Δύναμη στην ενημέρωση.... ποιότητα στην ψυχαγωγία

Η συμφωνία για απελάσεις μεταναστών στη Ρουάντα – Οι πέντε χώρες ανάμεσά τους και η Ελλάδα – Ποιοι μετανάστες θα μεταφέρονται στο return hub

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google

Η Ρουάντα είναι η χώρα με την οποία η Ελλάδα και τέσσερα ακόμη ευρωπαϊκά κράτη προχωρούν σε τεχνικές διαβουλεύσεις για τη δημιουργία του πρώτου κοινού κόμβου επιστροφής μεταναστών (Return Hub) εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν επίσης η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία, με στόχο να δημιουργηθεί ένας κοινός μηχανισμός για τη διαχείριση των περιπτώσεων μεταναστών που δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ, αλλά δεν μπορούν να επιστρέψουν στις χώρες καταγωγής τους.

Η ανακοίνωση έγινε στη Βιέννη, ενώ το επόμενο βήμα αναμένεται να είναι η υπογραφή κοινού μνημονίου συνεργασίας (Memorandum of Understanding – MoU) μεταξύ των πέντε ευρωπαϊκών χωρών και της Ρουάντας, η οποία τοποθετείται χρονικά στις αρχές Ιανουαρίου 2027.

Μέσα από το μνημόνιο θα καθοριστούν οι βασικοί όροι λειτουργίας του νέου κόμβου, καθώς και οι υποχρεώσεις των κρατών που συμμετέχουν στο εγχείρημα.

Κεντρικό στοιχείο του σχεδιασμού είναι ότι δεν προβλέπεται η δημιουργία κλειστού κέντρου κράτησης, αλλά ανοιχτών εγκαταστάσεων. Οι άνθρωποι που θα μεταφέρονται εκεί θα αποκτούν άδεια διαμονής στη Ρουάντα και θα έχουν δύο επιλογές: είτε να παραμείνουν στη χώρα και να επιχειρήσουν να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία είτε να επιλέξουν την οικειοθελή επιστροφή στην πατρίδα τους.

Η Ελλάδα βρίσκεται στον στενό πυρήνα της πρωτοβουλίας, με τον υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνο Πλεύρη, να συμμετέχει ενεργά στις σχετικές διαβουλεύσεις.

Ποιοι μετανάστες θα μεταφέρονται στο return hub της Ρουάντας

Το σχέδιο δεν αφορά το σύνολο των μεταναστών που βρίσκονται στην Ελλάδα ή στις υπόλοιπες τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες. Αντιθέτως, προβλέπεται να εφαρμοστεί σε συγκεκριμένες κατηγορίες υπηκόων τρίτων χωρών, οι οποίοι θα πρέπει να πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Ειδικότερα, πρόκειται για ανθρώπους που έχουν εισέλθει σε ένα από τα πέντε συμμετέχοντα κράτη, έχουν υποβάλει αίτημα ασύλου, αλλά η αίτησή τους έχει απορριφθεί τελεσίδικα.

Παράλληλα, θα πρέπει να έχει διαπιστωθεί ότι η επιστροφή τους στη χώρα καταγωγής δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, παρά την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας.

Η αδυναμία επιστροφής μπορεί να οφείλεται είτε στη μη συνεργασία των ίδιων των ενδιαφερομένων με τις αρμόδιες αρχές είτε στην άρνηση ή την αδυναμία των χωρών καταγωγής να προχωρήσουν στην επανεισδοχή τους.

Πρόκειται, δηλαδή, για περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει οριστική απόφαση επιστροφής, αλλά η εφαρμογή της συναντά πρακτικά και διοικητικά εμπόδια.

Σε αυτές ακριβώς τις περιπτώσεις φιλοδοξεί να παρέμβει ο νέος μηχανισμός, ώστε να μην παραμένουν επ’ αόριστον στην Ευρωπαϊκή Ένωση άνθρωποι που δεν διαθέτουν πλέον νόμιμο δικαίωμα παραμονής.

Ποιες κατηγορίες μεταναστών θα εξαιρούνται

Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει για τις ευάλωτες ομάδες, οι οποίες δεν θα υπάγονται στον σχεδιασμό του κοινού κόμβου επιστροφής.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες, στις εξαιρέσεις περιλαμβάνονται οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, οι οικογένειες και τα πρόσωπα που ανήκουν σε σοβαρές κατηγορίες ευαλωτότητας.

Τα ακριβή κριτήρια επιλογής, οι εξαιρέσεις και οι εγγυήσεις προστασίας των μεταφερόμενων αναμένεται να εξειδικευτούν στις τεχνικές συνομιλίες που θα προηγηθούν της υπογραφής του μνημονίου.

Άδεια διαμονής στη Ρουάντα και δύο επιλογές

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του σχεδίου είναι το καθεστώς που θα έχουν οι μετανάστες μετά τη μεταφορά τους στη Ρουάντα.

Σε αντίθεση με ένα κλειστό κέντρο κράτησης, ο νέος κόμβος σχεδιάζεται να λειτουργεί με ανοιχτές εγκαταστάσεις. Οι άνθρωποι που θα φτάνουν στη χώρα θα λαμβάνουν άδεια διαμονής και θα μπορούν να αποφασίσουν για το επόμενο βήμα τους.

Η πρώτη επιλογή θα είναι να παραμείνουν στη Ρουάντα, με προοπτική να εγκατασταθούν και να ενταχθούν στην τοπική κοινωνία.

Για τον σκοπό αυτό, ο σχεδιασμός προβλέπει την παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών και κινήτρων, όπως προγράμματα εκμάθησης της γλώσσας, πρόσβαση σε ασφαλιστικές και κοινωνικές παροχές, αλλά και δυνατότητες κοινωνικής στέγασης.

Η δεύτερη επιλογή θα είναι η οικειοθελής επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους, εφόσον οι ίδιοι επιλέξουν αυτή τη λύση.

Μάλιστα, όσοι αρχικά αποφασίσουν να παραμείνουν στη Ρουάντα θα μπορούν να αλλάξουν γνώμη και να κινήσουν στη συνέχεια τη διαδικασία επιστροφής στην πατρίδα τους.

Επομένως, το μοντέλο δεν περιορίζεται στη φιλοξενία ανθρώπων που αναμένουν την απομάκρυνσή τους, αλλά προβλέπει και τη δυνατότητα μιας νέας αρχής σε τρίτη χώρα, με νόμιμο καθεστώς διαμονής και προοπτική κοινωνικής και οικονομικής ένταξης.

«Μια δεύτερη ευκαιρία και όχι ένα τιμωρητικό μέτρο»

Η κοινή προσέγγιση των πέντε ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και της Ρουάντας είναι ότι ο νέος κόμβος δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τιμωρητικό μέτρο.

Το σκεπτικό είναι ότι αφορά ανθρώπους των οποίων τα αιτήματα ασύλου έχουν απορριφθεί οριστικά και οι οποίοι δεν μπορούν να παραμείνουν νόμιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν εμπόδια στην επιστροφή τους στις χώρες καταγωγής τους.

Αντί να παρατείνεται αυτή η εκκρεμότητα, η πρωτοβουλία επιδιώκει να δημιουργήσει μια εναλλακτική προοπτική διαβίωσης.

Η Ρουάντα θα προσφέρει τη δυνατότητα νόμιμης παραμονής σε όσους επιθυμούν να εγκατασταθούν εκεί, με την υποστήριξη προγραμμάτων που θα διευκολύνουν την κοινωνική και οικονομική τους ένταξη.

Αυτή είναι η βασική επιχειρηματολογία των έξι πλευρών: η εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής να συνδυαστεί με μια διαφορετική δυνατότητα για τους ανθρώπους που δεν μπορούν να επιστρέψουν στις πατρίδες τους.

Γιατί επιλέχθηκε η Ρουάντα

Η επιλογή της αφρικανικής χώρας συνδέεται, σύμφωνα με την προσέγγιση των συμμετεχόντων κρατών, με μια σειρά από παράγοντες που αξιολογήθηκαν κατά τις διαβουλεύσεις.

Μεταξύ αυτών είναι η πολιτική σταθερότητα, η κοινωνική συνοχή, οι ρυθμοί οικονομικής ανάπτυξης και η εμπειρία της Ρουάντας στη φιλοξενία προσφυγικών πληθυσμών.

Η χώρα έχει υποδεχθεί διαχρονικά σημαντικό αριθμό εκτοπισμένων ανθρώπων, αποκτώντας εμπειρία στη διαχείριση της υποδοχής και της κοινωνικής ένταξης.

Αυτή η τεχνογνωσία εκτιμάται ότι μπορεί να αξιοποιηθεί για τη λειτουργία του νέου κόμβου, ενώ από την πλευρά της η κυβέρνηση της Ρουάντας επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή παρουσία της και να διευρύνει τις συνεργασίες της με ευρωπαϊκά κράτη.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο και το επόμενο βήμα

Η πρωτοβουλία των πέντε ευρωπαϊκών χωρών εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταστήσει αποτελεσματικότερη την πολιτική επιστροφών.

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του ευρωπαϊκού συστήματος μετανάστευσης και ασύλου είναι ότι μεγάλο μέρος των ανθρώπων για τους οποίους εκδίδονται αποφάσεις επιστροφής τελικά δεν απομακρύνεται από το ευρωπαϊκό έδαφος.

Στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής εξετάζεται η δημιουργία κόμβων επιστροφής σε τρίτες χώρες, με την προϋπόθεση ότι θα διασφαλίζονται τα θεμελιώδη δικαιώματα των μεταφερόμενων και θα τηρείται η αρχή της μη επαναπροώθησης.

Η συμφωνία που προετοιμάζουν η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία με τη Ρουάντα φιλοδοξεί να μετατρέψει αυτή τη δυνατότητα σε ένα συγκεκριμένο μοντέλο συνεργασίας.

Για την Ελλάδα, η συμμετοχή στην πρωτοβουλία αποτελεί μέρος της προσπάθειας να αντιμετωπιστούν οι εκκρεμείς αποφάσεις επιστροφής και οι περιπτώσεις μεταναστών που, παρά την οριστική απόρριψη των αιτημάτων ασύλου τους, εξακολουθούν να παραμένουν στη χώρα επειδή δεν είναι εφικτή η επιστροφή τους.

Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι πλέον η υπογραφή του μνημονίου συνεργασίας στις αρχές Ιανουαρίου 2027, μέσα από το οποίο θα καθοριστούν οι λεπτομέρειες για τη λειτουργία του πρώτου κοινού κόμβου επιστροφής μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.