Ανάλυση Κολυδά για τη διάρκεια της κακοκαιρίας και τη συσσώρευση βροχής – Γιατί το «χειρότερο σενάριο» παραμένει στο τραπέζι

Αναλυτική εκτίμηση της κακοκαιρίας και της εξέλιξής της στην Ελλάδα και την Αττική παρουσίασε ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς, βασισμένος στα νεότερα προγνωστικά δεδομένα του Ευρωπαϊκού Κέντρου (ECMWF).

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η κακοκαιρία που επηρεάζει τη χώρα εξετάστηκε με διαχωρισμό του επεισοδίου σε τέσσερα διαδοχικά εξάωρα, μια προσέγγιση που επιτρέπει πιο ρεαλιστική αποτίμηση της χρονικής κατανομής των φαινομένων και αποφεύγει απλουστεύσεις που συχνά οδηγούν σε λανθασμένα συμπεράσματα. Όπως σημειώνει, το ευρωπαϊκό μοντέλο διαφοροποιείται από τα GFS και ICON κυρίως ως προς τα εκτιμώμενα ύψη βροχής, ωστόσο μέχρι στιγμής εμφανίζει πιο αξιόπιστη και σταθερή συμπεριφορά. Τα νεότερα τρεξίματά του συγκλίνουν σε ελαφρώς αυξημένα 24ωρα αθροίσματα υετού σε σχέση με τις πρωινές προγνώσεις, χωρίς να μεταβάλλεται η συνολική εικόνα της κακοκαιρίας.

Γιατί τα προγνωστικά μοντέλα διαφέρουν μέχρι την τελευταία στιγμή

Όπως επισημαίνεται, η εικόνα που προκύπτει από τα τρία μοντέλα — ECMWF, GFS και ICON — δείχνει ότι ακόμη και λίγες ώρες πριν από την εκδήλωση του επεισοδίου, οι διαφορές στα 24ωρα ύψη υετού παραμένουν σημαντικές, με ενδεικτικές τιμές 40,4 mm, 59,7 mm και 84,8 mm αντίστοιχα. Η απόκλιση αυτή δεν αποτελεί ένδειξη αστοχίας, αλλά σχετίζεται με τη φύση του φαινομένου, το οποίο χαρακτηρίζεται ως δυναμικό και ασύμμετρο σύστημα, με τον υετό να εξαρτάται έντονα από τη μικροκλίμακα, τη σύγκλιση χαμηλών ρευμάτων και τη χρονική επιμονή των ζωνών βροχής.

ECMWF: Συντηρητικό αλλά σταθερό

Το Ευρωπαϊκό μοντέλο εμφανίζεται πιο συγκρατημένο στα ύψη βροχής, με τιμές της τάξης των 40–60 mm για την Αττική. Το βασικό του πλεονέκτημα δεν είναι η ένταση, αλλά η χρονική συνοχή, καθώς από τρέξιμο σε τρέξιμο δεν παρουσιάζει απότομες διακυμάνσεις και αποτυπώνει καλύτερα τη διάρκεια του υετού. Η συμπεριφορά αυτή το καθιστά συχνά πιο αξιόπιστο σε επεισόδια παρατεταμένης βροχής χωρίς έντονη καταιγιδογενή δομή.

ICON: Υψηλότερα αθροίσματα και προειδοποιητικός χαρακτήρας

Το ICON δίνει σαφώς υψηλότερα αθροίσματα, με τοπικές τιμές που προσεγγίζουν ή ξεπερνούν τα 80 mm. Παρότι συχνά χαρακτηρίζεται ως «υπερβολικό», σε τέτοιες περιπτώσεις λειτουργεί ως προειδοποιητικό σήμα, καθώς αναγνωρίζει καλύτερα τη δυναμική ανατροφοδότηση και τη δυνατότητα τοπικών ραγδαιοτήτων. Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα πλήρη επαλήθευση, αλλά υποδηλώνει ότι το ανώτατο όριο κινδύνου είναι υψηλότερο από αυτό που παρουσιάζουν τα πιο συντηρητικά σενάρια.

GFS: Ενδιάμεσο αλλά με έντονη χωρική ανομοιογένεια

Το GFS κινείται ανάμεσα στα δύο, με τιμές που άλλοτε πλησιάζουν το ECMWF και άλλοτε το ICON. Παράλληλα, εμφανίζει έντονη χωρική ανομοιογένεια, γεγονός που δείχνει αυξημένη ευαισθησία στη γεωμετρία των ζωνών σύγκλισης και στο ανάγλυφο. Το στοιχείο αυτό μπορεί να λειτουργήσει είτε ως πλεονέκτημα είτε ως μειονέκτημα, ανάλογα με το αν η πραγματική εξέλιξη ταυτιστεί με τις λεπτομέρειες που προσομοιώνει.

Το αστικό περιβάλλον ως κρίσιμο φίλτρο

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο αστικό περιβάλλον και ειδικά στην Αθήνα, όπου η επικινδυνότητα δεν κρίνεται αποκλειστικά από το απόλυτο ύψος βροχής, αλλά από τη διάρκεια, τη χρονική συγκέντρωση, την προηγηθείσα βροχόπτωση και τη μειωμένη απορροφητικότητα του εδάφους. Υπό αυτό το πρίσμα, ακόμη και 60–80 mm σε 24 ώρες δεν συνιστούν ακραίο μετεωρολογικό γεγονός, μπορούν όμως να δημιουργήσουν λειτουργικά επικίνδυνες συνθήκες για μια πόλη. Όπως τονίζεται, η επιλογή του «χειρότερου σεναρίου» κρίνεται ορθή, καθώς οι διαφορές μεταξύ των μοντέλων παραμένουν μεγάλες μέχρι την τελευταία στιγμή, το αστικό ρίσκο δεν επιτρέπει υποεκτίμηση και το κόστος πρόληψης είναι μικρότερο από το κόστος αιφνιδιασμού.

Ανάλυση για Ελλάδα και Αττική με δεδομένα ECMWF

Η ανάλυση του επεισοδίου με βάση το Ευρωπαϊκό μοντέλο χωρίζεται σε τέσσερα διαδοχικά εξάωρα, ενώ σημειώνεται ότι η ΕΜΥ και η Επιτροπή Εκτίμησης Κινδύνου θα αναλύσουν όλα τα δεδομένα συγκρίνοντας ομοιότητες και διαφορές.

06 UTC – Πρωινή φάση (οργάνωση):

Το σύστημα βρίσκεται σε στάδιο οργάνωσης, με τις πιο αξιόλογες βροχές να εντοπίζονται στα δυτικά και νοτιοδυτικά, στο Ιόνιο και τη δυτική Πελοπόννησο, κυρίως με στρωματομορφικό χαρακτήρα. Η κεραυνική δραστηριότητα είναι περιορισμένη και κυρίως θαλάσσια. Στην Αττική, οι βροχές ξεκινούν ασθενείς έως μέτριες, με διακοπές, λειτουργώντας ως «προθέρμανση» του υδρολογικού συστήματος.

12 UTC – Μεσημέρι (επιτάχυνση και εξάπλωση):

Η ζώνη υετού εξαπλώνεται ταχύτερα προς την κεντρική και ανατολική Ελλάδα, με πιο συνεκτικά φαινόμενα και σποραδικούς κεραυνούς. Στην Αττική, οι βροχές έρχονται νωρίτερα και πιο οργανωμένα, γίνονται πιο συνεχείς με τοπικές εντάσεις, κυρίως στα δυτικά και βόρεια, αποτελώντας τη χρονική ζώνη με τον μεγαλύτερο κίνδυνο υποεκτίμησης.

18 UTC – Απόγευμα (ώριμη φάση):

Το σύστημα εμφανίζεται ώριμο, με εκτεταμένες βροχές και εναλλαγές έντασης. Η κεραυνική δραστηριότητα γίνεται πιο αισθητή σε επιλεγμένες περιοχές, χωρίς γενικευμένες καταιγίδες. Στην Αττική, τα φαινόμενα συνεχίζονται με διακυμάνσεις, ενώ η συσσώρευση υετού αρχίζει να παίζει καθοριστικό ρόλο.

00 UTC – Νυχτερινή φάση (επιμονή και υπολειμματική αστάθεια):

Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο υετός επιμένει σε αρκετές περιοχές με πιο ανοργάνωτο χαρακτήρα και πιθανή σποραδική ηλεκτρική δραστηριότητα, κυρίως στο Αιγαίο. Στην Αττική, οι βροχές παραμένουν κατά διαστήματα, με τον κίνδυνο να προέρχεται πλέον από τη διάρκεια και τη συσσωρευτική δράση.

Κλείνοντας, υπογραμμίζεται ότι η ουσία της πρόγνωσης δεν βρίσκεται μόνο στους αριθμούς, αλλά στον τρόπο εξέλιξης των φαινομένων στον χρόνο και στον χώρο. Η συγκεκριμένη κακοκαιρία χαρακτηρίζεται από επιμονή, χρονική συσσώρευση και τοπικές εξάρσεις, στοιχεία που συχνά οδηγούν σε υποεκτίμηση του πραγματικού κινδύνου. Τα νεότερα δεδομένα επιβεβαιώνουν την ανάγκη αυξημένης προσοχής, ιδιαίτερα σε αστικές και ευάλωτες περιοχές, καθώς ακόμη και μέτρια ύψη βροχής μπορούν να προκαλέσουν προβλήματα όταν εκδηλώνονται με διάρκεια. Η συνεχής παρακολούθηση των επικαιροποιημένων προγνώσεων και των επαληθεύσεων των αριθμητικών μοντέλων κρίνεται καθοριστική για έγκαιρη και ψύχραιμη προσαρμογή στη δυναμική του καιρού.