νησί.