Έπειτα από 25 χρόνια αναζήτησης, η ιστορική στολή του Χασάν Ταχσίν Πασά επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη – Θα εκτεθεί μόνιμα στο Πολεμικό Μουσείο
Ένα ανεκτίμητης ιστορικής αξίας κειμήλιο, συνδεδεμένο άρρηκτα με τις πυκνές εξελίξεις της περιόδου της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης το 1912, έρχεται στο «φως» έπειτα από ένα τέταρτο του αιώνα συναρπαστικής αναζήτησης.
Ένα εύρημα, «προϊόν της καρτερίας που είναι μια σημαντική αρετή για κάθε στρατιωτικό», όπως εξήγησε, μιλώντας στο ραδιόφωνο του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων, «Πρακτορείο 104,9 FM», ο συλλέκτης που το αναζητούσε για 25 χρόνια.
Πρόκειται για την αυθεντική στρατιωτική και διπλωματική στολή του τελευταίου Οθωμανού διοικητή της πόλης, Χασάν Ταχσίν Πασά, η οποία περιήλθε στη συλλογή του στρατιωτικού ιστορικού και συλλέκτη, συνταγματάρχη-φαρμακοποιού ε.α, Βασίλη Νικόλτσιου.
«Ήταν ευτυχής συγκυρία το ότι τελικά, περιμένοντας περισσότερα από είκοσι χρόνια, μπόρεσα να αποκτήσω τη στρατιωτική στολή του Χασάν Ταχσίν Πασά με τα συνακόλουθά της, δηλαδή με τις επωμίδες -επωμίδες που είχε σαν στρατηγός, σαν ταξίαρχος. Μπόρεσα να αποκτήσω τη στολή, τη διπλωματική στολή που είχε ο πασάς, γιατί οι Οθωμανοί πασάδες είχαν το δικαίωμα να υπογράφουν και πολιτικές συμφωνίες», ανέφερε ο κ. Νικόλτσιος, εξηγώντας πως η στολή φυλασσόταν σε μια βαλίτσα εντός της Ελλάδας επί 25 έτη και αποκτήθηκε, ύστερα από πολυετείς διαπραγματεύσεις και υπομονή. Όπως αποκαλύπτει στο «Πρακτορείο 104, 9FM» ο κ. Νικόλτσιος, το σπάνιο αυτό εύρημα συμπληρώνει μια ολόκληρη ενότητα κειμηλίων του Ταχσίν Πασά.
«Είχα την τύχη χρόνια πριν να εξασφαλίσω από τον εγγονό τα δύο παράσημα του πασά, τον Αστέρα του Τάγματος του Μετζιτιέ και τον Ταξιάρχη του Τάγματος του Οσμανιέ, και να τα εκθέσω στο Πολεμικό Μουσείο. Μαζί είχα και το ξίφος του Χασάν Ταχσίν Πασά. Έτσι, τώρα, ολοκληρώθηκε μία προσπάθεια και μπορεί πια η ιστορία του πασά -που είναι άμεσα συνδεδεμένη με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης- να παρουσιαστεί πληρέστερα», εξηγεί ο κ. Νικόλτσιος. Όπως περιγράφει, η στολή είναι κατά πάσα πιθανότητα ραμμένη στη Γερμανία, εξαιρετικής ποιότητας, και οι επωμίδες επίσης είναι γερμανικής κατασκευής, επιχρυσωμένες.
«Έχουν διατηρηθεί σε άριστη κατάσταση όλα αυτά τα χρόνια και θα παρουσιαστούν στις 26 Οκτωβρίου στη Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Θεσσαλονίκης, όπου θα παρατεθεί επίσημο γεύμα προς τιμήν του Προέδρου της Δημοκρατίας. Η στολή θα παρουσιαστεί για πρώτη φορά εκεί και θέλω να πιστεύω ότι θα εντυπωσιάσει. Είναι ένα κειμήλιο, ένα έκθεμα συνδεδεμένο με την ιστορία της Θεσσαλονίκης, με την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Και μου πήρε πολλά χρόνια συζητήσεων και υπομονής προκειμένου να μπορέσω να το φέρω στη Θεσσαλονίκη και μετά να το εκθέσω μόνιμα κάποια στιγμή στο Πολεμικό Μουσείο της Θεσσαλονίκης», εξηγεί ο κ. Νικόλτσιος, αναφερόμενος στα σχέδια του για την δημόσια παρουσίαση της.
Ο ίδιος εξήγησε πως η οικογένεια του πασά, με την οποία γνωρίστηκε το 2000 και συνδέθηκε φιλικά, του είχε δωρίσει αντικείμενα, όπως πίνακες του γιου του Χασάν Ταχσίν Πασά, Κενάν Μεσαρέ, ενώ του δώρισε και το κασελάκι ζωγραφικής του Κενάν Μεσαρέ, το οποίο επίσης θα εκτεθεί στη Λέσχη Αξιωματικών της Θεσσαλονίκης, προσωπικό δώρο των απογόνων, αλλά και μικρά προσωπικά αντικείμενα, όπως «τα κιάλια του πασά, τα επιχρυσωμένα κιάλια του πασά, και το παράσημο της γυναίκας του πασά, το παράσημο Σεφκάτ Νισανί (γνωστό διεθνώς και ως «Τάγμα της Ευσπλαχνίας» ή «Τάγμα της Φιλανθρωπίας», ένα από τα πιο ιδιαίτερα και σπάνια παράσημα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, καθώς απονέμονταν αποκλειστικά σε γυναίκες και το οποίο έδινε ο Σουλτάνος στις γυναίκες των πασάδων). Με αυτή τη στολή, τονίζει ο κ. Νικόλτσιος, ήρθε η στιγμή να ολοκληρωθεί ο αριθμός των κειμηλίων που υπάρχουν αλλά έλειπαν από τη συλλογή, προκειμένου να υπάρχει μία ενότητα της ιστορίας ενός ανθρώπου που έχει γραφτεί στην ελληνική ιστορία.
Η Θεσσαλονίκη εχάθη, αλλά εσώθη
Η προσωπικότητα του Χασάν Ταχσίν Πασά κατέχει ξεχωριστή θέση στη νεότερη ελληνική ιστορία καθώς ο Οθωμανός διοικητής επέλεξε να παραδώσει την πόλη στους Έλληνες, αποφεύγοντας μια αιματηρή μάχη μέσα στον αστικό ιστό που θα οδηγούσε στην καταστροφή της Θεσσαλονίκης.
«Η οθωμανική κυβέρνηση τον καταδίκασε σε θάνατο γιατί δεν έδωσε μάχη για την υπεράσπιση της Θεσσαλονίκης. Αυτός βέβαια ήξερε ότι δεν μπορούσε να δώσει μάχη, έξι ελληνικές μεραρχίες και μια βουλγαρική -ήταν δυόμιση ελληνικές- ήταν απέξω. Ήταν θέμα μερικών ωρών, ούτε 24 για την κατάληψη της Θεσσαλονίκης και οι απώλειες θα ήταν τεράστιες, η Θεσσαλονίκη θα είχε πάρει φωτιά καθώς θα γίνονταν μάχες μέσα στην πόλη» τονίζει ο κ. Νικόλτσιος.
Καθώς ο Χασάν Ταχσίν Πασάς αρνήθηκε κατηγορηματικά να υπογράψει αντίστοιχο πρωτόκολλο παράδοσης στους Βουλγάρους. στο ιστορικό του υπόμνημα, σύμφωνα με τον κ. Νικόλτσιο, σημείωνε: Η Θεσσαλονίκη εχάθη, αλλά η Θεσσαλονίκη εσώθη. Η στάση του αυτή, σημειώνει ο Έλληνας συλλέκτης, είχε ως αποτέλεσμα να καταδικαστεί ερήμην σε θάνατο από την οθωμανική κυβέρνηση. Μετά από σύντομη παραμονή στη Γαλλία, κατέφυγε στην Ελβετία όπου και απεβίωσε.
Τα οστά του μεταφέρθηκαν αργότερα στην Ελλάδα και σήμερα αναπαύονται σε ειδικό μνημείο στο Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων στη Γέφυρα Θεσσαλονίκης. «Ήρθαν στην Ελλάδα, τάφηκαν αρχικά στο αλβανικό νεκροταφείο της Τριανδρίας και στη συνέχεια εγώ μετέφερα τα οστά και τα ενταφίασα στο Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων, σε ένα σεμνό ταφικό μνημείο και βρίσκονται σήμερα εκεί», εξιστορεί ο κ. Νικόλτσιος.
Μετά την πρώτη δημόσια παρουσίαση της στολής, που σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί στις 26 Οκτωβρίου στη Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Θεσσαλονίκης, στο πλαίσιο του επίσημου γεύματος προς τιμήν του Προέδρου της Δημοκρατίας για την επέτειο της απελευθέρωσης της πόλης, η στολή μαζί με το ξίφος, τα παράσημα, τα επιχρυσωμένα κιάλια, καθώς και ένας σπάνιος πίνακας του 1912, φιλοτεχνημένος από τον γιο του πασά και ζωγράφο, Κενάν Μεσαρέ, «…που δείχνει τον πασά στο άλογο με τη χλαίνη λασπωμένη να κοιτάζει πίσω προς τη Θεσσαλονίκη» θα παραδοθούν για μόνιμη έκθεση στο Πολεμικό Μουσείο Θεσσαλονίκης.