«Καμπανάκι» Λαβρόφ στην Άγκυρα: Η Τουρκία δεν μπορεί να πατά σε δύο βάρκες – Οι επιπτώσεις της ένταξης στο ΝΑΤΟ είναι αναπόφευκτες

Tα μηνύματα που έστειλε ο Σεργκέι Λαβρόφ προς την Τουρκία δεν πέρασαν απαρατήτα και ίσως κρύβουν τη δυσαρέσκεια της Μόσχα για το γεγονός ότι η Τουρκία που είναι μέλος του ΝΑΤΟ και υποψήφια προς ένταξη στην Ευρωπαική Ενωση θέλει ταυτόχρονα να έχει καλές σχέσεις και τη Μόσχα. Η διατύπωση βέβαια του επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας ήταν βέβαια πολύ διπλωματική: «Νομίζω ότι οι “επιπτώσεις” που αφήνει πίσω της η ένταξη στο ΝΑΤΟ είναι αναπόφευκτες», εξήγησε ο Ρώσος υπουργός.

Η Τουρκία, πρόσθεσε ο Σεργκέι Λαβρόφ, θέλει να έχει καλές σχέσεις με τη Ρωσία επειδή έχουμε πολλά κοινωνικά οικονομικά πρότζεκτ. Έχουμε πολλά κοινά στην ιστορία μας – τον Καύκασο, τη Μαύρη Θάλασσα.

Η Τουρκία ενδιαφέρεται ειλικρινά για τη σταθερότητα της Μαύρης Θάλασσας. Τώρα, οι Τούρκοι ομόλογοί μας μιλούν ξανά για την ανάγκη να επιτευχθεί με κάποιο τρόπο μια συμφωνία (με την Ουκρανία), ώστε η ναυτιλία να μην αποτελεί στόχο επιθέσεων. Αλλά δεν το ξεκινήσαμε εμείς αυτό».

Η Άγκυρα «πατούσε πάντα σε δύο βάρκες»

Η αλήθεια είναι ότι πάντα η Αγκυρα «πατούσε σε δύο βάρκες».

Το 2017, όταν η Άγκυρα αγόρασε το ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικό πυραυλικό σύστημα S-400, προκαλώντας φόβους ότι η δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ ερχόταν πιο κοντά στον βασικό αντίπαλο της συμμαχίας.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, υπό το σύνθημα της «στρατηγικής αυτονομίας», η Άγκυρα καλλιέργησε στενότερους οικονομικούς, ενεργειακούς και αμυντικούς δεσμούς με τη Μόσχα και, κατά καιρούς, ακολούθησε πολιτικές που προκαλούσαν την οργή των συμμάχων της στο ΝΑΤΟ.

Από την κατάρριψη του ρωσικού αεροσκάφους στην προσέγγιση

Η προσέγγιση της Άγκυρας με τη Μόσχα είχε τις ρίζες της, παραδόξως, σε μία από τις πιο επικίνδυνες κρίσεις στις σύγχρονες ρωσοτουρκικές σχέσεις. Τον Νοέμβριο του 2015, λίγους μήνες αφότου η Ρωσία επενέβη στον συριακό εμφύλιο πόλεμο για να σώσει τον σύμμαχό της Μπασάρ αλ-Άσαντ από μια εξέγερση που υποστηριζόταν από την Άγκυρα, η Τουρκία κατέρριψε ένα ρωσικό αεροσκάφος κοντά στα σύνορα Συρίας-Τουρκίας. Η Μόσχα επέβαλε σύντομα εκτεταμένες οικονομικές κυρώσεις και η Άγκυρα φοβόταν ότι θα ακολουθούσε στρατιωτική αντίδραση. Ζήτησε από τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ να ακυρώσουν την προγραμματισμένη απόσυρση των συστοιχιών πυραύλων Patriot που είχαν αναπτυχθεί στην Τουρκία, όμως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γερμανία προχώρησαν κανονικά.

Εκείνη την περίοδο, οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας ήταν ήδη τεταμένες εξαιτίας της απόφασης της Ουάσιγκτον να εξοπλίσει μια συριακή κουρδική πολιτοφυλακή, την οποία η Άγκυρα θεωρεί τρομοκρατική οργάνωση. Απογοητευμένος από τους συμμάχους του στο ΝΑΤΟ και ανήσυχος για πιθανή ρωσική αντίδραση, ο Ερντογάν επιδίωξε να αποκαταστήσει τις σχέσεις με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στις αρχές του 2016, εκφράζοντας τη λύπη του για την κατάρριψη του αεροσκάφους.

Στη συνέχεια, μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του Ερντογάν τον Ιούλιο του 2016, ο Πούτιν ήταν ο πρώτος ξένος ηγέτης που τηλεφώνησε και προσέφερε την υποστήριξή του. Η σχετικά αργή αντίδραση των συμμάχων της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ ενόχλησε τον Ερντογάν, ο οποίος ερμήνευσε το περιστατικό ως περαιτέρω απόδειξη ότι το ΝΑΤΟ ήταν αναξιόπιστο σε μια κρίση, ενώ η Ρωσία ήταν ένας εταίρος με τον οποίο η Τουρκία μπορούσε να συνεργαστεί.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η οικονομική «σανίδα σωτηρίας»

Ακολούθησε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 που έφερε τη Ρωσία και την Τουρκία ακόμη πιο κοντά. Η Άγκυρα δεν υποστήριξε την εισβολή· αντιθέτως, η τουρκική κυβέρνηση καταδίκασε έντονα τις ενέργειες της Ρωσίας, ωστόσο, αρνήθηκε επίσης να συμμετάσχει στις δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας και μετατράπηκε ολοένα και περισσότερο σε οικονομική σανίδα σωτηρίας για τη Μόσχα.

Δεκάδες χιλιάδες Ρώσοι που εγκατέλειπαν τη χώρα λόγω του πολέμου κατέφυγαν στην Τουρκία, όπου αγόρασαν ακίνητα, άνοιξαν επιχειρήσεις και εισέφεραν πολύτιμα κεφάλαια στην οικονομία, η οποία βρισκόταν σε δεινή κατάσταση. Το διμερές εμπόριο σχεδόν διπλασιάστηκε το 2022, ξεπερνώντας τα 60 δισεκατομμύρια δολάρια, καθιστώντας την Τουρκία τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ρωσίας μετά την Κίνα.

Ενέργεια, ΝΑΤΟ και τουρκικά βέτο

Οι δεσμοί της Τουρκίας με τη Ρωσία ενισχύθηκαν περισσότερο στον ενεργειακό τομέα. Μέσα σε δύο χρόνια από την εισβολή, η Τουρκία έγινε ο τρίτος μεγαλύτερος εισαγωγέας ρωσικών ορυκτών καυσίμων. Επίσης υπονόμευσε ακόμη και άμεσα το ΝΑΤΟ, χρησιμοποιώντας το δικαίωμα βέτο που διαθέτει για να πιέσει τους συμμάχους να κάνουν παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την έγκριση από την Άγκυρα των αιτήσεων της Φινλανδίας και της Σουηδίας για ένταξη στη συμμαχία. Η επικύρωση της ένταξης των δύο χωρών καθυστέρησε για μήνες. Για πολλούς συμμάχους, όλα αυτά έμοιαζαν με νίκη του Πούτιν.

Η επίσκεψη Τραμπ και η αντίδραση της Μόσχας

Η πρόσφατη επίσκεψη του Τραμπ στην Αγκυρα και τα θερμά λόγια που αντάλλαξε με τον Ερντογάν καταγράφησαν από το ρανταρ της Μόσχας. Και ο Σεργκει Λαβροφ έκρινε ότι τώρα έπρεπε να δώσει ένα μήνυμα. Και αυτό δυσκολεύει τον πρόεδρο της Τουρκίας.