Ισραήλ: Ο αθλητικός κόσμος στρέφεται εναντίον του Νετανιάχου – Καταγγελίες για διχασμό, κυβερνητικές ευθύνες και εγκατάλειψη των πολιτών
Μια βαθιά αλλαγή συντελείται στον ισραηλινό αθλητισμό, με κορυφαίους πρώην και εν ενεργεία ποδοσφαιριστές, προπονητές και εκπροσώπους του μπάσκετ να εγκαταλείπουν την παραδοσιακή πολιτική ουδετερότητα και να τοποθετούνται δημόσια εναντίον του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που διαφοροποιεί ουσιαστικά τη στάση του αθλητικού κόσμου σε σχέση με το παρελθόν. Για πολλές δεκαετίες, οι περισσότεροι αθλητές, προπονητές και παράγοντες απέφευγαν να εμπλακούν ανοιχτά σε πολιτικές αντιπαραθέσεις, ακόμη και όταν οι προσωπικές τους πεποιθήσεις ήταν γνωστές ή συνδέονταν με συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους.
Η παραδοσιακή εγγύτητα σημαντικού μέρους του ισραηλινού αθλητισμού με συντηρητικές και θρησκευτικές πολιτικές δυνάμεις δεν συνοδευόταν απαραίτητα από δημόσια υποστήριξη συγκεκριμένων κυβερνήσεων. Αντιθέτως, οι τοποθετήσεις περιορίζονταν συνήθως σε εκκλήσεις για ενότητα, στήριξη της εθνικής ομάδας και ανάδειξη των αξιών του αθλητισμού. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, αυτή η άτυπη ισορροπία έχει διαταραχθεί.
Οι επικρίσεις δεν περιορίζονται σε γενικές διαφωνίες με την κυβερνητική πολιτική. Περιλαμβάνουν προσωπικές κατηγορίες εναντίον του Νετανιάχου για πολιτικό και κοινωνικό διχασμό, για αποτυχία προστασίας των πολιτών και για προσπάθεια διατήρησης της εξουσίας παρά τις κρίσεις που αντιμετωπίζει η χώρα.
Από την πολιτική ουδετερότητα στις δημόσιες καταγγελίες
Η μεταστροφή αυτή γίνεται ακόμη πιο εμφανής από το γεγονός ότι οι επικριτικές παρεμβάσεις προέρχονται από διαφορετικές γενιές και αθλητικά περιβάλλοντα.
Πρώην ποδοσφαιριστές που είχαν σημαντική διεθνή καριέρα, προπονητές που συνδέθηκαν με την ιστορία της εθνικής ομάδας, αλλά και εν ενεργεία αθλητές επιλέγουν να χρησιμοποιούν τη δημόσια αναγνωρισιμότητά τους για να εκφράσουν πολιτικές θέσεις.
Παράλληλα, παραμένει διακριτή η στάση όσων διατηρούν θετική προσέγγιση απέναντι στην κυβέρνηση. Αυτοί συχνά αποφεύγουν την άμεση υποστήριξη στον πρωθυπουργό, επιλέγοντας μηνύματα υπέρ των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων και της εθνικής ενότητας.
Η αντίθεση ανάμεσα στις δύο προσεγγίσεις αναδεικνύει το εύρος της αλλαγής. Ο αθλητισμός, που παραδοσιακά παρουσιαζόταν ως χώρος υπεράνω πολιτικών αντιπαραθέσεων, έχει εξελιχθεί σε ένα ακόμη πεδίο δημόσιας συζήτησης για την πολιτική ηγεσία και το μέλλον της χώρας.
Ο αρχηγός της εθνικής μπάσκετ και η κριτική για την πολιτική επιβίωση του Νετανιάχου
Ανάμεσα στις προσωπικότητες που έχουν εκφραστεί δημόσια βρίσκεται ο Τόμερ Γκινάτ, αρχηγός της εθνικής ομάδας μπάσκετ του Ισραήλ.
Η παρέμβασή του είχε πραγματοποιηθεί μετά την απόφαση του Νετανιάχου να απομακρύνει από τη θέση του υπουργού Άμυνας τον Γιοάβ Γκάλαντ, μια πολιτική εξέλιξη που είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Ο Γκινάτ είχε χρησιμοποιήσει ιδιαίτερα αυστηρή γλώσσα, περιγράφοντας το Ισραήλ ως μια χώρα που βιώνει βαθιά θλίψη και απογοήτευση. Είχε υποστηρίξει ότι ο πρωθυπουργός ενδιαφέρεται περισσότερο για τη διατήρηση της πολιτικής του θέσης παρά για την τύχη των ομήρων, την ασφάλεια των πολιτών και τη διαχείριση του πολέμου.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση είχε ιδιαίτερη σημασία, καθώς προερχόταν από τον αρχηγό της εθνικής ομάδας μπάσκετ, έναν αθλητή με θεσμικά αναγνωρίσιμο ρόλο στην εκπροσώπηση της χώρας.
Ο Εγιάλ Μπέρκοβιτς και οι ευθείες κατηγορίες περί ρατσισμού
Μία από τις πιο έντονες φωνές εναντίον του Νετανιάχου είναι εκείνη του Εγιάλ Μπέρκοβιτς, πρώην διεθνούς ποδοσφαιριστή, ο οποίος έγινε γνωστός και από τη σημαντική παρουσία του στο αγγλικό ποδόσφαιρο.
Ο Μπέρκοβιτς αγωνίστηκε μεταξύ άλλων στη Γουέστ Χαμ και τη Μάντσεστερ Σίτι, ενώ μετά την αποχώρησή του από την ενεργό δράση απέκτησε ισχυρή παρουσία στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης ως παρουσιαστής και σχολιαστής.
Οι πολιτικές του παρεμβάσεις είναι συχνές και χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα επιθετική ρητορική απέναντι στην κυβέρνηση.
Σε τηλεοπτική του εμφάνιση στο Channel 13 χαρακτήρισε τον Νετανιάχου «τον μεγαλύτερο ρατσιστή από την ίδρυση του κράτους», υποστηρίζοντας ότι αξιοποιεί τις εθνοτικές διαφορές στο εσωτερικό της ισραηλινής κοινωνίας προκειμένου να εξυπηρετήσει πολιτικούς στόχους.
Η σύγκρουσή του με τον πρωθυπουργό είχε ξεκινήσει αρκετά νωρίτερα. Τον Οκτώβριο του 2020, μέσα από τηλεοπτική εκπομπή στο Channel 12, είχε κατηγορήσει τον Νετανιάχου ότι ευθύνεται για τη διάσπαση της κοινωνίας και ότι θέτει την προσωπική πολιτική του επιβίωση πάνω από τις ανάγκες της χώρας.
Στην ίδια παρέμβαση είχε αμφισβητήσει ευθέως το ηθικό δικαίωμα του πρωθυπουργού να συνεχίσει να κυβερνά, υποστηρίζοντας ότι οι πολίτες έχουν πλέον αντιληφθεί τις πολιτικές του επιδιώξεις.
Η προσωπική τραγωδία του Σλόμο Σαρφ και η απαίτηση ανάληψης ευθυνών
Ιδιαίτερα φορτισμένη είναι η περίπτωση του Σλόμο Σαρφ, μιας ιστορικής μορφής του ισραηλινού ποδοσφαίρου, ο οποίος είχε διατελέσει ομοσπονδιακός προπονητής της εθνικής ομάδας κατά τη δεκαετία του 1990.
Ο 83χρονος Σαρφ συγκαταλέγεται στις πλέον αναγνωρίσιμες προσωπικότητες του αθλήματος στη χώρα του, όμως η δημόσια κριτική του απέναντι στον Νετανιάχου έχει και βαθιά προσωπική διάσταση.
Η εγγονή του δολοφονήθηκε κατά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, γεγονός που επηρέασε καθοριστικά τη στάση του απέναντι στην πολιτική ηγεσία.
Σε δηλώσεις του στη γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung, ο Σαρφ απέδωσε την απώλεια της εγγονής του στην καταστροφική, όπως τη χαρακτήρισε, αποτυχία της ηγεσίας να προστατεύσει τους πολίτες.
Υποστήριξε ότι μια κυβέρνηση που δεν καταφέρνει να διασφαλίσει την ασφάλεια των ανθρώπων της δεν μπορεί στη συνέχεια να απαιτεί από αυτούς πολιτική αφοσίωση.
Παράλληλα, ζήτησε από τον Νετανιάχου να αναλάβει την ευθύνη και να αποχωρήσει από την πρωθυπουργία, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η αποκατάσταση της κοινωνικής συνοχής δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από τα ίδια πρόσωπα στα οποία καταλογίζει την ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση.
Η παρέμβασή του αποτελεί μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις στις οποίες η προσωπική απώλεια συνδέεται άμεσα με την πολιτική κριτική.
Ο Ούρι Ουζάν και ο φόβος για τον εσωτερικό διχασμό
Ανάλογη ανησυχία έχει εκφράσει ο Ούρι Ουζάν, 47χρονος πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, ο οποίος δραστηριοποιείται πλέον ως τηλεοπτικός αναλυτής.
Ο Ουζάν είχε τοποθετηθεί δημόσια εναντίον της δικαστικής μεταρρύθμισης, απευθύνοντας προσωπική έκκληση στον Νετανιάχου να σταματήσει τις κυβερνητικές πρωτοβουλίες που, κατά την εκτίμησή του, ενίσχυαν τον κοινωνικό διχασμό.
Είχε διερωτηθεί γιατί ο πρωθυπουργός επέλεγε να συνεχίσει μια πολιτική που προκαλούσε τόσο ισχυρές αντιδράσεις, παρά τις προειδοποιήσεις που δεχόταν.
Μάλιστα, είχε διατυπώσει την άποψη ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για το Ισραήλ δεν προερχόταν αποκλειστικά από εξωτερικούς αντιπάλους, όπως το Ιράν ή οι Παλαιστίνιοι, αλλά και από το ενδεχόμενο εσωτερικής αποσύνθεσης της χώρας.
Σε μεταγενέστερη δημόσια τοποθέτησή του είχε εξηγήσει ότι πλέον θεωρεί σημαντικότερη την ιδιότητά του ως πολίτη και πατέρα από εκείνη του πρώην ποδοσφαιριστή, καθώς βασικό του μέλημα είναι το μέλλον των παιδιών του στο Ισραήλ.
Ο Όμρι Άλτμαν και η σκληρή επίθεση κατά κυβερνητικών στελεχών
Σημαντικό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η στάση του Όμρι Άλτμαν, ποδοσφαιριστή της Χάποελ Τελ Αβίβ, ο οποίος συγκαταλέγεται στους εν ενεργεία αθλητές που έχουν επιλέξει να ασκήσουν ανοιχτά πολιτική κριτική.
Ο Άλτμαν έχει χρησιμοποιήσει επανειλημμένα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να εκφράσει τη δυσαρέσκειά του απέναντι σε κυβερνητικά στελέχη, ιδιαίτερα μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία υπουργοί της κυβέρνησης επιχειρούσαν να προβάλλουν εικόνα εθνικής ενότητας, ο ποδοσφαιριστής είχε αμφισβητήσει τις αναφορές τους περί νίκης, κατηγορώντας τους ότι αποφεύγουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους.
Με ιδιαίτερα σκληρή διατύπωση είχε υποστηρίξει ότι η χώρα είχε ήδη υποστεί σοβαρή ήττα, ότι ολόκληρες οικογένειες είχαν εγκαταλειφθεί και ότι στρατιώτες είχαν οδηγηθεί στον θάνατο εξαιτίας των αποφάσεων της πολιτικής ηγεσίας.
Η παρέμβασή του ολοκληρωνόταν με ευθεία απαίτηση παραίτησης των υπευθύνων. Παρά τις συστάσεις άλλων αθλητών να επιδείξει μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση, ο Άλτμαν επέμεινε στις απόψεις του, υποστηρίζοντας ότι ακόμη και ένας άνθρωπος χωρίς ιδιαίτερη πολιτική ισχύ οφείλει να υπερασπίζεται τις αξίες του.
Ο Γκιλ Βερμούτ και η καταγγελία
Από τις πλέον αναλυτικές και αυστηρές παρεμβάσεις είναι εκείνη του Γκιλ Βερμούτ, πρώην διεθνούς ποδοσφαιριστή με παρουσία και στο γερμανικό πρωτάθλημα, όπου φόρεσε τη φανέλα της Καϊζερσλάουτερν την περίοδο 2011-2012.
Σε συνέντευξή του στη Frankfurter Allgemeine Zeitung, ο Βερμούτ υποστήριξε ότι η πολιτική κατάσταση στη χώρα έχει φτάσει σε σημείο που δεν επιτρέπει την αδιαφορία ή την αποχή από τον δημόσιο διάλογο.
Όπως εξήγησε, η ανάγκη παρέμβασης δεν αφορά αποκλειστικά τους αθλητές. Ανέφερε ότι ακόμη και πρόσωπα που δραστηριοποιούνται επαγγελματικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επιλέγουν να εκφράζουν πολιτικές θέσεις, παρότι γνωρίζουν ότι ενδέχεται να υποστούν οικονομικές συνέπειες.
Ο ίδιος σημείωσε ότι η αποχώρησή του από την ενεργό δράση τού επιτρέπει να εκφράζεται με μεγαλύτερη ελευθερία, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η δημόσια τοποθέτηση αποτελεί για εκείνον προσωπική ανάγκη.
Ιδιαίτερα αιχμηρή ήταν η ανάλυσή του για τον χαρακτήρα της πολιτικής αντιπαράθεσης στο Ισραήλ.
Ο Βερμούτ υποστήριξε ότι το βασικό διακύβευμα δεν είναι πλέον η παραδοσιακή σύγκρουση Δεξιάς και Αριστεράς, αλλά η στάση απέναντι στον Νετανιάχου και στον στενό πολιτικό του κύκλο.
Κατά την εκτίμησή του, περίπου το 90% της ισραηλινής κοινωνίας συμφωνεί σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η αντιμετώπιση της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία των υπερορθόδοξων και η δικαιότερη κατανομή των υποχρεώσεων μεταξύ των πολιτών.
Πρόκειται για προσωπική πολιτική εκτίμηση του πρώην ποδοσφαιριστή και όχι για τεκμηριωμένο δημοσκοπικό εύρημα.
Ο Βερμούτ κατηγόρησε τον Νετανιάχου ότι έχει μετατρέψει τον εσωτερικό διχασμό σε βασικό εργαλείο πολιτικής επιβίωσης, εφαρμόζοντας τη στρατηγική του «διαίρει και βασίλευε».
Σύμφωνα με την άποψή του, η συγκεκριμένη πρακτική ενισχύει τις αντιπαραθέσεις μεταξύ κοινωνικών ομάδων και δυσχεραίνει την προσπάθεια αποκατάστασης της ενότητας.
Παράλληλα, εξέφρασε την προσδοκία ότι η αποχώρηση του Νετανιάχου από την εξουσία θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την αποκλιμάκωση των εντάσεων και την επιστροφή σε μια περισσότερο σταθερή πολιτική και κοινωνική πραγματικότητα.
Η αντιπαράθεση για τους υπερορθόδοξους και οι επιθέσεις στον Βερμούτ
Ο πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής έχει δεχθεί έντονες αντιδράσεις και για τις θέσεις του σχετικά με τις υποχρεώσεις των υπερορθόδοξων Εβραίων.
Ειδικότερα, είχε κατηγορήσει πολιτικές δυνάμεις της υπερορθόδοξης Δεξιάς ότι στηρίζουν τη διάθεση μεγάλων κρατικών κονδυλίων προς τις κοινότητές τους, την ίδια στιγμή που υπερασπίζονται εξαιρέσεις από τη στρατιωτική θητεία.
Οι δηλώσεις του προκάλεσαν σφοδρή διαδικτυακή αντίδραση από πολιτικούς αντιπάλους του, με τον ίδιο να γίνεται αποδέκτης επιθετικών σχολίων.
Ωστόσο, ο Βερμούτ ξεκαθάρισε ότι δεν προτίθεται να περιορίσει τις δημόσιες παρεμβάσεις του.
Όπως ανέφερε, έχει αποκτήσει πλέον μεγάλη αντοχή απέναντι στην κριτική και θεωρεί ότι οι αντιδράσεις επιβεβαιώνουν την ανάγκη να συνεχίσει να εκφράζει τις απόψεις του.
Υποστήριξε ακόμη ότι στόχος του είναι να απευθυνθεί και σε πολίτες που δεν παρακολουθούν συστηματικά την πολιτική επικαιρότητα και, κατά την εκτίμησή του, είναι περισσότερο ευάλωτοι σε παραπλανητικές πολιτικές αφηγήσεις.