Η Αθήνα κερδίζει έναν νέο κήπο και το παρελθόν της περισσότερο φως – Έτσι θα αλλάξει το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Ένα μεγάλο δημόσιο πάρκο, υπόγειες αίθουσες με φυσικό φως και μια διαδρομή από τη Νεολιθική Εποχή έως την Ύστερη Αρχαιότητα προβλέπουν οι οριστικές μελέτες που πήραν το πράσινο φως

Στην Πατησίων, μπροστά από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, ο σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα χωρά περισσότερα από μια νέα είσοδο και μεγαλύτερες αίθουσες. Χωρά έναν δημόσιο κήπο, μια συνάντηση, μια στάση μέσα στην πόλη. Και, λίγο πιο κάτω από το έδαφος, ένα ταξίδι χιλιάδων χρόνων με το φυσικό φως να φτάνει μέχρι τις νέες εκθεσιακές διαδρομές.

Αυτή είναι η εικόνα που περιγράφουν οι οριστικές μελέτες για την επέκταση και την αναβάθμιση του μουσείου, οι οποίες εξασφάλισαν τη θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων. Το έργο περνά πλέον στην επόμενη φάση, με αρχιτεκτονικό σχεδιασμό των γραφείων Chipperfield–Τομπάζη.

Το νεοκλασικό κτίριο παραμένει πρωταγωνιστής

Το γνώριμο πρόσωπο του μουσείου διατηρεί τη θέση του στον νέο σχεδιασμό. Στις επικαιροποιημένες μελέτες, το ύψος της πρόσοψης της υπόσκαφης επέκτασης προς την Πατησίων μειώνεται κατά τρία μέτρα, ώστε να αναδεικνύεται η νεοκλασική όψη του ιστορικού κτιρίου.

Η επέκταση αναπτύσσεται προς την οδό Πατησίων και αποκτά νέα κεντρική είσοδο, μαζί με ευρύχωρη πλατεία υποδοχής. Από εκεί θα ξεκινά η επίσκεψη, με εσωτερικές συνδέσεις να ενώνουν τους νέους χώρους με το υπάρχον μουσείο.

Η πρόθεση είναι ο επισκέπτης να κινείται σε ένα ενιαίο συγκρότημα, ακολουθώντας μια διαδρομή που θα συνδέει τις εποχές και τις συλλογές.

Ένα πάρκο για να συναντιέται η πόλη

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες πλευρές του σχεδίου βρίσκεται έξω από τις αίθουσες: το εκτεταμένο δημόσιο πάρκο με πλούσια βλάστηση, χώρους συνάντησης, αναψυχής και εστίασης.

Για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της Αθήνας, ο κήπος φιλοδοξεί να γίνει ένας τόπος όπου θα μπορεί κανείς να σταθεί, να ξεκουραστεί ή να συναντήσει φίλους, έχοντας δίπλα του ένα από τα σημαντικότερα μουσεία της χώρας.

«Με τη δημιουργία του αναβαθμισμένου δημόσιου κήπου, αναδύεται ένας νέος χώρος συνάντησης, πρασίνου και πολιτισμού, ανοικτός προς όλους», ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, υπογραμμίζοντας τη σχέση που επιδιώκεται να αποκτήσει το μουσείο με την πόλη.

Φως και νερό κάτω από το έδαφος

Στην καρδιά της επέκτασης προβλέπεται ένα κεντρικό αίθριο με υδάτινο στοιχείο στο υπόγειο επίπεδο. Μέσω αυτού, το φυσικό φως θα φτάνει στο εσωτερικό, βοηθώντας παράλληλα τους επισκέπτες να προσανατολίζονται.

Γύρω από τις νέες διαδρομές θα διαμορφωθούν ευέλικτες αίθουσες ελεύθερης ροής, με οπτικές συνδέσεις μεταξύ των χώρων, αλλά και μικρότερες εκθεσιακές ενότητες για πιο εστιασμένη παρατήρηση.

Η εναλλαγή αυτή επιτρέπει διαφορετικούς ρυθμούς επίσκεψης: τη συνολική ματιά σε μια εποχή και τη στάση μπροστά σε ένα αντικείμενο που αξίζει λίγο περισσότερο χρόνο.

Τέσσερα επίπεδα, μια διαδρομή μέσα στους αιώνες

Η νέα μουσειολογική αφήγηση θα ξετυλίγεται σε τέσσερα επίπεδα, δύο στην επέκταση και δύο στο ιστορικό κτίριο, καλύπτοντας την εξέλιξη του ελληνικού πολιτισμού από τη Νεολιθική Εποχή έως την Ύστερη Αρχαιότητα.

Ένας κεντρικός άξονας θα συνδέει τις ιστορικές περιόδους, αναδεικνύοντας τη διαχρονική εξέλιξη της ελληνικής τέχνης και ιδιαίτερα της γλυπτικής. Περιφερειακές διαδρομές θα δίνουν τη δυνατότητα για επιμέρους εξερευνήσεις των συλλογών.

Την εμπειρία θα υποστηρίζουν νέο φουαγιέ με εκδοτήρια και πληροφορίες, χώροι φύλαξης προσωπικών αντικειμένων, εστιατόριο, πολυλειτουργικό αμφιθέατρο, πωλητήριο και αίθουσες περιοδικών εκθέσεων.

Το επόμενο βήμα για το μουσείο

Οι μελέτες καλύπτουν ολόκληρο το οικοδομικό τετράγωνο και το μουσειακό συγκρότημα, στο οποίο περιλαμβάνεται και το Επιγραφικό Μουσείο. Προβλέπουν επίσης τεχνικές και στατικές παρεμβάσεις, βελτίωση των συνθηκών έκθεσης και συντήρηση των αρχιτεκτονικών και διακοσμητικών στοιχείων του ιστορικού κτιρίου.

Η εκπόνησή τους χρηματοδοτείται από χορηγία 40 εκατ. ευρώ του Σπύρου και της Ντόροθυ Λάτση, στη μνήμη του Ιωάννη και της Εριέττας Λάτση. Η σχετική σύμβαση κυρώθηκε από τη Βουλή τον Απρίλιο του 2024.

Σύμφωνα με το υπουργείο Πολιτισμού, τον περασμένο Ιούνιο εγκρίθηκε το ειδικό πολεοδομικό σχέδιο, ενώ η στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων βρίσκεται σε διαδικασία έγκρισης.

Οι φωτορεαλιστικές απεικονίσεις δείχνουν, επομένως, τον προορισμό ενός έργου που έχει ακόμη στάδια μπροστά του. Δίνουν όμως και μια αισιόδοξη εικόνα για την Πατησίων: ένα ιστορικό μουσείο με περισσότερο χώρο για τους θησαυρούς του και έναν κήπο με περισσότερο χώρο για τους ανθρώπους της πόλης.