Η σφαγή του Καλλικράτη και οι Έλληνες δοσίλογοι που πολεμούσαν στο πλευρό των ναζί | Σαν σήμερα 8 Οκτωβρίου
Σαν σήμερα το 1943, στις 8 Οκτωβρίου, ο Καλλικράτης Σφακίων γίνεται στόχος μίας από τις σκληρότερες επιχειρήσεις αντιποίνων της γερμανικής Κατοχής στην Κρήτη. Γερμανικές δυνάμεις, μαζί με την περιβόητη «Καταδιωκτική Ομάδα Σούμπερτ», εκτελούν αμάχους, λεηλατούν σπίτια και πυρπολούν μεγάλο μέρος του χωριού.
Η μονάδα αυτή, γνωστή ως Jagdkommando Schubert, είχε συγκροτηθεί για την καταδίωξη ανταρτών και την καταστολή της κρητικής Αντίστασης. Επικεφαλής της ήταν ο Φριτς Σούμπερτ, Γερμανός υπαξιωματικός που μιλούσε ελληνικά και είχε αποκτήσει διαβόητη φήμη για τη βία με την οποία δρούσε.
Το πιο σκοτεινό στοιχείο ήταν ότι δίπλα στους Γερμανούς υπηρετούσαν και Έλληνες συνεργάτες των κατοχικών δυνάμεων, οι λεγόμενοι «Σουμπερίτες». Επρόκειτο ουσιαστικά για δοσίλογους που συμμετείχαν σε επιχειρήσεις κατά ανταρτών, αλλά και σε βασανισμούς, λεηλασίες και δολοφονίες αμάχων.
Ο Καλλικράτης είχε στενούς δεσμούς με την Αντίσταση. Στην περιοχή είχαν βρει καταφύγιο άνδρες του Μανόλη Μπαντουβά, ενώ λίγες ημέρες νωρίτερα είχε σημειωθεί σύγκρουση στον Τσιλίβδικα, όπου Γερμανοί στρατιώτες είχαν απώλειες. Η απάντηση των κατοχικών αρχών ήταν η συλλογική τιμωρία.
Στις 8 Οκτωβρίου οι δυνάμεις του Σούμπερτ και οι Γερμανοί μπήκαν στον Καλλικράτη. Κάτοικοι εκτελέστηκαν έξω από τα σπίτια τους, ενώ 13 άνδρες οδηγήθηκαν σε εγκαταλελειμμένο σπίτι στη συνοικία Πιπιλίδα και τουφεκίστηκαν. Οι καταγραφές διαφέρουν ως προς τον ακριβή αριθμό των θυμάτων, όμως οι νεκροί υπολογίζονται σε περίπου 30.
Ακολούθησαν λεηλασίες και πυρπολήσεις. Δεκάδες σπίτια καταστράφηκαν, ενώ γυναίκες συνελήφθησαν και μεταφέρθηκαν στις φυλακές της Αγιάς Χανίων.
Η βία δεν περιορίστηκε στον Καλλικράτη. Δύο ημέρες νωρίτερα, στην Καλή Συκιά, άνδρες της ίδιας μονάδας και γερμανικές δυνάμεις είχαν κάψει ζωντανές γυναίκες μέσα στα σπίτια τους, επειδή αρνήθηκαν να αποκαλύψουν πού κρύβονταν οι άνδρες του χωριού.
Ο Σούμπερτ συνέχισε τη δράση του αργότερα στη Μακεδονία. Μετά τον πόλεμο συνελήφθη, δικάστηκε στην Ελλάδα για εγκλήματα πολέμου και καταδικάστηκε για εκατοντάδες δολοφονίες. Εκτελέστηκε το 1947 στη Θεσσαλονίκη.
Η σφαγή του Καλλικράτη έμεινε ως μία ακόμη υπενθύμιση ότι η Κατοχή δεν γράφτηκε μόνο με τη βία των κατακτητών, αλλά και με τη δράση εκείνων που επέλεξαν να συνεργαστούν μαζί τους.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1822: Στη Ναυμαχία των Σπετσών, ο ελληνικός στόλος υπό τον Ανδρέα Μιαούλη αντιμετωπίζει τον οθωμανικό και εμποδίζει τον ανεφοδιασμό του πολιορκημένου Ναυπλίου.
1871: Ξεσπά η Μεγάλη Πυρκαγιά του Σικάγο, που κατακαίει την πόλη για δύο ημέρες, αφήνοντας περίπου 300 νεκρούς, 100.000 αστέγους και χιλιάδες κατεστραμμένα κτίρια.
1912: Ο ελληνικός στόλος υπό τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη απελευθερώνει τη Λήμνο, αποκτώντας στρατηγική βάση για τις επιχειρήσεις στο Αιγαίο κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο.
1912: Το Μαυροβούνιο κηρύσσει τον πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ανοίγοντας τις εχθροπραξίες του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου.
1944: Οι κάτοικοι της Ολύμπου Καρπάθου εξεγείρονται κατά των ιταλικών αρχών και κηρύσσουν την ελευθερία τους, σε μία από τις πρώτες πράξεις απελευθέρωσης στα Δωδεκάνησα.
1967: Ο Τσε Γκεβάρα συλλαμβάνεται τραυματισμένος στη Βολιβία μετά από μάχη με τον στρατό. Την επόμενη ημέρα θα εκτελεστεί στο χωριό Λα Ιγκέρα.
1973: Ο δικτάτορας Γεώργιος Παπαδόπουλος διορίζει τον Σπύρο Μαρκεζίνη πρωθυπουργό, στο πλαίσιο του αποτυχημένου «πειράματος Μαρκεζίνη» για ελεγχόμενη φιλελευθεροποίηση της χούντας.
1982: Το κομμουνιστικό καθεστώς της Πολωνίας θέτει εκτός νόμου την Αλληλεγγύη (Solidarność), το ανεξάρτητο συνδικαλιστικό κίνημα που είχε εξελιχθεί σε βασικό αντίπαλο της εξουσίας.
1987: Θεμελιώνεται το Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο, το οποίο θα εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα εξειδικευμένα νοσοκομεία της Ελλάδας.
1998: Το Νόμπελ Λογοτεχνίας απονέμεται στον Ζοζέ Σαραμάγκου, ο οποίος γίνεται ο πρώτος πορτογαλόφωνος συγγραφέας που τιμάται με το βραβείο.
2005: Καταστροφικός σεισμός μεγέθους 7,6 πλήττει το Κασμίρ, κυρίως στο Πακιστάν, προκαλώντας περισσότερους από 80.000 θανάτους και αφήνοντας εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς στέγη.
Γεννήσεις
1895 – Χουάν Περόν (Juan Perón), Αργεντινός στρατιωτικός και πολιτικός, τρεις φορές πρόεδρος της Αργεντινής και ιδρυτής του περονισμού, του μαζικότερου πολιτικού κινήματος στη χώρα. Γεννημένος στο Λομπός, αναδείχθηκε μετά το πραξικόπημα του 1943 και το 1946 εξελέγη πρόεδρος, προωθώντας κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, ενίσχυση των εργατικών δικαιωμάτων και εκβιομηχάνιση. Η σύζυγός του, Εύα Περόν (Εβίτα), έγινε εθνικό σύμβολο. Αν και η διακυβέρνησή του συνδύασε λαϊκή απήχηση με αυταρχικές πρακτικές, η πολιτική του κληρονομιά σημάδεψε ανεξίτηλα την Αργεντινή. Επανήλθε στην εξουσία το 1973, αλλά πέθανε το 1974, αφήνοντας ένα βαθιά διχαστικό αλλά και εμβληματικό αποτύπωμα.
1927 – Κώστας Ταχτσής, Έλληνας συγγραφέας, ποιητής και μεταφραστής, από τις πιο ιδιαίτερες φωνές της μεταπολεμικής λογοτεχνίας. Γεννημένος στη Θεσσαλονίκη, έγινε γνωστός με το εμβληματικό μυθιστόρημα «Το τρίτο στεφάνι» (1962), που θεωρείται σταθμός στα ελληνικά γράμματα για τον ρεαλισμό, το γλωσσικό του ύφος και την κοινωνική του διεισδυτικότητα. Παράλληλα έγραψε ποίηση και ασχολήθηκε με μεταφράσεις. Η εκκεντρική προσωπικότητά του και η ανοιχτά ομοφυλοφιλική του ταυτότητα τον κατέστησαν αμφιλεγόμενο για την εποχή του. Δολοφονήθηκε το 1988 στο σπίτι του στην Αθήνα, υπόθεση που παραμένει ανεξιχνίαστη, αφήνοντας πίσω του μια βαριά λογοτεχνική κληρονομιά.
1958 – Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (Ursula von der Leyen), Γερμανίδα πολιτικός, πρώτη γυναίκα που ανέλαβε την προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (2019). Γεννημένη στις Βρυξέλλες, σπούδασε ιατρική και οικονομικά και εντάχθηκε στη Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU). Υπηρέτησε σε καίρια υπουργεία στη Γερμανία, μεταξύ άλλων ως υπουργός Άμυνας (2013–2019), όντας η πρώτη γυναίκα σε αυτή τη θέση. Ως επικεφαλής της Κομισιόν χειρίστηκε μεγάλες κρίσεις, όπως την πανδημία COVID-19, την ενεργειακή και γεωπολιτική αστάθεια λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, και προώθησε την Πράσινη Συμφωνία της ΕΕ. Ηγετική μορφή της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής, συνδέεται με την προσπάθεια ενίσχυσης της ενότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης.
1970 – Ματ Ντέιμον (Matt Damon), Αμερικανός ηθοποιός, σεναριογράφος και παραγωγός, από τα πιο γνωστά και αγαπητά πρόσωπα του Χόλιγουντ. Γεννημένος στη Βοστώνη, καθιερώθηκε με το σενάριο και τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο «Good Will Hunting» (1997), που του χάρισε Όσκαρ Σεναρίου μαζί με τον φίλο του Μπεν Άφλεκ. Έκτοτε πρωταγωνείστησε σε μεγάλες επιτυχίες όπως η σειρά ταινιών «Jason Bourne», το «Saving Private Ryan» (1998) και ο «The Martian» (2015), που του απέφερε Χρυσή Σφαίρα. Διακρίνεται για τη φυσικότητα και το εύρος των ερμηνειών του, ενώ είναι ενεργός και σε κοινωνικά ζητήματα, ιδρύοντας οργανισμούς για την πρόσβαση σε καθαρό νερό και την κοινωνική ισότητα.
1985 – Bruno Mars (Μπρούνο Μαρς), Αμερικανός τραγουδιστής, συνθέτης και παραγωγός, ένας από τους πιο επιτυχημένους καλλιτέχνες της ποπ και R&B μουσικής. Γεννημένος στη Χονολουλού της Χαβάης ως Πίτερ Τζιν Χερνάντεζ, ξεχώρισε για τη μοναδική σκηνική του ενέργεια, τη χαρακτηριστική φωνή και τις εκρηκτικές live εμφανίσεις του. Με επιτυχίες όπως «Just the Way You Are», «Locked Out of Heaven» και «Uptown Funk», κατέκτησε τα διεθνή charts και απέσπασε πολυάριθμα βραβεία Grammy. Οι μουσικές του επιρροές αντλούν από φανκ, σόουλ, ρέγκε και ροκ, δημιουργώντας ένα ξεχωριστό στυλ που τον καθιέρωσε ως έναν από τους κορυφαίους καλλιτέχνες της σύγχρονης ποπ σκηνής.
Θάνατοι
1987 – Κωνσταντίνος Τσάτσος, Έλληνας πολιτικός, διπλωμάτης, συγγραφέας και ακαδημαϊκός, που διετέλεσε Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας (1975–1980). Γεννημένος το 1899 στην Αθήνα, σπούδασε νομικά και φιλοσοφία και ακολούθησε καριέρα πανεπιστημιακού δασκάλου και διπλωμάτη. Υπήρξε στενός συνεργάτης του Κωνσταντίνου Καραμανλή και διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στη μεταπολεμική πολιτική ζωή. Ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, στην πρώτη θητεία μετά τη Μεταπολίτευση, συνέβαλε στην εδραίωση της δημοκρατίας και των θεσμών. Παράλληλα υπήρξε συγγραφέας φιλοσοφικών και πολιτικών έργων, αφήνοντας πίσω του σημαντική πνευματική και πολιτική παρακαταθήκη.
Εορτολόγιο
Λωτ, Αβραάμ