Νέα εποχή στα βραβεία Όσκαρ με καινούργιους κανόνες – Όλες οι αλλαγές που θα ισχύσουν από το 2027

Η Ακαδημία Κινηματογράφου των Ηνωμένων Πολιτειών προχωρά στη μεγαλύτερη αναθεώρηση των κανονισμών των Όσκαρ των τελευταίων 30 ετών.

Η Ακαδημία Κινηματογράφου των Ηνωμένων Πολιτειών προχωρά στη μεγαλύτερη αναθεώρηση των κανονισμών των Όσκαρ των τελευταίων 30 ετών, επιχειρώντας να απαντήσει σε ένα ερώτημα που μέχρι πρότινος έμοιαζε θεωρητικό για το Χόλιγουντ: πόσο «ανθρώπινος» πρέπει να παραμείνει ο κινηματογράφος στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Οι αλλαγές που ανακοίνωσε η Ακαδημία Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών για την 99η τελετή απονομής των βραβείων Όσκαρ δεν αφορούν μόνο τεχνικές λεπτομέρειες ή διαδικαστικά ζητήματα. Αγγίζουν τον ίδιο τον ορισμό της καλλιτεχνικής δημιουργίας, ανοίγοντας παράλληλα τη συζήτηση για το μέλλον των ηθοποιών, των σεναριογράφων και των διεθνών παραγωγών μέσα σε μια βιομηχανία που αλλάζει με πρωτοφανή ταχύτητα.

Η πιο πολυσυζητημένη απόφαση του νέου πλαισίου

Στην πιο πολυσυζητημένη απόφαση του νέου πλαισίου, η Ακαδημία ξεκαθαρίζει πλέον ρητά ότι μόνο ρόλοι «που έχουν αποδεδειγμένα ερμηνευτεί από ανθρώπους με τη συναίνεσή τους» θα μπορούν να διεκδικούν υποψηφιότητες στις ερμηνευτικές κατηγορίες. Η διατύπωση αυτή μοιάζει σχεδόν αυτονόητη, αλλά στην πραγματικότητα έρχεται να απαντήσει στην ολοένα αυξανόμενη διείσδυση ψηφιακών χαρακτήρων και γενετικής τεχνητής νοημοσύνης στον χώρο του θεάματος.

Το όνομα που… αιωρείται πίσω από τη συγκεκριμένη αλλαγή είναι εκείνο της Τίλι Νόργουντ, της ψηφιακής περσόνας που δημιουργήθηκε από την εταιρεία παραγωγής Particle6 και η οποία τους τελευταίους μήνες είχε μετατραπεί σε viral φαινόμενο, με μουσικά βίντεο, διαφημιστικές καμπάνιες και έντονη παρουσία στα κοινωνικά δίκτυα.

Η ίδια η Νόργουντ, μέσω ανάρτησης στο Instagram μετά την κυκλοφορία του τελευταίου της βίντεο κλιπ, είχε γράψει χαρακτηριστικά: «Ανυπομονώ να πάω στα Όσκαρ!». Το σχόλιο, που αρχικά αντιμετωπίστηκε ως έξυπνο διαφημιστικό παιχνίδι, απέκτησε τελείως διαφορετικό βάρος μετά τις ανακοινώσεις της Ακαδημίας. Με μία πρόταση, το Χόλιγουντ έβαλε σαφές όριο ανάμεσα στον άνθρωπο και το ψηφιακό ομοίωμα, στέλνοντας μήνυμα ότι η βιομηχανία δεν είναι ακόμη έτοιμη να παραδώσει τα σημαντικότερα βραβεία της σε αλγοριθμικά δημιουργήματα.

Η απόφαση θεωρείται από πολλούς ως έμμεση απάντηση στις μεγάλες κινητοποιήσεις των τελευταίων ετών από τα συνδικάτα των ηθοποιών και των σεναριογράφων, τα οποία είχαν εκφράσει έντονες ανησυχίες για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στις παραγωγές. Το ενδεχόμενο να σαρώνονται ψηφιακά πρόσωπα ηθοποιών, να αναπαράγονται χωρίς έλεγχο ή να δημιουργούνται πλήρως συνθετικές ερμηνείες είχε μετατραπεί σε έναν από τους μεγαλύτερους φόβους της βιομηχανίας.

Οι αλλαγές δεν σταματούν όμως στις ερμηνείες

Οι αλλαγές δεν σταματούν όμως στις ερμηνείες. Η Ακαδημία ανακοίνωσε επίσης ότι τα σενάρια που υποβάλλονται για βράβευση θα πρέπει να θεωρούνται «ανθρώπινης συγγραφής», διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα να διερευνά τη χρήση γενετικής τεχνητής νοημοσύνης σε οποιαδήποτε υποψηφιότητα. Πρόκειται για μια διατύπωση που αφήνει αρκετά γκρίζα σημεία, καθώς δεν είναι ακόμη ξεκάθαρο πού τελειώνει η βοήθεια ενός εργαλείου τεχνητής νοημοσύνης και πού ξεκινά η κανονική συν-συγγραφή. Ωστόσο, η ουσία παραμένει σαφής: η Ακαδημία επιχειρεί να προλάβει μια κατάσταση στην οποία το δημιουργικό κομμάτι του κινηματογράφου θα περνούσε σταδιακά στα χέρια μηχανών.

Στην ανακοίνωσή της προς το NPR, η Ακαδημία υποστήριξε ότι οι κανόνες και τα κριτήρια επιλεξιμότητας «εξελίσσονταν πάντα παράλληλα με τις τεχνολογικές αλλαγές», θυμίζοντας ότι ο κινηματογράφος έχει ήδη περάσει από αντίστοιχες μεταβάσεις με τον ήχο, το χρώμα και αργότερα τα ψηφιακά εφέ. «Η τεχνητή νοημοσύνη δεν αποτελεί εξαίρεση», σημειώνεται χαρακτηριστικά στην τοποθέτηση, σε μια προσπάθεια να παρουσιαστεί η νέα πολιτική όχι ως φοβική αντίδραση αλλά ως φυσική προσαρμογή στις εξελίξεις.

Μια ακόμη σημαντική αλλαγή

Την ίδια στιγμή, μια άλλη αλλαγή στους κανονισμούς προκάλεσε αμέσως συζητήσεις στο Χόλιγουντ, αυτή τη φορά για τελείως διαφορετικούς λόγους. Για πρώτη φορά, ηθοποιοί θα μπορούν να λαμβάνουν περισσότερες από μία υποψηφιότητες στην ίδια κατηγορία ερμηνείας, εφόσον οι ρόλοι τους συγκεντρώνουν αρκετές ψήφους ώστε να βρεθούν στην τελική πεντάδα. Μέχρι σήμερα, αν ένας ηθοποιός είχε δύο ισχυρές ερμηνείες στην ίδια χρονιά, μόνο η επικρατέστερη προχωρούσε επίσημα στις υποψηφιότητες.

Το νέο σύστημα δημιουργεί εντελώς διαφορετικά σενάρια για τη σεζόν των βραβείων. Η Αν Χάθαγουεϊ, η οποία αναμένεται να εμφανιστεί σε πέντε μεγάλες παραγωγές μέσα στο 2026, αναφέρεται ήδη ως χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας σταρ που θα μπορούσε θεωρητικά να καταλάβει περισσότερες από μία θέσεις στην ίδια κατηγορία. Ο βετεράνος κριτικός και αρθρογράφος του Deadline, Πιτ Χάμοντ, σχολίασε σκωπτικά: «Αν ένας ηθοποιός έχει μια εξαιρετικά παραγωγική χρονιά, μήπως δούμε κάποιον να λαμβάνει τρεις από τις πέντε υποψηφιότητες;». Και συμπλήρωσε: «Ενδεχομένως δεν θα συμβεί, αλλά πλέον είναι πιθανό».

Στην κατηγορία της Διεθνούς Ταινίας

Παράλληλα, σημαντικές αλλαγές έρχονται και στην κατηγορία της Διεθνούς Ταινίας, σε μια κίνηση που μετατοπίζει το κέντρο βάρους από τα κράτη στους ίδιους τους δημιουργούς. Μέχρι σήμερα, κάθε χώρα μπορούσε να υποβάλει μόνο μία επίσημη πρόταση για την κατηγορία, ουσιαστικά «κατέχοντας» την υποψηφιότητα. Με το νέο καθεστώς, ταινίες μπορούν να εξασφαλίσουν επιλεξιμότητα εφόσον έχουν κερδίσει κορυφαία βραβεία σε μεγάλα διεθνή φεστιβάλ, όπως ο Χρυσός Φοίνικας στις Κάννες, ο Χρυσός Λέοντας στη Βενετία ή το μεγάλο βραβείο δραματικού κινηματογράφου στο Φεστιβάλ Sundance.

Η αλλαγή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για χώρες με ισχυρή κινηματογραφική παραγωγή, όπως η Γαλλία, η Νότια Κορέα ή η Ιαπωνία, οι οποίες συχνά αναγκάζονταν να αφήνουν εκτός κούρσας σημαντικές ταινίες επειδή είχαν ήδη επιλέξει μία επίσημη συμμετοχή. Πλέον, περισσότερες από μία ταινίες από την ίδια χώρα μπορούν να διεκδικήσουν υποψηφιότητα, αρκεί να έχουν την απαραίτητη διεθνή αναγνώριση. Για πολλούς αναλυτές, πρόκειται για μια κίνηση που αποδυναμώνει τη γεωπολιτική διάσταση των βραβείων και ενισχύει το κύρος των ίδιων των δημιουργών.

Στα κοινωνικά δίκτυα, οι πρώτες αντιδράσεις υπήρξαν σε μεγάλο βαθμό θετικές. Σε δημοφιλείς λογαριασμούς ψυχαγωγικού περιεχομένου όπως το The Shade Room, χιλιάδες χρήστες σχολίασαν θετικά την απόφαση για «ανθρώπινες μόνο» ερμηνείες, με πολλούς να τη χαρακτηρίζουν αναγκαία προστασία απέναντι στην απώλεια δημιουργικών επαγγελμάτων. Άλλοι ωστόσο σημείωσαν ότι η βιομηχανία βρίσκεται ήδη πολύ πιο βαθιά μέσα στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης απ’ όσο παραδέχεται δημόσια και ότι οι πραγματικές συγκρούσεις για τα πνευματικά δικαιώματα και την καλλιτεχνική ιδιοκτησία βρίσκονται ακόμη μπροστά.

Οι νέοι κανονισμοί θα τεθούν σε ισχύ από την επόμενη χρονιά και θα αφορούν ταινίες που θα κυκλοφορήσουν μέσα στο 2026.