Η άσεβεια των Τούρκων οπαδών και η εξαφάνιση του Χακάν Σουκούρ

Όταν η Τουρκία προκρίθηκε στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002, η εθνική ομάδα προκάλεσε παγκόσμιο θαυμασμό. Η 3η θέση που κατέκτησε υπό τη σκέπη του προπονητή Σενόλ Γκιουνές παραμένει μέχρι σήμερα η μεγαλύτερη στιγμή στην ιστορία του τουρκικού ποδοσφαίρου. Στα γήπεδα της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας, οι Τούρκοι φώναζαν το όνομα των ηρώων τους, ενώ ο Χακάν Σουκούρ, ο μεγάλος σκόρερ της εθνικής, καταγράφηκε στην ιστορία με το γκολ του μετά από μόλις 11 δευτερόλεπτα στον αγώνα για την τρίτη θέση κόντρα στη Νότια Κορέα.

Η ασέβεια στον θρύλο της Τουρκίας

Παρά την ιστορική αυτή στιγμή, οι επόμενες δεκαετίες έφεραν μια απροσδόκητη στροφή στην τύχη του Σούκουρ. Οι Τούρκοι φίλαθλοι, έδειξαν… ασέβεια προς το πρόσωπο του θρύλου, όταν στο ματς με τη Ρουμανία στο «Besiktas Park», ανέβασαν ένα εντυπωσιακό πανό όπου φαίνεται η ομάδα του σήμερα και η ομάδα που είχε πάει στο τελευταίο Μουντιάλ, το 2002. Ωστόσο υπήρχε μία απουσία που ισοδυναμεί με ποδοσφαιρική ασέβεια. Ναι, αυτό που έλειπε από το συγκεκριμένο πανό ήταν ο Σουκούρ, ο οποίος τα τελευταία χρόνια ζει εξόριστος στις ΗΠΑ. Ο πρώτος σκόρερ της Εθνικής, ο παίκτης που έγινε σύμβολο στη χώρα του, τώρα, είναι αφημένος στην τύχη του κι εκτός της καρδιάς των Τούρκων οπαδών.

Ετσι ξεχάστηκε ο Σουκούρ…

Κατά τη διάρκεια του πρόσφατου Παγκοσμίου Κυπέλλου, για παράδειγμα, όταν ο Μαρόκος Ζίγιεχ σκόραρε νωρίς στον αγώνα με τον Καναδά, οι σχολιαστές της κρατικής τηλεόρασης TRT αναγκάστηκαν να αποφύγουν οποιαδήποτε αναφορά στο ρεκόρ του Σουκούρ, που παραμένει το ταχύτερο γκολ σε αγώνα τρίτης θέσης σε Παγκόσμιο Κύπελλο. Ο σχολιαστής που τόλμησε να αναφέρει το όνομά του απομακρύνθηκε από την μετάδοση στο ημίχρονο.

Η λήθη αυτή δεν είναι τυχαία, είναι αποτέλεσμα ενός συντονισμένου πολιτικού αποκλεισμού. Ο Σουκούρ, μετά την καριέρα του στην Γαλατάσαραϊ και στους διεθνείς αγώνες, επέλεξε να εμπλακεί στην πολιτική και να υποστηρίξει τον Φετουλάχ Γκιουλέν, έναν θρησκευτικό ηγέτη και ιδρυτή του κινήματος Hizmet, που εκείνη την εποχή είχε σημαντική επιρροή στην τουρκική κοινωνία και τον οποίο ο τότε πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αρχικά συνεργαζόταν.

Η σχέση Σουκούρ–Γκιουλέν–Ερντογάν ξεκίνησε θετικά, καθώς ο ποδοσφαιριστής χρησιμοποιήθηκε από τον Ερντογάν για δημόσιες εμφανίσεις και δημόσιες σχέσεις, ενώ εκλέχτηκε και βουλευτής με το κόμμα AKP το 2011. Ωστόσο, η κατάσταση άλλαξε δραματικά μετά το 2013, όταν η συνεργασία Ερντογάν–Γκιουλέν άρχισε να διαλύεται. Η κυβέρνηση ξεκίνησε να χαρακτηρίζει το κίνημα του Γκιουλέν ως τρομοκρατική οργάνωση (FETO), κατηγορώντας τα μέλη του για απόπειρα πραξικοπήματος και υπονόμευση της κυβέρνησης.

Ο Σουκούρ, αφοσιωμένος στον Γκιουλέν και στις αρχές του, αρνήθηκε να αποκηρύξει τη στήριξή του. Προσπάθησε να κατέβει στις εκλογές ως ανεξάρτητος το 2015, αλλά απέτυχε. Σύντομα, κατανοώντας την πολιτική πίεση, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την Τουρκία και να μετακομίσει στην Καλιφόρνια των Ηνωμένων Πολιτειών. Η τουρκική κυβέρνηση δεσμεύσε τα περιουσιακά του στοιχεία και τους τραπεζικούς λογαριασμούς του, ενώ η οικογένειά του υπέστη πιέσεις και διώξεις.

Η εξορία του ποδοσφαιρικού θρύλου της χώρας δεν ήταν μόνο πολιτική αλλά και πολιτισμική. Στην Τουρκία, το όνομά του έχει εξαφανιστεί από τα μουσεία, τα αρχεία, ακόμη και από τις αναφορές στα γήπεδα. Το δεύτερο πέναλτι που είχε εκτελέσει στον τελικό του UEFA το 2000 κόντρα στην Άρσεναλ έχει αφαιρεθεί από τα επίσημα βίντεο της Γαλατάσαραϊ. Στο Netflix, στα ντοκιμαντέρ για την ομάδα, δεν υπάρχει καμία αναφορά σε εκείνον, παρά το γεγονός ότι αγωνίστηκε εκατοντάδες φορές για το κλαμπ και τη χώρα. Οι παλιοί του συμπαίκτες και δημοσιογράφοι, αν και γνωρίζουν τη συνεισφορά του, αποφεύγουν να μιλήσουν δημόσια για εκείνον για φόβο αντιποίνων.

Στην Αμερική, ο Σουκούρ ξεκίνησε από το μηδέν. Άνοιξε ένα καφέ κοντά στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, εργάστηκε ως οδηγός Uber, πουλώντας παράλληλα βιβλία στο Amazon, προσπαθώντας να διατηρήσει επαφή με τον κόσμο ενώ παράλληλα μάθαινε αγγλικά. Σήμερα ασχολείται με την εκπαίδευση νέων ποδοσφαιριστών και κάνει ζωντανές αναμεταδόσεις στο YouTube για να μιλάει για τον ποδοσφαιρικό κόσμο και τα κοινωνικά ζητήματα στην Τουρκία. Μέσα από αυτές τις προσπάθειες, θέλει να διατηρήσει ζωντανή τη μνήμη του και την επιρροή του, παρά την επίσημη λήθη στην πατρίδα του.

Οι Τούρκοι φίλαθλοι, όταν παρακολουθούν σήμερα τη νέα γενιά ποδοσφαιριστών στο Μουντιάλ, συγκρίνουν με νοσταλγία τη χρονιά του 2002, αλλά η μεγαλύτερη μορφή εκείνης της ομάδας, ο Χακάν Σουκούρ, έχει σχεδόν εξαφανιστεί από τη συλλογική μνήμη. Οι νεότεροι φίλαθλοι συχνά δεν γνωρίζουν καν ποιος ήταν, ενώ η κρατική αφήγηση επιδιώκει να τον διαγράψει από την ιστορία.

Ενώ οι Τούρκοι φίλαθλοι συνεχίζουν να θυμούνται τις στιγμές του 2002, ο Σουκούρ παραμένει ένα ζωντανό σύμβολο του πώς η αθλητική μνήμη μπορεί να σβηστεί από την κρατική λήθη…