Φρεγάτες Bergamini: Τι ακριβώς παίρνει η Ελλάδα από την Ιταλία – Πώς οι δύο FREMM αλλάζουν το Πολεμικό Ναυτικό
Η Ελλάδα προχωρά στην απόκτηση δύο ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini, με τις υπογραφές να προγραμματίζονται για τις 8 Σεπτεμβρίου στη Ρώμη. Η «Carlo Bergamini» αναμένεται να περάσει στο Πολεμικό Ναυτικό το πρώτο εξάμηνο του 2028 και η «Virginio Fasan» το πρώτο εξάμηνο του 2029. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι δεν πρόκειται για δύο ίδια πλοία: το ένα είναι σχεδιασμένο ως ισχυρή φρεγάτα γενικών καθηκόντων και το δεύτερο ως εξειδικευμένος «κυνηγός» υποβρυχίων.
Το Πολεμικό Ναυτικό βάζει στο οπλοστάσιό του δύο από τις μεγαλύτερες και πλέον ολοκληρωμένες μονάδες επιφανείας που διαθέτει σήμερα η Ιταλία.
Στις 8 Σεπτεμβρίου 2026, στη Ρώμη, Ελλάδα και Ιταλία πρόκειται να υπογράψουν την Εφαρμοστική Ρύθμιση που ενεργοποιεί την απόκτηση των δύο πρώτων ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η Carlo Bergamini F-590 προβλέπεται να μεταβιβαστεί μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2028 και η Virginio Fasan F-591 μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2029. Η συμφωνία θα καθορίσει επίσης την υποστήριξη των πλοίων και την εμπλοκή ελληνικών ναυπηγείων στη συντήρηση και στην προσαρμογή νέων συστημάτων.
Και εδώ βρίσκεται το πρώτο στοιχείο που έχει σημασία: η Ελλάδα δεν αγοράζει απλώς δύο μεταχειρισμένες φρεγάτες. Αποκτά δύο διαφορετικές εκδόσεις της ίδιας εξαιρετικά επιτυχημένης ναυτικής πλατφόρμας.
Τι είναι οι FREMM
Τα αρχικά FREMM προέρχονται από το Frégate Européenne Multi-Mission / Fregata Europea Multi-Missione, δηλαδή «Ευρωπαϊκή Φρεγάτα Πολλαπλών Αποστολών».
Το πρόγραμμα ξεκίνησε ως γαλλοϊταλική συνεργασία με έναν βασικό στόχο: να δημιουργηθεί μια μεγάλη σύγχρονη φρεγάτα που, με διαφορετικές διαμορφώσεις, θα μπορούσε να αναλάβει αντιαεροπορικό, ανθυποβρυχιακό και αντιπλοϊκό πόλεμο, συνοδεία στόλου, επιτήρηση μεγάλων θαλάσσιων περιοχών και επιχειρήσεις μακριά από τις βάσεις της.
Οι ιταλικές FREMM κατασκευάζονται από τη Fincantieri και είναι πλοία περίπου 144 μέτρων, με εκτόπισμα που φτάνει περίπου τους 6.500-6.700 τόνους, ταχύτητα άνω των 27 κόμβων και αυτονομία περίπου 6.000 ναυτικών μιλίων με ταχύτητα 15 κόμβων. Μπορούν να επιχειρούν για μεγάλα χρονικά διαστήματα μακριά από τις βάσεις τους και διαθέτουν εγκαταστάσεις για έως δύο ελικόπτερα.
Η σχεδίασή τους έχει δοθεί με έμφαση στη μείωση του ίχνους και στην υψηλή αυτοματοποίηση, ενώ η πρόωση CODLAG συνδυάζει αεριοστρόβιλο και ηλεκτροκινητήρες.
Με απλά λόγια, δεν πρόκειται για πλοία παράκτιας άμυνας.
Είναι μεγάλες μονάδες ανοιχτής θαλάσσης, σχεδιασμένες να παραμένουν για εβδομάδες σε επιχειρήσεις στο Αιγαίο, στην Ανατολική Μεσόγειο ή πολύ μακρύτερα.
«Carlo Bergamini»: Η φρεγάτα γενικών καθηκόντων με το πυροβόλο των 127 χιλιοστών
Η πρώτη που θα φτάσει στην Ελλάδα είναι η Carlo Bergamini F-590. Πρόκειται για την πρώτη ιταλική FREMM, η οποία παραδόθηκε στο Ιταλικό Ναυτικό το 2012 και ανήκει στην έκδοση General Purpose – GP. Η φιλοσοφία της είναι διαφορετική από εκείνη της Virginio Fasan.
Η Bergamini έχει σχεδιαστεί ως μια πραγματικά πολλαπλών ρόλων μονάδα με μεγαλύτερη έμφαση στον πόλεμο επιφανείας, στην προστασία ναυτικών σχηματισμών και στην υποστήριξη επιχειρήσεων προς την ξηρά. Το χαρακτηριστικότερο όπλο της είναι το μεγάλο πυροβόλο Leonardo 127/64 LW, το οποίο μπορεί να αξιοποιήσει και κατευθυνόμενα πυρομαχικά της οικογένειας Vulcano. Αυτό δίνει στο πλοίο μια δυνατότητα που δεν είναι συνηθισμένη στις σύγχρονες φρεγάτες: να προσφέρει ισχυρά και μεγάλης ακρίβειας ναυτικά πυρά εναντίον στόχων στη θάλασσα ή στην ξηρά.
Παράλληλα διαθέτει πυροβόλο 76/62, αντιπλοϊκούς πυραύλους Teseo Mk2A, τορπίλες MU90 και σύστημα κάθετης εκτόξευσης 16 κελιών για πυραύλους Aster 15 και Aster 30. Η Bergamini διαθέτει επίσης σόναρ γάστρας και μπορεί να συμμετέχει σε ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις, χωρίς όμως να έχει την πλήρη εξειδίκευση της ASW έκδοσης.
Ουσιαστικά, για το Πολεμικό Ναυτικό θα αποτελέσει μια βαριά φρεγάτα γενικών καθηκόντων, ικανή να συνοδεύσει άλλες μονάδες, να επιχειρήσει μόνη της και να προσθέσει σημαντική ισχύ πυρός σε έναν ελληνικό ναυτικό σχηματισμό.
«Virginio Fasan»: Ο «κυνηγός» υποβρυχίων
Έναν χρόνο αργότερα, το 2029, θα ακολουθήσει η Virginio Fasan F-591. Και εδώ αλλάζει η φιλοσοφία. Η Fasan ήταν η πρώτη ιταλική FREMM σε εξειδικευμένη διαμόρφωση Anti Submarine Warfare – ASW και παραδόθηκε στο Ιταλικό Ναυτικό το 2013. Με άλλα λόγια, ο βασικός της αντίπαλος βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Η φρεγάτα διαθέτει το σόναρ γάστρας αλλά και συρόμενο σύστημα σόναρ μεταβλητού βάθους, το οποίο αποτελεί βασικό πλεονέκτημα στην αναζήτηση υποβρυχίων σε δύσκολες ακουστικές συνθήκες. Η ίδια η Fincantieri επισημαίνει ότι αυτή είναι μία από τις κύριες διαφορές μεταξύ των εκδόσεων GP και ASW.
Η Fasan είναι εξοπλισμένη με ελαφρές τορπίλες MU90 και διαθέτει επίσης το σύστημα MILAS, σχεδιασμένο για την προσβολή υποβρυχίων σε μεγαλύτερες αποστάσεις.
Αντί του μεγάλου πρωραίου πυροβόλου των 127 χιλιοστών της Bergamini, η ανθυποβρυχιακή έκδοση φέρει δύο πυροβόλα 76/62, ενώ διατηρεί τους Aster για αντιαεροπορική προστασία και τους Teseo για πλήγματα εναντίον πλοίων. Σε συνδυασμό με τα ελικόπτερα που μπορεί να μεταφέρει, η Fasan δημιουργεί ένα μεγάλο «δίχτυ» ανίχνευσης και προσβολής υποβρυχίων γύρω από έναν ναυτικό σχηματισμό. Και αυτό έχει ιδιαίτερη αξία για την Ελλάδα.
Γιατί η Fasan έχει ξεχωριστή σημασία για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο
Ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος αποτελεί έναν από τους δυσκολότερους τομείς των ναυτικών επιχειρήσεων. Το υποβρύχιο έχει ένα τεράστιο πλεονέκτημα: αν παραμείνει απαρατήρητο, μπορεί να απειλήσει πολεμικά πλοία και κρίσιμες θαλάσσιες γραμμές χωρίς να αποκαλύψει εγκαίρως τη θέση του.
Για αυτό το Πολεμικό Ναυτικό χρειάζεται όχι μόνο δικά του υποβρύχια, αλλά και πλοία επιφανείας που μπορούν να εντοπίζουν, να παρακολουθούν και, εάν χρειαστεί, να προσβάλλουν αντίπαλα υποβρύχια από μεγάλες αποστάσεις.
Η Virginio Fasan είναι σχεδιασμένη ακριβώς γύρω από αυτή την αποστολή. Η παρουσία της, ειδικά σε συνδυασμό με σύγχρονα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα, μπορεί να αυξήσει αισθητά την προστασία ενός ελληνικού ναυτικού σχηματισμού στην Ανατολική Μεσόγειο.
Aster, Teseo, MU90: Δεν παίρνει μόνο «σκαριά» η Ελλάδα
Εξίσου σημαντικό είναι ότι οι δύο μονάδες αποκτώνται στην υφιστάμενη κατάστασή τους, ενώ η συμφωνία προβλέπει δυνατότητα εργασιών προσαρμογής νέων συστημάτων. Οι ακριβείς οικονομικοί και τεχνικοί όροι θα οριστικοποιηθούν με την Εφαρμοστική Ρύθμιση. Στη σημερινή ιταλική διαμόρφωση, οι FREMM διαθέτουν ένα ισχυρό σύνολο αισθητήρων και όπλων.
Οι Aster 15/30 προσφέρουν αντιαεροπορική προστασία, οι Teseo δυνατότητα πλήγματος εναντίον μονάδων επιφανείας και οι MU90 ανθυποβρυχιακή ισχύ. Η Bergamini προσθέτει το βαρύ πυροβόλο των 127 χιλιοστών, ενώ η Fasan φέρνει το πλήρες πακέτο ανθυποβρυχιακού πολέμου. Δεν είναι λοιπόν δύο πλοία με το ίδιο επιχειρησιακό «μενού». Το ένα συμπληρώνει το άλλο.
Πώς «κουμπώνουν» με τις Belharra
Η απόκτηση των Bergamini έχει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον αν εξεταστεί μαζί με τις ελληνικές FDI HN – Belharra. Οι FDI είναι νεότερες και σαφώς πιο προσανατολισμένες στην προηγμένη αντιαεροπορική άμυνα. Διαθέτουν το ψηφιακό ραντάρ Sea Fire και στην ελληνική διαμόρφωση φέρουν 32 πυραύλους Aster, μαζί με Exocet, RAM και MU90.
Μια FDI μπορεί να λειτουργεί ως ιδιαίτερα ισχυρός αισθητήρας και αντιαεροπορικός πυρήνας ενός σχηματισμού. Δίπλα της, μια Virginio Fasan μπορεί να καλύπτει τον ανθυποβρυχιακό τομέα και μια Carlo Bergamini να προσθέτει αντιπλοϊκή ισχύ, αντιαεροπορικούς πυραύλους και το βαρύ πυροβόλο των 127 χιλιοστών.
Έτσι δημιουργείται κάτι πολύ διαφορετικό από έναν στόλο όπου όλες οι φρεγάτες προσπαθούν να κάνουν περίπου την ίδια δουλειά. Δημιουργούνται ομάδες μάχης με πλοία διαφορετικών και συμπληρωματικών δυνατοτήτων.
Από τις παλιές «S» σε στόλο βαρέων μονάδων κρούσης
Αυτή είναι και η μεγάλη εικόνα πίσω από τη συμφωνία με την Ιταλία. Για δεκαετίες ο ελληνικός στόλος βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στις φρεγάτες τύπου «S» και στις MEKO. Το Πολεμικό Ναυτικό της επόμενης δεκαετίας θα έχει εντελώς διαφορετική σύνθεση.
Το ίδιο το υπουργείο Εθνικής Άμυνας συνδέει τις δύο FREMM με τις τέσσερις FDI και τον εκσυγχρονισμό των MEKO, μιλώντας πλέον για στόλο με «Μονάδες Κρούσης υψηλών δυνατοτήτων» για Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο. Παράλληλα, η συμφωνία Ελλάδας–Ιταλίας αφήνει ανοικτή τη δυνατότητα απόκτησης επιπλέον FREMM στο μέλλον, ενώ η αρχική Δήλωση Προθέσεων του 2025 αφορούσε σχήμα 2+2 πλοίων.
Η σημασία της αγοράς επομένως δεν βρίσκεται μόνο στο ότι ο στόλος αποκτά δύο ακόμη φρεγάτες.
Βρίσκεται στο ότι αποκτά μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα δύο μεγάλα, δοκιμασμένα και διαφορετικά εργαλεία μάχης, χωρίς να περιμένει να κατασκευαστούν από την αρχή. Η «Carlo Bergamini» φέρνει την ισχύ μιας βαριάς φρεγάτας γενικών καθηκόντων. Η «Virginio Fasan» προσθέτει μια εξειδικευμένη ανθυποβρυχιακή πλατφόρμα. Και μαζί με τις FDI και τις εκσυγχρονισμένες MEKO, μπορούν να αλλάξουν σημαντικά το επιχειρησιακό βάθος του ελληνικού Στόλου.
Όχι μόνο στο στενό περιβάλλον του Αιγαίου, αλλά κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο, όπου η αυτονομία, ο ανθυποβρυχιακός πόλεμος και η δυνατότητα παρατεταμένης παρουσίας αποκτούν πολύ μεγαλύτερη σημασία.