Δ. Πιατάς: Να μην είμαστε κίβδηλα ηδονιστές. Η δόξα της ζωής είναι από την ώρα που είσαι ζωντανός, δεν έχει δόξα όταν πεθάνεις

Ο ηθοποιός Δημήτρης Πιατάς συζητά με τον Βίκτωρα Μοντζέλλι στην εκπομπή Networking του Newsbeast

Ο Δημήτρης Πιατάς έχει διανύσει περισσότερα από πενήντα χρόνια στο θέατρο, έχοντας υπηρετήσει διαφορετικά είδη και έχοντας συνεργαστεί με σπουδαίες προσωπικότητες της ελληνικής καλλιτεχνικής σκηνής. Συνάντησα τον αγαπημένο ηθοποιό με αφορμή τη συμμετοχή του στη σειρά «Νταντά της Γειτονιάς» του MEGA. Ο κύριος Πιατάς άνοιξε το σπίτι του και υποδέχτηκε το Newsbeast και την εκπομπή Networking. Μιλήσαμε για τη διαδρομή του, τη σημασία του χιούμορ στη ζωή μας, τη σοφία που κρύβεται στο παρελθόν και, κυρίως, για την αξία της ίδιας της ζωής – και το τελευταίο έχει ακόμα μεγαλύτερη αξία, γιατί η συνέντευξη πραγματοποιήθηκε πριν βιώσει την απώλεια της αγαπημένης του συζύγου.

Για τον καταξιωμένο ηθοποιό, η κωμωδία δεν περιορίζεται στη θεατρική σκηνή. Βρίσκεται παντού, στις ανθρώπινες σχέσεις, στις απρόβλεπτες καταστάσεις, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές. «Η ζωή μας έχει πάρα πολύ έντονο το στοιχείο του χιούμορ. Η ίδια η ζωή δεν διαθέτει απλώς κωμικά στοιχεία, είναι η απόλυτη πρωταγωνίστρια της κωμωδίας», επισημαίνει, εξηγώντας πως το κωμικό και το τραγικό συνυπάρχουν, όπως ακριβώς συμβαίνει και στο θέατρο από την αρχαιότητα.

Κοιτάζοντας πίσω σε μια πορεία 51 ετών, δεν στέκεται τόσο στην αναγνώριση ή στα βραβεία, όσο στους ανθρώπους που γνώρισε και στις εμπειρίες που απέκτησε. Χαρακτηρίζει την παρουσία του στον θεατρικό χώρο «ένα συγκλονιστικό δώρο ζωής» και εξομολογείται ότι οι προσωπικές του κατακτήσεις τον έκαναν πραγματικά πλούσιο. Όχι οικονομικά, αλλά ως άνθρωπο. Έναν πλούτο που συνδέεται με τη γνώση, τις συναντήσεις και τις στιγμές που διαμόρφωσαν την προσωπικότητά του.

Με ιδιαίτερη αγάπη αναφέρεται και στους ανθρώπους που προηγήθηκαν, υποστηρίζοντας πως το παρελθόν δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι ξεπερασμένο. Αντίθετα, αποτελεί μια πολύτιμη παρακαταθήκη γνώσης και εμπειρίας. «Είναι υπέροχο να έχεις κλέψει ιδέες προηγούμενων που φέρουν μια σοφία, από το να τους αγνοήσεις και να χαθεί η σοφία τους», αναφέρει.

Ωστόσο, παρά τη βαθιά σχέση του με το παρελθόν, ο Δημήτρης Πιατάς επιμένει στη σημασία του παρόντος. Θαυμαστής του Επίκουρου, αντιμετωπίζει τη ζωή ως μια εμπειρία που αξίζει να βιώνεται όσο συμβαίνει, χωρίς την αγωνία της υστεροφημίας ή την προσδοκία της μεταθανάτιας αναγνώρισης. Και αυτή τη στάση ζωής τη συμπυκνώνει σε μια φράση που αποτυπώνει μια ολόκληρη φιλοσοφία: «Είμαστε ευτυχισμένοι που είμαστε παρόντες σε αυτή τη ζωή. Και δεν εννοώ ότι είμαστε αυτό που λένε κίβδηλα ηδονιστές. Όχι. Παρόντες. Η δόξα της ζωής είναι από την ώρα που είσαι ζωντανός. Δεν έχεις δόξα όταν πεθάνεις. Έχει τελειώσει».

Δείτε την εκπομπή Networking του Newsbeast

Ο Βίκτωρας Μοντζέλλι συζητά με τoν Δημήτρη Πιατά

-«Ποτέ δεν είναι αργά να γνωρίσεις αυτόν που θα σε οδηγήσει εκεί όπου ανήκεις». Έτσι περιγράφεται η σειρά «Νταντά της Γειτονιάς», στην οποία συμμετέχετε και πρωταγωνιστείτε και προβάλλεται από το MEGA. Μπορεί ο οποιοσδήποτε να μας αλλάξει τη ζωή; «Θεωρώ ότι όχι ο οποιοσδήποτε, αλλά η τυχαιότητα είναι ένα κομμάτι της πραγματικότητας της ζωής μας. Άρα, μπορεί να βρεθεί ένας οποιοσδήποτε που έχει κάτι να πει βέβαια και που μπορεί πραγματικά να μας αποκαλύψει έναν κόσμο που εμείς δεν τον ξέραμε».

-Λείπει από τη ζωή μας η κωμωδία; «Η ζωή μας έχει πάρα πολύ έντονο το στοιχείο του χιούμορ. Η ίδια η ζωή δεν διαθέτει απλώς κωμικά στοιχεία, είναι η απόλυτη πρωταγωνίστρια της κωμωδίας. Παρεμπιπτόντως, συμβαίνει και το δράμα, βέβαια. Γιατί η κωμωδία περιλαμβάνει και το δράμα. Υπάρχει αυτό το πέρασμα από το τραγικό στο κωμικό. Είναι καταγεγραμμένο από αρχαιοτάτων χρόνων. Ακόμα και στις αρχαίες τραγωδίες συμβαίνει αυτό. Ακόμα και ο Ευριπίδης και ο Αισχύλος περιλαμβάνουν κάποια ψήγματα χιούμορ και κωμωδίας, γιατί το έργο είναι πολλές φορές πάρα πολύ βαρύ και μαύρο».

-Βρίσκεστε στο θέατρο περισσότερο από μισό αιώνα, 51 χρόνια για την ακρίβεια. Θέλω να μου πείτε αν όλη αυτή η εμπειρία σάς έκανε και καλύτερο άνθρωπο ή απλώς εξελιχθήκατε επαγγελματικά; «Ήταν για μένα ένα συγκλονιστικό δώρο ζωής το ότι βρέθηκα σε αυτόν τον χώρο. Συνάντησα τόσες προσωπικότητες και έκανα τόσα υπέροχα θεατρικά πράγματα, που αφορούν εμένα και όχι το αντίκρισμα του κοινού. Το λέω ειλικρινά. Αφορούν τις προσωπικές μου μικρές κατακτήσεις, παίζοντας όλα τα είδη του θεάτρου. Θεωρώ ότι πραγματικά με έκαναν πολύ πλούσιο, όχι υλικά, αλλά ουσιαστικά πλούσιο ως άνθρωπο. Έχω πια ένα παρελθόν».

-Πέρυσι πήρατε και ένα βραβείο. Τι σημαίνει για έναν ηθοποιό να βραβεύεται; Είναι μια επιβράβευση των κόπων του, μια ηθική ικανοποίηση; «Κατ’ αρχάς, το πήρα γιατί δεν έκανα κωμωδία. Η κωμωδία δεν βραβεύεται. Οι κωμικοί ηθοποιοί δεν θεωρούνται σοβαροί ηθοποιοί. Όχι μόνο στην Ελλάδα, παγκόσμια. Ο Τσάρλι Τσάπλιν πήρε Όσκαρ στο τέλος της ζωής του, ο Γούντι Άλεν δεν παίρνει Όσκαρ, ο Πίτερ Σέλερς δεν πήρε Όσκαρ. Θέλω να πω ότι ζούμε σε μια κοινωνία όπου η κωμωδία θεωρείται λίγο πιο ελαφριά, άρα δεν είναι για βραβεία. Το καταλαβαίνω και μπορώ πλέον να το αποδεχτώ και δεν έχω και πρόβλημα».

-Έχετε περιγράψει το θέατρο ως μια διαδικασία κατά την οποία παίρνετε τις λέξεις και τις κάνετε εικόνες. Ποιες λέξεις και ποιες εικόνες έχουν σημαδέψει τη ζωή σας, πέρα από το θέατρο; «Τη ζωή μου την έχει σημαδέψει η αληθινή μου ζωή. Δεν είμαι με παρθενογένεση. Υπήρξαν μητέρα, πατέρας, αδελφός, φίλοι. Γεννήθηκα και βίωσα την παιδικότητά μου συγκλονιστικά. Έκανα Καραγκιόζη, κινηματογράφο. Γεννήθηκα στον Λυκαβηττό, άρα μπόρεσα να έχω και μια επαφή και επικοινωνία με το βουνό, ενώ ήμουν παιδί της πόλης. Το κυριότερο απ’ όλα, στην πορεία μου συνάντησα εξαιρετικές προσωπικότητες, οι οποίες πραγματικά έγιναν οι γκουρού μου. Με αυτούς μπορούσα να πορευτώ, τους οποίους υπό κανονικές συνθήκες δεν θα τους συναντούσα ποτέ. Ο Σπύρος Ευαγγελάτος, ο Θανάσης Βέγγος, ο Ντίνος Ηλιόπουλος. Τεράστιες προσωπικότητες που συνάντησα εγώ, αλλά συνάντησα και επιστήμονες. Το κυριότερο απ’ όλα, όμως, συνάντησα τη σύντροφό μου, που την αγαπώ πολύ. Ήταν η αιτία να κάνουμε δύο παιδιά, τα οποία μεγάλωσαν μαζί μου και μου έδωσαν και δύο εγγόνια. Θέλω να πω ότι αυτά τα πράγματα, που είναι καθημερινά, που είναι της διπλανής πόρτας, που συνήθως οι περισσότεροι άνθρωποι τα εισπράττουν, τα εισέπραξα κι εγώ και αισθάνομαι πολύ πλούσιος που τα συνάντησα».

-Τι είναι χειρότερο; Να μην πούμε την αλήθεια που γνωρίζουμε ή να πούμε τη μισή αλήθεια; «Εγώ θα έλεγα να μην πούμε ψέματα. Δεν είναι απαραίτητο, όμως, να πεις και την αλήθεια. Γιατί πολλές φορές η αλήθεια είναι επικίνδυνη. Έχω πληρώσει αρκετά το τίμημα του να είμαι ειλικρινής, ακόμα και σε ανθρώπους που αγαπούσα και που ήταν φίλοι μου. Χάθηκε η φιλία, γιατί είπα την αλήθεια. Οπότε προτιμώ τη σιωπή καμιά φορά. Είναι πιο εύγλωττη και πιο φλύαρη από το να κάνεις δηλώσεις. Αλλά θέλω να είμαι πολύ προσεκτικός σε μερικά πράγματα. Δεν είναι εύκολο να κάνεις αφορισμούς. Αν πεις τη μισή αλήθεια, είναι σαν να παίρνεις μισό κιλό ψωμί, αντί για μια ολόκληρη φρατζόλα, και να την κόβεις στη μέση. Μην την πεις καθόλου, δεν χρειάζεται. Αλλά γιατί να πεις ψέματα; Μην πεις ψέματα».

-Αν είχαμε μάθει να ακούμε περισσότερο και να μιλάμε λιγότερο, θα είχαμε καλύτερη κοινωνία; «Εγώ πιστεύω ναι. Εδώ φτάνουμε σε μια παθογένεια ελληνική. Μιλάμε πάρα πολύ και δεν ακούμε. Δηλαδή, είμαστε πάρα πολύ φλύαροι και λυπάμαι πραγματικά. Έχουμε χάσει πολλά πράγματα ως χώρα από το ότι τα ξέρουμε όλα και μιλάμε πολύ. Ας αφήσουμε να ακούσουμε και τους άλλους τι λένε. Αυτό γινόταν πάντα, είναι στο DNA μας αυτό, δεν υπάρχει περίπτωση. Και στην αρχαία Ελλάδα έτσι γινόταν. Η σοφιστεία ήταν δεδομένη και υπήρχαν και διακεκριμένα πρόσωπα που μπορούσαν να μιλάνε».

-Στην καθημερινότητα που ζούμε όλοι μας, με αυτούς τους ρυθμούς, υπάρχει πράγματι χώρος για τον Ντοστογιέφσκι, για τον Τολστόι και για άλλους μεγάλους συγγραφείς; Έχουμε χρόνο να στοχαστούμε ή μας έχει καταπιεί η ταχύτητα των πραγμάτων, χωρίς να έχουμε το περιθώριο να δώσουμε στο μυαλό μας μια τέτοια διέξοδο; «Φοβάμαι ότι θα έπρεπε να έχουμε εφεύρει χρόνο. Αν δεν τον έχουμε, γιατί πράγματι δεν τον έχουμε, ούτε εγώ τον έχω. Γιατί παλεύω με τον Ντοστογιέφσκι κι εγώ. Και δεν εννοώ ότι επειδή έχω παίξει τον Ντοστογιέφσκι, αλλά γιατί με ενδιαφέρει. Αλλά έχουμε και την αρχαιότητα. Αν θέλετε, λατρεύω τον Επίκουρο. Είμαι θαυμαστής του, ο οποίος δεν χαίρει εκτίμησης ούτε στην αρχαία Ελλάδα. Μην νομίζετε ότι δεν ήταν προβληματικός σε όλη αυτή την ιστορία. Και όπου μπορούν να σβήσουν τον Επίκουρο, το κάνουν. Γιατί ο Επίκουρος μας λύνει όλα τα υπαρξιακά μας προβλήματα και έχουμε τελειώσει. Είμαστε ευτυχισμένοι που είμαστε παρόντες σε αυτή τη ζωή. Και δεν εννοώ ότι είμαστε αυτό που λένε κίβδηλα ηδονιστές. Όχι. Παρόντες. Η δόξα της ζωής είναι από την ώρα που είσαι ζωντανός. Δεν έχεις δόξα όταν πεθάνεις. Έχει τελειώσει».

-Κάποιοι έχουν. «Είναι μεμονωμένες περιπτώσεις, μονάδες που, για να μπορέσουν να διασωθούν στον χρόνο, απέκτησαν την αιωνιότητα και την άξιζαν».

-Εσάς σας ενδιαφέρει η υστεροφημία, το τι θα μείνει πίσω σας; «Όχι, όχι, καθόλου. Γιατί δεν έχω αυταπάτες. Ήδη έχω κάνει τα 50 μου χρόνια με μια χαρά. Τώρα λάθρα ζω».

-Πρέπει να επιβεβαιώνουμε καθημερινά στους ανθρώπους που έχουμε δίπλα μας τα συναισθήματά μας ή, επειδή τα θεωρούμε δεδομένα, τα αφήνουμε στο περιθώριο και σιγά σιγά ξεθυμαίνουν; «Πρέπει να τα επιβεβαιώνουμε. Πρέπει συνέχεια να μπορούμε να τα λέμε. Τα χρειαζόμαστε κιόλας, γιατί είναι μια πολύ καλή αιτία, από την ώρα που φλυαρούμε, να φλυαρούμε και για αυτά τα πράγματα. Τα οποία, από την ώρα που τα κουβεντιάζουμε, τα συντηρούμε κιόλας. Το χρειαζόμαστε αυτό».

-Ποια είναι η άποψή σας για το επίπεδο της παιδείας σήμερα; «Είναι πολύ χαμηλό. Είναι απαράδεκτο. Είναι και θεσμικό το πρόβλημα. Θεωρώ ότι βάζουν τα παιδιά να υποχρεώνονται να παπαγαλίζουν, να μαθαίνουν και όχι ουσιαστικά να είναι σε θέση να ανταλλάσσουν απόψεις. Να μπορούν τις γνώσεις τους όχι να τις απομνημονεύουν, αλλά να τις κατακτούν. Έχει μεγάλη διαφορά αυτό».

-Σε ποια κατηγορία ανθρώπων ανήκετε; Σε εκείνους που ζουν κυρίως το σήμερα ή σε αυτούς που ζουν μέσα από τις αναμνήσεις τους; «Και τα δύο μαζί πάνε. Ζω το σήμερα και είναι σημαντικό το σήμερα, αλλά δεν μπορώ να αγνοήσω το παρελθόν. Το διεκδικώ. Από τη στιγμή που το βίωσα, δεν πρέπει να το ξεχάσω. Δεν μπορείτε να με πείτε “λήσμων” ή να με ενδιαφέρει κιόλας. Επειδή δεν υπάρχει παρθενογένεση, μας συμφέρει να θυμόμαστε. Γιατί με αυτόν τον τρόπο μπορούμε και να “κλέβουμε” ιδέες. Μπορούμε να φέρουμε πράγματα που θεωρούμε ότι είναι δικά μας, ενώ είναι κλεμμένα. Τα έχουν πει άλλοι. Είναι υπέροχο να έχεις κλέψει ιδέες προηγούμενων που φέρουν μια σοφία, από το να τους αγνοήσεις και να χαθεί η σοφία τους».

-Είστε γέννημα θρέμμα της Αθήνας. Κυκλοφορείτε πολύ συχνά στην πόλη; «Κυκλοφορώ πάρα πολύ και κυκλοφορώ κανονικά: στο μετρό, στον δρόμο, μιλάω με τους ανθρώπους. Θέλω να πω ότι αυτή είναι η προσωπική μου κατάσταση. Ίσως το γεγονός ότι είμαι επώνυμος θα έπρεπε να με κάνει να οχυρωθώ μέσα σε ένα κλουβί, το οποίο δεν έχει λόγο ύπαρξης σε αυτή τη χώρα. Δεν υπάρχει lifestyle, δεν υπάρχει αυτό. Είναι εφευρήματα, τα οποία χρησιμοποιεί το μέσο για να μπορεί να δημιουργήσει ένα περιτύλιγμα γύρω από την όλη ιστορία. Εγώ δεν θέλω να είμαι ένα περιτύλιγμα, θέλω να είμαι “μικρόβιο”».

-Η πόλη έχει ταυτότητα; «Είναι υπέροχη η Αθήνα. Αν την ανακαλύψεις και την ψάξεις, έχουμε μια εξαιρετική πόλη. Είναι πια μια πρωτεύουσα που απλώνει και δεν μπορείς να πλήξεις με κανέναν τρόπο. Και την ευτέλεια, βέβαια, εννοείται, την ασχήμια, τη χρειαζόμαστε. Αυτή είναι η δουλειά μου. Η δουλειά μου είναι να ομορφαίνω την ασχήμια, υποκριτικά εννοώ. Σε ένα ονειρεμένο πλάνο, αν μπω εγώ μέσα, θα το πειράξω και θα το χαλάσω. Αν έχουμε όμως ένα πλάνο που δεν είναι ονειρεμένο, αλλά έχει βρομιά και είναι σκούρο, θα μπορώ να του δώσω χρώμα -κάτι που κάνουμε θεατρικά εμείς οι καλλιτέχνες, υπηρετώντας το θέατρο-, ξαφνικά αξιοποιούμε την ανακύκλωση και χαιρόμαστε. Ο πολιτισμός είναι αυτό: διεκδικεί τη ρυτίδα και το ελάττωμα. Αν έχει ρυτίδα και ελάττωμα, θα υπάρξει και η ομορφιά».