Αναστηλώθηκε η ιστορική Μονή του Αγίου Διονυσίου -Μενδώνη: Κοσμεί το πολιτιστικό τοπίο του Ολύμπου [εικόνες]

Η αναστηλωθείσα, από το ΥΠΠΟ δυτική πτέρυγα της ιστορικής Ιεράς Μονής Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω αποδόθηκε στη μοναστική κοινότητα, τους πολίτες και τους επισκέπτες της Πιερίας.

Η μονή του Αγίου Διονυσίου από τον 16ο αιώνα

Ιδρύθηκε τον 16ο αιώνα, στις πλαγιές του Ολύμπου και συνδέθηκε άρρηκτα με το θρησκευτικό, ιστορικό και πολιτιστικό απόθεμα της περιοχής.

Η παλαιά Μονή του Αγίου Διονυσίου, κτίσθηκε τον 16ο αιώνα, σε υψόμετρο περίπου 850 μέτρων, μέσα στο φαράγγι του Ενιπέα, σε απόσταση περίπου 17 χιλιομέτρων από το Λιτόχωρο Πιερίας. Υπέστη επανειλημμένες καταστροφές: Το 1753, το 1790, το 1822 και το 1877, με την πλέον καταστροφική το 1943, όταν ανατινάχθηκε από τα κατοχικά στρατεύματα.

Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, στον χαιρετισμό της, είπε:

«Για το Υπουργείο Πολιτισμού, τους συνεργάτες μου κι εμένα είναι πραγματική ευλογία που βρισκόμαστε σήμερα εδώ, στην ολοκλήρωση ενός τόσο σύνθετου και εξαιρετικά δύσκολου τεχνικού έργου.

Η αποκατάσταση ενός μνημείου είναι, πάντοτε, για μας, μέρα γιορτής. Ιδιαίτερα, όταν το αναστηλωμένο μνημείο ξαναβρίσκει τον αρχικό προορισμό του και τη χρήση για την οποία ιδρύθηκε.

Οι μεγάλες καταστροφές που έχει υποστεί η Μονή, στη μακραίωνη ιστορία της, ιδιαίτερα η ανατίναξή της από τα στρατεύματα κατοχής το 1943, οι ιδιαίτερες καιρικές συνθήκες και η φθορά του χρόνου, δημιούργησαν σημαντικές δυσκολίες και πολλές προκλήσεις. Όταν, όμως, βρίσκονται άνθρωποι αφοσιωμένοι που πιστεύουν στην πατρίδα, στην Ορθοδοξία και πιστεύουν ότι τα μνημεία μας αποτελούν στοιχεία της ταυτότητάς μας, τότε ακόμη και τα πιο δύσκολα έργα μπορούν να ολοκληρωθούν με τον ορθό τρόπο, με βάση τις αρχές της επιστήμης και της δεοντολογίας.

Ήταν για μας εξαρχής σαφές, ότι πρόκειται για ένα δύσκολο έργο, που απαιτούσε σημαντικούς οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους. Επομένως, έπρεπε να προχωρήσει σε φάσεις.

Τον Σεπτέμβριο του 2014, εγκαινιάσαμε αναστηλωμένη και λειτουργική τη νότια πτέρυγα. Από το 2019 εργαστήκαμε συστηματικά, ώστε σήμερα να έχουμε τη χαρά να βλέπουμε ολοκληρωμένο ένα ακόμα σημαντικό τμήμα της Μονής, τη δυτική πτέρυγα. Η δημοπράτηση της βόρειας πτέρυγας ακολουθεί, πολύ σύντομα, πάντα σε αγαστή συνεργασία του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Το χρηματοδοτικό εργαλείο για την τρίτη φάση είναι το ΠΕΠ 2021-2027. Υποχρέωση της Πολιτείας, αλλά και όλων μας, είναι να συμβάλλουμε στην προστασία του πολιτιστικού μας αποθέματος.

Σήμερα, αυτή η υποχρέωση αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία, καθώς ο Όλυμπος, το μυθικό βουνό, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη μακρά ιστορική διαχρονία και τον πολιτισμό της χώρας μας, ανήκει πλέον στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Η ευρύτερη περιοχή του Ολύμπου ενεγράφη, το 2026, ως Μικτό Αγαθό Παγκόσμιας Κληρονομιάς, για την εξαιρετική φυσική και πολιτιστική της αξία. Ήταν ένα σημαντικό στοίχημα της κυβέρνησης και προσωπικά του ίδιου του Κυριάκου Μητσοτάκη, η εγγραφή του Ολύμπου στην παγκόσμια κληρονομιά της Ανθρωπότητας.

Η Ιερά Μονή Αγίου Διονυσίου εν Ολύμπω αποτελεί βασικό στοιχείο του πολιτιστικού αποθέματος και του παγκόσμιου πολιτιστικού τοπίου του Ολύμπου. Η ένταξη του στον Κατάλογο της UNESCO καθιστά ακόμα μεγαλύτερη τη δική μας ευθύνη να προστατεύουμε και να αναδεικνύουμε την πολιτιστική και φυσική μας κληρονομιά και, ταυτόχρονα, την υποχρέωση όλων μας, να σεβόμαστε τη Φύση, τον Πολιτισμό και την Ιστορία μας».

Η ιστορική Μονή και οι εργασίες στη δυτική πτέρυγα

Το μοναστηριακό συγκρότημα, συνολικών διαστάσεων περίπου 50 x 50 μέτρων, αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα μοναστηριακής αρχιτεκτονικής, με διώροφες και τριώροφες πτέρυγες που περιβάλλουν την εσωτερική αυλή, στο κέντρο της οποίας βρίσκεται το Καθολικό.

Στο πλαίσιο των εργασιών πραγματοποιήθηκαν οι πλήρεις αποκαταστάσεις και επαναχρήσεις του κωδωνοστασίου και της δυτικής πτέρυγας, η βορειοδυτική γωνία της Μονής και το Ηγουμενείο, σε όλο το ύψος τους, όπως και οι απαραίτητες ανακατασκευές τοιχοποιιών και θόλων, σύμφωνα με τα σωζόμενα στοιχεία, αντιμετωπίζοντας τα δομικά και λειτουργικά προβλήματα των κτηρίων.

Το έργο της αναστήλωσης υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού, με χρηματοδότηση από το Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία» – ΕΣΠΑ 2014-2021.

Τα επίσημα εγκαίνια πραγματοποιήθηκαν παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη, στο πλαίσιο της στρατηγικής του Υπουργείου Πολιτισμού για την προστασία και ανάδειξη των μνημείων και του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας, αλλά και της ιδιαίτερης πολιτιστικής φυσιογνωμίας του Ολύμπου.

Η τελετή πραγματοποιήθηκε χοροστατούντος του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Μιλήτου κ.κ. Αποστόλου και του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνος κ.κ. Γεωργίου. Στην τελετή παρέστησαν οι βουλευτές Πιερίας, Άννα Μάνη-Παπαδημητρίου, Σπύρος Κουλκουδίνας και Ξενοφών Μπαραλιάκος, η Αντιπεριφερειάρχης Πιερίας Σοφία Μαυρίδου, ο Δήμαρχος Δίου-Ολύμπου Βαγγέλης Γερολιόλιος, ο Διευθυντής Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού Θέμης Βλαχούλης, η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πιερίας Μαρία Τσιάπαλη, εκπρόσωποι της Ιεραρχίας, των Ενόπλων Δυνάμεων και της τοπικής αυτοδιοίκησης καθώς και πλήθος πιστών και επισκεπτών.