Η νέα μόδα των Ελλήνων που κρύβει κινδύνους – Τι πρέπει να γνωρίζουμε πριν από μια εξόρμηση στη φύση
Η αυξανόμενη τάση των Ελλήνων να επισκέπτονται βουνά, δάση, ποτάμια και φαράγγια αποτελεί θετική εξέλιξη για την κινητική αναψυχή και την ποιότητα ζωής. Η πανδημία και η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συνέβαλαν στη διάδοση των υπαίθριων εξορμήσεων ως νέας μόδας.
Ωστόσο, η επιθυμία συμμετοχής δεν συνοδεύεται πάντοτε από την απαραίτητη γνώση, προετοιμασία και συνείδηση των κινδύνων.
Το σημαντικότερο ζήτημα, σύμφωνα με όσα τονίζει στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο καθηγητής στο πανεπιστήμιο Θεσσαλίας κ. Χάρης Κουθούρης, είναι η ενημέρωση για τη φύση και η πρόληψη των ατυχημάτων. Περιστατικά τραυματισμών, απομάκρυνσης από μονοπάτια και επιχειρήσεων διάσωσης υπενθυμίζουν ότι η συμμετοχή σε υπαίθριες δραστηριότητες εμπεριέχει πραγματικούς κινδύνους. Η αύξηση της συχνότητας και της σοβαρότητα αυτών των συμβάντων απαιτούν συστηματική καταγραφή, διερεύνηση και κυρίως προληπτικές παρεμβάσεις.
Πιο αναλυτικά ο ίδιος σημειώνει:
«Το βουνό δεν είναι αστικός πεζόδρομος. Οι καιρικές συνθήκες μεταβάλλονται, οι διαδρομές κρύβουν δυσκολίες και απαιτούν άμεση βοήθεια η οποία δεν είναι δεδομένη. Παρ’ όλα αυτά, μεγάλος αριθμός από συμπολίτες μας επιλέγουν εξορμήσεις μέσω κοινωνικών δικτύων χωρίς επαρκή ενημέρωση για τις πραγματικές συνθήκες, γνώση για τις απαιτήσεις της διαδρομής, τον εξοπλισμό και κυρίως το επίπεδο εκπαίδευσης εκείνων των ατόμων που αναλαμβάνουν τη συνοδεία τους στο φυσικό περιβάλλον.
Η χώρα μας παρουσιάζει σημαντική έλλειψη γνώσης των πολιτών στην υπαίθρια παιδεία (Outdoor Literacy) και υπαίθριας εκπαίδευσης (Outdoor Education) στα Σχολεία. Παρά την πολύχρονη προσφορά των ορειβατικών συλλόγων, η σχετική γνώση δεν έχει διαχυθεί επαρκώς στον γενικό πληθυσμό. Η εμπειρία άλλων ευρωπαϊκών και βαλκανικών χωρών αναδεικνύει τη σημασία της οργανωμένης υπαίθριας εκπαίδευσης για ασφαλή και υπεύθυνη πρόσβαση στη φύση».
Η ουσιαστική λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, πρέπει να ξεκινήσει από τα σχολεία ολόκληρης της χώρας. Η υπαίθρια εκπαίδευση χρειάζεται να ενταχθεί συστηματικά στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα, αναδεικνύοντας τα οφέλη της κίνησης στη φύση για τη σωματική και ψυχική υγεία, την αναγνώριση σχετικών κινδύνων, τη σημασία της πρόληψης και την ανάπτυξη περιβαλλοντικής συνειδητότητας. Η θεωρητική διδασκαλία οφείλει να συνδυάζεται με οργανωμένα βιωματικά προγράμματα Outdoor Education σε πάρκα, δάση και ασφαλή φυσικά πεδία, με τη συνοδεία κατάλληλα εκπαιδευμένων Συνοδών – Εμψυχωτών.
Καθοριστική για την ασφαλή ανάπτυξη των υπαίθριων δραστηριοτήτων, τονίζει ο κ. Κουθούρης, είναι η συμβολή των εκπαιδευτικών φορέων (ΑΕΙ, ΚΕΔΙΒΙΜ, φορέων επαγγελματικής κατάρτισης) στην εκπαίδευση Συνοδών και Εμψυχωτών με τεχνικές (Hard Skills) και διαπροσωπικές δεξιότητες (Soft Skills). Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διαχρονική συμβολή του ΣΕΤΕΥΔΑ – HATTA Outdoors, θεσμικού επαγγελματικού εκπροσώπου του κλάδου από το 2012, στην προώθηση προδιαγραφών ασφάλειας και επαγγελματικής πιστοποίησης. Η αξιοποίηση κατάλληλα εκπαιδευμένων και πιστοποιημένων Συνοδών/Εμψυχωτών από τις νόμιμα λειτουργούσες επιχειρήσεις πρέπει να αποτελεί βασική προϋπόθεση παροχής οργανωμένων υπαίθριων υπηρεσιών, απέναντι στην ανεξέλεγκτη δραστηριοποίηση ανεπαρκώς καταρτισμένων διοργανωτών. Για να καταλήξει τονίζοντας:
«Η Πολιτεία οφείλει να συνδέσει αυτές τις πρωτοβουλίες με μια εθνική στρατηγική προώθησης υπαίθριας παιδείας και επαγγελματικής επάρκειας με στόχο τη συνέχιση της συμμετοχής των πολιτών σε προγράμματα υπαίθριων δραστηριοτήτων με την απομάκρυνση και την πρόληψη ατυχημάτων στη φύση από οργανωμένες εξορμήσεις.
Η πρόσβαση στη φύση πρέπει να παραμείνει ελεύθερη, όχι όμως χωρίς γνώση και υπευθυνότητα. Η πραγματική επιτυχία μιας υπαίθριας εξόρμησης δεν είναι η φωτογραφία στην κορυφή, αλλά η ασφαλής επιστροφή όλων».