ΗΠΑ-Ιράν: Κοντά σε υπογραφή συμφωνίας την Κυριακή – Αντιδρούν οι σκληροπυρηνικοί στην Τεχεράνη
Κρίσιμες ώρες για τη συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, καθώς Ουάσινγκτον και Ισλαμαμπάντ εμφανίζονται να προεξοφλούν υπογραφή πλαισίου ειρήνευσης την Κυριακή, ενώ η Τεχεράνη κρατά πιο επιφυλακτική στάση και στο εσωτερικό του Ιράν καταγράφονται αντιδράσεις από σκληροπυρηνικούς κύκλους.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του ότι η συμφωνία με το Ιράν έχει προγραμματιστεί να υπογραφεί την Κυριακή, ημέρα των 80ών γενεθλίων του. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε πλαίσιο ειρηνευτικής συμφωνίας και ότι το Ισλαμαμπάντ προετοιμάζει ηλεκτρονική υπογραφή, πριν ακολουθήσουν τεχνικές συνομιλίες την επόμενη εβδομάδα.
Ωστόσο, το Ιράν δεν επιβεβαιώνει επισήμως ότι η υπογραφή θα γίνει την Κυριακή. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαΐ, συνέστησε προσοχή στις εκτιμήσεις για το χρονοδιάγραμμα, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο η συμφωνία να ολοκληρωθεί «τις επόμενες ημέρες».
Το Ορμούζ στο επίκεντρο
Κεντρικό σημείο του υπό συζήτηση πλαισίου είναι το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, το οποίο αποτελεί κρίσιμη θαλάσσια οδό για τις παγκόσμιες μεταφορές πετρελαίου.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι, αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, το Στενό του Ορμούζ θα είναι ξανά «ανοιχτό για όλους».
Σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες, το προτεινόμενο μνημόνιο προβλέπει το άνοιγμα του στενού και την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών. Η διαδικασία φέρεται να περιλαμβάνει και επόμενη φάση αποναρκοθέτησης, με πιθανή εμπλοκή χωρών της G7.
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι το άνοιγμα του Ορμούζ αποτελεί βασική προϋπόθεση για την Ουάσινγκτον, ενώ η άρση του αποκλεισμού θα γίνει παράλληλα με τις κινήσεις της Τεχεράνης.
Πυρηνικό πρόγραμμα σε δεύτερη φάση
Παρότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αποτέλεσε βασικό επιχείρημα του Τραμπ για τον πόλεμο, οι διαπραγματεύσεις για το ζήτημα φαίνεται πως θα ακολουθήσουν μετά την πρώτη συμφωνία.
Το πλαίσιο προβλέπει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα θα εξεταστεί σε περίοδο συνομιλιών διάρκειας 60 ημερών.
Αμερικανικές πηγές υποστηρίζουν ότι η τελική συμφωνία θα πρέπει να οδηγήσει σε διάλυση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, με καταστροφή και απομάκρυνση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου.
Από την πλευρά του Ιράν, η κρατική γραμμή δίνει έμφαση στην αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων, στην άρση κυρώσεων και στον τερματισμό της στρατιωτικής πίεσης στην περιοχή.
Αντιδράσεις από σκληροπυρηνικούς στο Ιράν
Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό του Ιράν παραμένουν ορατές οι αντιστάσεις απέναντι στο ενδεχόμενο συμφωνίας.
Βίντεο που κυκλοφόρησαν σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ιρανικές ιστοσελίδες φέρονται να δείχνουν διαδηλωτές στην Τεχεράνη και σε άλλες πόλεις να συγκεντρώνονται κατά της συμφωνίας, κατηγορώντας τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί για υπερβολικές υποχωρήσεις.
Σε συγκεντρώσεις φιλοκυβερνητικών δυνάμεων, σκληροπυρηνικοί φέρονται να φώναξαν συνθήματα κατά του συμβιβασμού, ζητώντας ακόμη και την παραίτηση του Αραγτσί.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, ακόμη κι αν υπάρχει πρόοδος στο διπλωματικό πεδίο, η Τεχεράνη καλείται να διαχειριστεί έντονες εσωτερικές πιέσεις, κυρίως από κύκλους που θεωρούν ότι μια συμφωνία με τις ΗΠΑ θα εκληφθεί ως υποχώρηση.
Συνεχίζονται οι συγκρούσεις
Παρά τις διπλωματικές κινήσεις, οι στρατιωτικές εντάσεις δεν έχουν σταματήσει.
Σύμφωνα με αμερικανικές αναφορές, δυνάμεις των ΗΠΑ κατέρριψαν ιρανικά drones που κατευθύνονταν προς το Στενό του Ορμούζ, ενώ το Ισραήλ ανακοίνωσε ότι έπληξε περισσότερους από 70 στόχους στον Λίβανο μέσα σε 24 ώρες, εναντίον της Χεζμπολάχ, συμμάχου του Ιράν.
Το Ισραήλ δηλώνει ότι δεν αποτελεί μέρος της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, όμως το μέτωπο του Λιβάνου παραμένει βασικό σημείο έντασης. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να βρίσκεται σε αντιπαράθεση με τον Τραμπ, καθώς η Ουάσινγκτον ζητά περιορισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο ώστε να μη ναρκοθετηθεί η διαπραγμάτευση με την Τεχεράνη.
Το παζάρι για assets και κυρώσεις
Σύμφωνα με πηγές των συνομιλιών, το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει σταδιακή αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά assets και χαλάρωση κυρώσεων στις εξαγωγές πετρελαίου, με αντάλλαγμα το άνοιγμα του Ορμούζ και την πρόοδο στα επόμενα στάδια της συμφωνίας.
Ιρανικά μέσα, από την πλευρά τους, μεταδίδουν ότι η αποδέσμευση των κεφαλαίων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του πλαισίου, ενώ κάνουν λόγο και για ιρανική απαίτηση χρέωσης υπηρεσιών στο Στενό του Ορμούζ.
Παράλληλα, η Τεχεράνη φέρεται να θέτει θέμα τερματισμού ξένων στρατιωτικών βάσεων στην περιοχή, χωρίς ωστόσο να έχουν γίνει γνωστές περισσότερες λεπτομέρειες.
Συμφωνία κοντά, αλλά όχι κλειδωμένη
Παρότι η Ουάσινγκτον και το Ισλαμαμπάντ μιλούν για συμφωνία που βρίσκεται ένα βήμα πριν από την υπογραφή, η στάση της Τεχεράνης δείχνει ότι το χρονοδιάγραμμα παραμένει αβέβαιο.
Ο Αραγτσί έχει δηλώσει ότι αλλαγές στο κείμενο εξακολουθούν να είναι πιθανές, ενώ υποστηρίζει ότι η προσωρινή συμφωνία δείχνει πως το Ιράν βγήκε ισχυρότερο από τη σύγκρουση.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Κυριακή θα φέρει πράγματι την ηλεκτρονική υπογραφή που προαναγγέλλουν ΗΠΑ και Πακιστάν ή αν οι αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ιράν, οι ενστάσεις για τα assets και η συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων θα καθυστερήσουν ξανά το τελικό βήμα.
Η συμφωνία δείχνει πιο κοντά από ποτέ, αλλά η μάχη για τους όρους, το αφήγημα και την πολιτική επιβίωση των εμπλεκόμενων πλευρών συνεχίζεται μέχρι την τελευταία στιγμή.