Μουντιάλ 1990: Στο όριο της ταπείνωσης – Φέλερ και Ράικαρντ στο πιο σκοτεινό λεπτό

Σαν ένα φωτογραφικό αντίθετο της ιστορικής αγκαλιάς του Μουρ με τον Πελέ μετά την ανταλλαγή φανέλας το 1970, πρόκειται για μία από τις πιο εμβληματικές εικόνες στην ιστορία των Μουντιάλ. Τέσσερα χρόνια αφότου τραβήχτηκε η φωτογραφία, χαράχτηκε ακόμη πιο βαθιά στη συλλογική ποδοσφαιρική μνήμη, όταν ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Σάιμον Κούπερ τη χρησιμοποίησε στο εξώφυλλο του βραβευμένου best seller του «Football Against The Enemy». Ο ίδιος ο Κούπερ αργότερα μετάνιωσε γι’ αυτή την επιλογή και απολογήθηκε σε έναν από τους ποδοσφαιριστές της φωτογραφίας, θεωρώντας άδικο να στιγματιστεί τόσο έντονα μια τόσο άσχημη πράξη, ειδικά όταν είχε προέλθει από κάποιον για τον οποίο μια τέτοια συμπεριφορά ήταν εντελώς έξω από τον χαρακτήρα του.

Ποια ήταν η φωτογραφία; Ο Ρούντι Φέλερ στέκεται με τα χέρια στη μέση, βυθισμένος στις σκέψεις του, αμέσως μετά από μία από τις πιο άδικες αποβολές στην ιστορία των Παγκοσμίων Κυπέλλων, ενώ πίσω από τον δεξί του ώμο, ο Ολλανδός αντίπαλός του, Φρανκ Ράικαρντ, μοιάζει να παρατηρεί τη μεγάλη «ροχάλα» που μόλις είχε εκτοξεύσει και η οποία κρεμόταν ακόμη από το σγουρό μαλλί του Γερμανού επιθετικού σαν χριστουγεννιάτικο στολίδι.

«Αν έφτυνα εγώ, θα έπαιρναν το σάλιο μου και θα το κορνίζαραν ως σπουδαία τέχνη», φέρεται να είχε πει κάποτε ο Πάμπλο Πικάσο. Η πράξη του Ράικαρντ προς τον Φέλερ ίσως αποτέλεσε ένα αριστούργημα ενός ιδιαίτερα δυσάρεστου είδους, ποτέ όμως δεν αντιμετωπίστηκε ως τέχνη. Παρ’ όλα αυτά, έγινε παγκόσμιο πρωτοσέλιδο και χάρισε στον Ολλανδό αμυντικό το παρατσούκλι «Λάμα», προς τιμήν της γνωστής ικανότητας του ζώου να εκτοξεύει… σάλια. Ήταν μια απεχθής πράξη, εντελώς ξένη προς τον χαρακτήρα ενός ανθρώπου που απολάμβανε σχεδόν καθολική εκτίμηση. Αργότερα, ο Ράικαρντ απολογήθηκε δημόσια. Ο Φέλερ αποδέχθηκε τη συγγνώμη του και το περιστατικό έκλεισε οριστικά όταν οι δυο τους εμφανίστηκαν μαζί σε τηλεοπτική διαφήμιση για βούτυρο, με τις αμοιβές τους να διατίθενται σε φιλανθρωπικούς σκοπούς.

Η αντιπαλότητα ανάμεσα στην Ολλανδία και τη Δυτική Γερμανία, όπως ονομαζόταν τότε, υπήρξε και παραμένει θρυλικά σκληρή. Οι ρίζες της βρίσκονται στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ το μίσος μεταξύ των δύο ομάδων και των οπαδών τους εντάθηκε ακόμη περισσότερο μετά από αυτό που οι Ολλανδοί αποκαλούν «Η μητέρα όλων των ηττών», όταν οι Γερμανοί νίκησαν την Ολλανδία στον τελικό του Μουντιάλ του 1974.

Στο Euro του 1980, ο Γερμανός τερματοφύλακας Τόνι Σουμάχερ δέχθηκε επίθεση από τον Ολλανδό Χουμπ Στέφενς, σε ακόμη μία γερμανική νίκη, ενώ οι Ολλανδοί πήραν μια μορφή εκδίκησης οκτώ χρόνια αργότερα, όταν ο Μάρκο Φαν Μπάστεν έστειλε την Ολλανδία στον τελικό εις βάρος της Γερμανίας. Εκείνο το βράδυ, ο Ρόναλντ Κούμαν είχε εξοργίσει τους Γερμανούς προσποιούμενος ότι σκουπίζει τα οπίσθιά του με τη φανέλα του Όλαφ Τον. Την επόμενη χρονιά, η ένταση κορυφώθηκε ακόμη περισσότερο, όταν σε προκριματικό του Italia ’90 στο Ρότερνταμ, Ολλανδοί οπαδοί σήκωσαν τεράστιο πανό που παρομοίαζε τον Λόταρ Ματέους με τον Αδόλφο Χίτλερ. Δεν χρειαζόταν κάποιος μάντης για να προβλέψει πως η συνάντησή τους στους «16» του Μουντιάλ του ΄90 θα είχε εκρηκτικό χαρακτήρα.

Όπως τα περισσότερα παιχνίδια ανάμεσα στη Δυτική Γερμανία και την Ολλανδία, έτσι κι εκείνο ήταν γεμάτο ένταση και νεύρα. Η Γερμανία είχε τερματίσει πρώτη στον 4ο όμιλο μπροστά από Γιουγκοσλαβία και Κολομβία και είχε εξασφαλίσει μία δύσκολη αναμέτρηση απέναντι στους παλιούς της αντιπάλους στο «Σαν Σίρο» του Μιλάνου. Η μορφή διεξαγωγής του Μουντιάλ προέβλεπε πως οι δύο πρώτες ομάδες κάθε ομίλου προκρίνονταν στους «16», μαζί με τις τέσσερις καλύτερες τρίτες. Με τον Ρουντ Γκούλιτ και τον Μικ ΜακΚάρθι να έχουν ουσιαστικά… συμφωνήσει σε ισοπαλία στο τελευταίο παιχνίδι της Ολλανδίας με την Ιρλανδία στο Παλέρμο, οι δύο ομάδες ολοκλήρωσαν τον όμιλο με ακριβώς το ίδιο ρεκόρ πίσω από την Αγγλία. Η Ολλανδία ήταν εκείνη που στάθηκε άτυχη στην κλήρωση και έπεσε πάνω στη Γερμανία.

«Με απογοητεύει λίγο το γεγονός ότι ο Φρανκ Ράικαρντ, ένας τόσο σπουδαίος παίκτης, έχει σήμερα τόσο αρνητικό ρόλο, απλώς κυνηγώντας τον Γιούργκεν Κλίνσμαν», σχολίασε ο Βρετανός σπίκερ Μπράιαν Μουρ λίγο πριν το 20ό λεπτό. Δευτερόλεπτα αργότερα, ο Ράικαρντ «φρόντισε» και τον Ρούντι Φέλερ, κόβοντας βίαια την προέλασή του με σκληρό τάκλιν.

Ο Αργεντινός διαιτητής Χουάν Κάρλος Λουστάου έδειξε κίτρινη κάρτα στον Ράικαρντ. Ήταν η δεύτερη στη διοργάνωση και σήμαινε πως θα έχανε τον προημιτελικό, αν η Ολλανδία προκρινόταν. Εκνευρισμένος, ο Ράικαρντ έχασε τον έλεγχο και, περνώντας δίπλα από τον Φέλερ για να πάρει θέση στο φάουλ του Άντι Μπρέμε, έφτυσε στα μαλλιά του Γερμανού. Ακολούθησε έντονος διαπληκτισμός και ο Λουστάου έδειξε κίτρινη κάρτα και στον Φέλερ, αγνοώντας τις διαμαρτυρίες του και την προτροπή του να κοιτάξει το σάλιο που είχε μείνει πάνω στα μαλλιά του.

Λίγο αργότερα, σε μία ακόμη σύγκρουση μέσα στην περιοχή, ο Ράικαρντ προσπάθησε να τραβήξει τον Φέλερ από το αυτί και στη συνέχεια τον πάτησε στο πόδι. Ο Γερμανός έπεσε στο έδαφος και ο Λουστάου απέβαλε αμέσως τον Ράικαρντ, προτού στραφεί και δείξει κόκκινη κάρτα και στον Φέλερ. Ο Γερμανός έμοιαζε αποσβολωμένος και μέχρι σήμερα δηλώνει πως δεν κατάλαβε ποτέ γιατί αποβλήθηκε.

«Φυσικά και δεν ήταν ωραίο αυτό που έκανε ο Ράικαρντ, αλλά εγώ έπρεπε να συνεχίσω στο παιχνίδι», είπε χρόνια αργότερα. «Ακόμη δεν μπορώ να καταλάβω γιατί με απέβαλε ο διαιτητής και μάλλον θα το πάρει μαζί του στον τάφο. Ήθελε να δώσει ένα παράδειγμα και στους δύο ώστε να ηρεμήσει η κατάσταση και όντως λειτούργησε. Υπήρχε ένταση και ανάμεσα σε άλλους παίκτες, αλλά ξέρετε… ανάμεσα στη Γερμανία και την Ολλανδία τα πράγματα είναι πάντα δύσκολα».

Καθώς ο Φέλερ στεκόταν σιωπηλός προσπαθώντας να συνειδητοποιήσει την αδικία, ο Ράικαρντ βρισκόταν στο βάθος καθαρίζοντας επιδεικτικά τον λαιμό του. Περνώντας δίπλα από τον Γερμανό στον δρόμο προς τα αποδυτήρια, γύρισε αδιάφορα το κεφάλι και εκτόξευσε ακόμη μία μεγάλη ροχάλα στα μαλλιά του αντιπάλου του. Ο Φέλερ γύρισε απότομα το κεφάλι, πέρασε το χέρι μέσα από τις μπούκλες του προσπαθώντας να βρει το φλέγμα που κρεμόταν ακόμη από τα μαλλιά του και για μια στιγμή έμοιαζε έτοιμος να ορμήξει στον Ολλανδό. Τελικά επέλεξε να μην αντιδράσει και απλώς προσπέρασε χωρίς ούτε ένα βλέμμα.

«Το φτύσιμο θεωρείται παγκοσμίως ίσως η απόλυτη μορφή ταπείνωσης και συνήθως προκαλεί βίαιη αντίδραση», είχε σχολιάσει χρόνια αργότερα ο ψυχολόγος Δρ Άρικ Σίγκμαν. Κι όμως, ο Φέλερ αποτέλεσε εξαίρεση, αρνούμενος να ανταποδώσει με οποιονδήποτε τρόπο, αντέχοντας την προσβολή και την αδικία με μια σχεδόν ηρωική στωικότητα.

«Και τώρα, μία απόλυτη αίσθηση εδώ στο Μιλάνο», φώναξε ο Μπράιαν Μουρ στο ITV καθώς οι δύο ποδοσφαιριστές κατευθύνονταν προς τα αποδυτήρια. «Κάτι που σίγουρα δεν κάνει καλό στο ποδόσφαιρο. Και οι δύο ομάδες μένουν με δέκα παίκτες… Ο Φέλερ τρέχει προς τα αποδυτήρια, ο Ράικαρντ ακολουθεί πιο αργά. Και φάνηκε πως ίσως τον έφτυσε ξανά. Το γήπεδο έχει ξεσηκωθεί».