Η ψυχολογία του ρίσκου – Γιατί στο στοίχημα κυνηγάμε τις μεγάλες αποδόσεις;
Ανοίγεις τους αγώνες της ημέρας και βλέπεις την ΑΕΚ με απόδοση 1,16 και την Κηφισιά με 14,00. Η απόδοση της Κηφισιάς σίγουρα δεν θα περάσει απαρατήρητη, αφού παρόλο που πρόκειται για αουτσάιντερ, αν τελικά κερδίσει, το στοίχημα θα πληρώσει πολύ καλά. Αυτή η έλξη για τις μεγάλες αποδόσεις δεν είναι καθόλου παράλογη. Μάλιστα αρκετοί παίκτες κυνηγούν τέτοια παιχνίδια. Γιατί όμως το κάνουν παρόλο που οι πιθανότητες δεν είναι με το μέρος τους;
Η ψυχολογία του ρίσκου
Το ανθρώπινο μυαλό δεν αξιολογεί τις πιθανότητες με μαθηματική ακρίβεια. Αντίθετα, επηρεάζεται έντονα από το μέγεθος της πιθανής επιβράβευσης. Όταν βλέπεις μια απόδοση 14,00, ο εγκέφαλος δεν υπολογίζει πρώτα πόσο πιθανό είναι να κερδίσεις. Φαντάζεται πόσα χρήματα θα κερδίσεις αν ποντάρεις 5,00€.
Αυτή η προσμονή του κέρδους ενεργοποιεί το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, απελευθερώνοντας ντοπαμίνη ακόμα και πριν τοποθετηθεί το στοίχημα. Η ανάγκη για έντονα συναισθήματα σε συνδυασμό με τον ενθουσιασμό που προκαλεί το ρίσκο, κάνουν τη μεγάλη απόδοση να μοιάζει πιο «καλή επιλογή» από μια σχεδόν βέβαιη αλλά βαρετή νίκη του φαβορί.
Στην ουσία, το μεγάλο κέρδος λειτουργεί σαν κίνητρο που οδηγεί τον παίκτη να ποντάρει τελικά στο αουτσάιντερ, παρόλο που τα προγνωστικά πάμε στοίχημα από το bet-hoven.net και άλλες αξιόπιστες πλατφόρμες προτείνουν το αντίθετο.
Η παγίδα των μεγάλων αποδόσεων
Το πρόβλημα δεν είναι η επιλογή της υψηλής απόδοσης από μόνη της. Το πρόβλημα είναι η λανθασμένη εκτίμηση που τη συνοδεύει. Οι παίκτες τείνουν να υπερεκτιμούν την πιθανότητα επαλήθευσης όταν το πιθανό κέρδος είναι μεγάλο. Η απόδοση 14,00 που προαναφέραμε, αντιστοιχεί σε πιθανότητα περίπου 7%. Ένα πολύ μικρό ποσοστό να επιβεβαιωθεί.
Λόγω των πιθανών κερδών όμως, το ρίσκο δεν λαμβάνεται τόσο υπ’ όψιν. Το αν θα χαθεί το ποντάρισμα έρχεται σε δεύτερη μοίρα, ενώ το πόσα χρήματα μπορούν να βγουν αποκτά κεντρικό ρόλο. Οι προτεραιότητες δηλαδή αντιστρέφονται με αποτέλεσμα η στατιστικά λάθος επιλογή να φαίνεται ως πιο «λογική».
Η επίδραση των ιστοριών επιτυχίας
Κάθε φορά που κάποιος δημοσιεύει ένα κουπόνι με απόδοση 500.00 που κέρδισε, η ιστορία αυτή διαδίδεται. Γίνεται screenshot, κοινοποιείται, σχολιάζεται σε κοινότητες. Φυσικά, τα χιλιάδες δελτία που έχασαν δεν φαίνονται πουθενά. Βλέποντας όμως μόνο τέτοιες επιτυχίες, αρχίζεις να πιστεύεις ότι πρόκειται για κανόνα και όχι για εξαίρεση.
Ναι μπορεί ο ΠΑΟΚ να έχασε την Κυριακή με ανατροπή από τον Βόλο, ο οποίος μάλιστα είχε απόδοση 12,00. Ωστόσο η ΑΕΚ κέρδισε την Κηφισιά. Τα παραδείγματα είναι πάρα πολλά, αλλά δεν πρόκειται να ακούσεις για εκείνον που πόνταρε στην Κηφισιά και τελικά έχασε. Θα ακούσεις μόνο όσους έτυχε να ποντάρουν στον Βόλο. Όλο αυτό λοιπόν δημιουργεί μια λανθασμένη εικόνα ότι οι μεγάλες αποδόσεις επιβεβαιώνονται πιο συχνά από ότι συμβαίνει στην πραγματικότητα.
Ρίσκο vs λογική – Τι υπερισχύει τελικά;
Οι περισσότεροι παίκτες γνωρίζουν ότι οι μεγάλες αποδόσεις είναι δύσκολο να βγουν. Αυτή η γνώση όμως δεν αρκεί για να αλλάξει το τι τελικά θα παίξουν. Σε συνθήκες αβεβαιότητας, το συναίσθημα και η διαίσθηση τείνουν να υπερισχύουν της λογικής. Και στο στοίχημα οι συνθήκες αβεβαιότητας είναι μια μόνιμη κατάσταση.
Το να καταλάβεις όμως γιατί σε τραβάει πιο πολύ μια μεγάλη απόδοση είναι το πρώτο βήμα ώστε να αποφασίσεις πιο συνειδητά. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγεις κάθε υψηλή απόδοση, αφού υπάρχουν ορισμένοι αγώνες στους οποίους αξίζει να τις προτιμήσεις. Σημαίνει όμως ότι η τελική επιλογή σου θα πρέπει να γίνει με βάση πραγματική ανάλυση των δεδομένων ενός αγώνα και όχι με βάση τα πιθανά κέρδη που μπορούν να προκύψουν.
Γιατί τελικά μας τραβάνε τόσο οι μεγάλες αποδόσεις;
Η προτίμηση μεγάλων αποδόσεων στο στοίχημα δεν είναι καθόλου τυχαία και βασίζεται στην ανθρώπινη ψυχολογία και το πώς επεξεργάζεται τη σχέση ρίσκου και ανταμοιβής. Ωστόσο, κατανοώντας πώς λειτουργεί, μπορείς να αρχίσεις να κάνεις πιο σωστές επιλογές, αξιολογώντας τις πιθανότητες και τις αποδόσεις ενός αγώνα.
Μπορεί οι ιστορίες για παίκτες που με λίγα ευρώ κέρδισαν χιλιάδες να είναι πολλές, αλλά αυτές που τελικά δεν απέδωσαν είναι πολύ περισσότερες και ας μην τις βλέπεις. Την επόμενη φορά που θα θελήσεις να παίξεις, καλό θα είναι να τα έχεις όλα αυτά κατά νου.