Η μέρα που Ρέιγκαν και Γκορμπατσόφ παραλίγο να συμφωνήσουν να εξαφανίσουν τα πυρηνικά | Σαν σήμερα 11 Οκτωβρίου
Σαν σήμερα, στις 11 Οκτωβρίου 1986, ο Αμερικανός πρόεδρος Ρόναλντ Ρέιγκαν και ο Σοβιετικός ηγέτης Μιχαήλ Γκορμπατσόφ συναντώνται στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας για μια σύνοδο που αρχικά παρουσιαζόταν σχεδόν ως προπαρασκευαστική συνάντηση. Μέσα σε δύο ημέρες, όμως, οι δύο ηγέτες φτάνουν απροσδόκητα κοντά σε κάτι που μέχρι τότε έμοιαζε αδιανόητο: μια δραστική πορεία προς την εξάλειψη ολόκληρων κατηγοριών πυρηνικών όπλων.
Η συνάντηση γίνεται στο Höfði House, ένα σχετικά μικρό σπίτι στην παραλιακή λεωφόρο του Ρέικιαβικ. Έξω από αυτό, ο Ψυχρός Πόλεμος βρίσκεται ακόμη σε πλήρη εξέλιξη. Οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση διαθέτουν τεράστια πυρηνικά οπλοστάσια και η απειλή μιας σύγκρουσης εξακολουθεί να αποτελεί πραγματικό φόβο για εκατομμύρια ανθρώπους.
Στο τραπέζι, όμως, πέφτουν προτάσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τις αρχικές προσδοκίες. Ο Γκορμπατσόφ προτείνει μείωση κατά 50% των στρατηγικών πυρηνικών όπλων των δύο υπερδυνάμεων, καθώς και εξάλειψη των αμερικανικών και σοβιετικών πυραύλων μέσου βεληνεκούς στην Ευρώπη.
Οι συζητήσεις προχωρούν ακόμη περισσότερο. Ρέιγκαν και Γκορμπατσόφ εξετάζουν την προοπτική να εξαλειφθούν τα βαλλιστικά πυρηνικά συστήματα μέσα σε περίπου μία δεκαετία. Ο ίδιος ο Ρέιγκαν θα δηλώσει δύο ημέρες αργότερα ότι οι ΗΠΑ είχαν προτείνει την πλήρη εξάλειψη όλων των αμερικανικών και σοβιετικών βαλλιστικών πυραύλων έως το 1996.
Για λίγες ώρες, φαίνεται ότι δύο αντίπαλοι που είχαν περάσει χρόνια οικοδομώντας τεράστια πυρηνικά οπλοστάσια συζητούν πλέον σοβαρά πώς θα μπορούσαν να τα περιορίσουν σε πρωτοφανή κλίμακα.
Και τότε οι διαπραγματεύσεις κολλάνε σε ένα πρόγραμμα που ο Ρέιγκαν αρνείται να εγκαταλείψει: τη Strategic Defense Initiative (SDI), γνωστή και ως «Πόλεμος των Άστρων».
Το αμερικανικό πρόγραμμα προέβλεπε την ανάπτυξη συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας, μεταξύ άλλων με τεχνολογίες που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στο Διάστημα. Ο Γκορμπατσόφ ζητά οι σχετικές έρευνες και δοκιμές να περιοριστούν ουσιαστικά στα εργαστήρια για δέκα χρόνια, στο πλαίσιο της Συνθήκης ABM. Ο Ρέιγκαν αρνείται να δεχθεί έναν περιορισμό που θεωρεί ότι θα ακύρωνε το πρόγραμμα.
Στις 12 Οκτωβρίου, η σύνοδος τελειώνει χωρίς συμφωνία.
Οι εικόνες της αποχώρησης των δύο ηγετών είναι χαρακτηριστικές. Και οι δύο εμφανίζονται εμφανώς απογοητευμένοι. Ο Ρέιγκαν θα γράψει αργότερα στο ημερολόγιό του ότι ο Γκορμπατσόφ ζητούσε όρους που, κατά την άποψή του, θα «σκότωναν» το SDI και ότι το τίμημα ήταν υπερβολικά υψηλό.
Εκείνη τη στιγμή, το Ρέικιαβικ μοιάζει με αποτυχία.
Ιστορικά, όμως, αποδείχθηκε σχεδόν το αντίθετο.
Οι δύο πλευρές είχαν διαπιστώσει ότι μπορούσαν να συμφωνήσουν σε πολύ μεγαλύτερες μειώσεις πυρηνικών όπλων απ’ όσες θεωρούνταν μέχρι τότε ρεαλιστικές. Η σύνοδος άνοιξε τον δρόμο για τη Συνθήκη INF του 1987, με την οποία ΗΠΑ και Σοβιετική Ένωση συμφώνησαν για πρώτη φορά να καταργήσουν ολόκληρη κατηγορία πυρηνικών πυραύλων.
Η συνάντηση στο Ρέικιαβικ έμεινε έτσι στην Ιστορία ως μία από τις πιο παράξενες στιγμές του Ψυχρού Πολέμου: μια σύνοδος χωρίς τελική συμφωνία, που έφερε τις δύο μεγαλύτερες πυρηνικές δυνάμεις πιο κοντά από ποτέ μέχρι τότε στην ιδέα ενός κόσμου με δραστικά λιγότερα — ακόμη και χωρίς — πυρηνικά όπλα.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
787: Η Εκκλησία τιμά τους Πατέρες της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου, της Δεύτερης Συνόδου της Νίκαιας, που αποκατέστησε την τιμητική προσκύνηση των εικόνων και καταδίκασε την Εικονομαχία. Η Σύνοδος είχε αρχίσει στις 24 Σεπτεμβρίου 787 και σηματοδότησε το τέλος της πρώτης περιόδου της Εικονομαχίας.
1899: Ξεσπά στη Νότια Αφρική ο Δεύτερος Πόλεμος των Μπόερς, ανάμεσα στη Βρετανική Αυτοκρατορία και τις δύο δημοκρατίες των Μπόερς. Η αιματηρή σύγκρουση θα διαρκέσει έως το 1902.
1912: Ο Ελληνικός Στρατός απελευθερώνει την Κοζάνη κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, μετά την υποχώρηση των οθωμανικών δυνάμεων.
1922: Υπογράφεται η Ανακωχή των Μουδανιών, που τερματίζει τις εχθροπραξίες μεταξύ Τουρκίας και Συμμάχων και προβλέπει την αποχώρηση του Ελληνικού Στρατού από την Ανατολική Θράκη.
1962: Αρχίζει η Β΄ Σύνοδος του Βατικανού, που συγκάλεσε ο Πάπας Ιωάννης ΚΓ΄. Η ιστορική σύνοδος θα οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές στη λειτουργία και τη σχέση της Καθολικής Εκκλησίας με τον σύγχρονο κόσμο.
1968: Εκτοξεύεται το Apollo 7, η πρώτη επανδρωμένη αποστολή του προγράμματος Apollo. Η επιτυχία της αποτελεί κρίσιμο βήμα στην πορεία της NASA προς την πρώτη προσελήνωση.
1975: Προβάλλεται στο NBC το πρώτο επεισόδιο του «Saturday Night Live», της σατιρικής εκπομπής που εξελίσσεται σε έναν από τους μακροβιότερους θεσμούς της αμερικανικής τηλεόρασης.
1978: Η Εθνική Ελλάδας ποδοσφαίρου συντρίβει τη Φινλανδία με 8-1 στο Καυτανζόγλειο, πετυχαίνοντας μία από τις μεγαλύτερες νίκες στην ιστορία της.
1981: Ο Prince ανοίγει συναυλία των Rolling Stones στο Λος Άντζελες, αλλά αποδοκιμάζεται και δέχεται αντικείμενα από το κοινό, με αποτέλεσμα να εγκαταλείψει πρόωρα τη σκηνή. Λίγα χρόνια αργότερα θα είναι παγκόσμιος σταρ.
1986: Ο Ρόναλντ Ρέιγκαν και ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ συναντώνται στο Ρέικιαβικ. Η σύνοδος δεν καταλήγει σε συμφωνία, αλλά προετοιμάζει το έδαφος για τη Συνθήκη INF του 1987 και τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων.
1990: Ο Μεξικανός ποιητής και δοκιμιογράφος Οκτάβιο Παζ τιμάται με το Νόμπελ Λογοτεχνίας, για ένα έργο που συνδυάζει ποίηση, ιστορία, πολιτική και φιλοσοφικό στοχασμό.
1996: Το Νόμπελ Ειρήνης απονέμεται στους Κάρλος Φιλίπε Σιμένες Μπέλο και Ζοζέ Ράμος-Όρτα για τον ειρηνικό αγώνα τους υπέρ μιας δίκαιης λύσης στο Ανατολικό Τιμόρ.
2002: Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ τιμάται με το Νόμπελ Ειρήνης για τις πολυετείς προσπάθειές του υπέρ της ειρηνικής επίλυσης διεθνών συγκρούσεων, της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
2003: Ο Παναθηναϊκός γίνεται η πρώτη ελληνική ομάδα μπάσκετ που αντιμετωπίζει ομάδα του NBA στη Βόρεια Αμερική, γνωρίζοντας την ήττα με 100-76 από τους Toronto Raptors.
Γεννήσεις
1884 – Έλινορ Ρούζβελτ (Eleanor Roosevelt), Αμερικανίδα πολιτικός, διπλωμάτισσα και ακτιβίστρια, μία από τις πιο επιδραστικές γυναίκες του 20ού αιώνα. Ως σύζυγος του προέδρου Φράνκλιν Ρούζβελτ (1933–1945), επανακαθόρισε τον ρόλο της Πρώτης Κυρίας, δίνοντας πολιτική διάσταση στη θέση της και υπερασπιζόμενη τα δικαιώματα των γυναικών, των μειονοτήτων και των φτωχών. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπήρξε καθοριστική στην κατάρτιση της Οικουμενικής Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (1948) στα Ηνωμένα Έθνη, κερδίζοντας τον τίτλο «Πρώτη Κυρία του Κόσμου». Η παρακαταθήκη της παραμένει ζωντανή ως σύμβολο κοινωνικής δικαιοσύνης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
1937 – Μπόμπι Τσάρλτον (Bobby Charlton), Άγγλος ποδοσφαιριστής, ένας από τους μεγαλύτερους θρύλους του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Γεννημένος στο Άσχινγκτον, συνέδεσε το όνομά του με τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, όπου αγωνίστηκε σε περισσότερους από 750 αγώνες, κατακτώντας Πρωταθλήματα Αγγλίας και το Κύπελλο Πρωταθλητριών (1968). Ήταν μέλος της εθνικής ομάδας της Αγγλίας που κατέκτησε το Μουντιάλ του 1966, όντας ο ηγέτης και κορυφαίος σκόρερ της. Επιβίωσε από την αεροπορική τραγωδία του Μονάχου (1958), επιστρέφοντας πιο δυνατός και γράφοντας ιστορία. Με το ήθος, την αφοσίωση και το ταλέντο του, θεωρείται υπόδειγμα αθλητή και παγκόσμιο σύμβολο του ποδοσφαίρου.
1947 – Λουκάς Παπαδήμος, Έλληνας οικονομολόγος και πολιτικός, που διετέλεσε πρωθυπουργός της Ελλάδας την κρίσιμη περίοδο 2011–2012. Γεννημένος στην Αθήνα, σπούδασε στο MIT και ακολούθησε ακαδημαϊκή και τραπεζική καριέρα. Διετέλεσε διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος (1994–2002), παίζοντας κεντρικό ρόλο στην ένταξη της χώρας στη ζώνη του ευρώ, και στη συνέχεια υπηρέτησε ως αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (2002–2010). Ως πρωθυπουργός κυβέρνησης συνεργασίας, διαχειρίστηκε τη δύσκολη φάση της ελληνικής οικονομικής κρίσης και της εφαρμογής του δεύτερου μνημονίου. Η πορεία του χαρακτηρίζεται από τεχνοκρατική προσέγγιση και σημαντική συμβολή στη σύγχρονη οικονομική ιστορία της Ελλάδας.
1992 – Cardi B (Μπελκάλις Μαρλένις Αλμάνζαρ), Αμερικανίδα ράπερ, τραγουδίστρια και τηλεοπτική περσόνα, που αναδείχθηκε σε μία από τις πιο εκρηκτικές φιγούρες της σύγχρονης hip-hop σκηνής. Γεννημένη στη Νέα Υόρκη από οικογένεια Δομινικανής και Τρίνινταδ καταγωγής, ξεκίνησε ως influencer στα social media και έγινε γνωστή μέσα από το ριάλιτι Love & Hip Hop: New York. Το ντεμπούτο της άλμπουμ, «Invasion of Privacy» (2018), απέσπασε βραβείο Grammy και περιλάμβανε την τεράστια επιτυχία «Bodak Yellow», με την οποία έγινε η πρώτη ράπερ γυναίκα που έφτασε στο Νο1 του Billboard μετά τη Λόριν Χιλ. Γνωστή για το δυναμικό της στυλ και την αφοπλιστική της προσωπικότητα, αποτελεί σήμερα ένα από τα μεγαλύτερα ονόματα της παγκόσμιας μουσικής βιομηχανίας.
Θάνατοι
1889 – Τζέιμς Πρέσκοτ Τζάουλ (James Prescott Joule), Άγγλος φυσικός, που συνέβαλε καθοριστικά στην κατανόηση της ενέργειας και της θερμότητας. Γεννημένος το 1818 στο Σάλφορντ, μελέτησε τη σχέση μεταξύ ηλεκτρισμού, θερμότητας και μηχανικής ενέργειας, διατυπώνοντας τον νόμο του Τζάουλ για τη θερμότητα που παράγεται από ηλεκτρικό ρεύμα. Οι έρευνές του θεμελίωσαν την αρχή της διατήρησης της ενέργειας και την ανάπτυξη της θερμοδυναμικής. Προς τιμήν του, η μονάδα μέτρησης της ενέργειας στο διεθνές σύστημα ονομάστηκε τζάουλ (joule). Η δουλειά του άνοιξε τον δρόμο για τη σύγχρονη φυσική, καθιστώντας τον έναν από τους πιο σημαντικούς επιστήμονες του 19ου αιώνα.
Εορτολόγιο
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Ημέρα Αυγού