Πού οφείλεται η νέα κατακόρυφη αύξηση μεταναστευτικών ροών τα τελευταία εικοσιτετράωρα; Διακινητές στέλνουν μαζικά βάρκες στην Κρήτη

Έναν αγώνα δρόμου για να περιορίσουν την πίεση που ασκούν οι συνεχείς αφίξεις μεταναστών στην Κρήτη δίνουν το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, το Λιμενικό και οι τοπικές αρχές, την ώρα που τα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων φαίνεται ότι επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τις τελευταίες ημέρες καλοκαιρίας στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο.

Οι σχετικά ήπιες καιρικές συνθήκες, πριν από την έλευση του χειμώνα, εκτιμάται ότι αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους καταγράφεται το τελευταίο διάστημα μια ομολογουμένως μεγάλη αύξηση των αναχωρήσεων από τις ακτές της Βόρειας Αφρικής με προορισμό τη Γαύδο και τη νότια Κρήτη.

Το ενδιαφέρον των ελληνικών αρχών στρέφεται πλέον και στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται αυτά τα ταξίδια, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι τα κυκλώματα ενδέχεται να χρησιμοποιούν διαφορετικά σημεία αναχώρησης και εναλλακτικές θαλάσσιες διαδρομές, προκειμένου να φτάνουν περισσότερα σκάφη στις ελληνικές ακτές.

Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην περιοχή της Ιεράπετρας, που έχει δεχθεί τις προηγούμενες ημέρες πρωτοφανή για τα δεδομένα της πίεση. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η προσπάθεια μεταφοράς των ανθρώπων που έχουν φτάσει στο νησί προς οργανωμένες εγκαταστάσεις στην ηπειρωτική Ελλάδα, ώστε να αποσυμφορηθούν οι προσωρινοί χώροι παραμονής τους.

Στο πλαίσιο αυτό, χθες το πρωί 76 μετανάστες μετακινήθηκαν από το λιμάνι του Ηρακλείου με λεωφορεία προς το Ρέθυμνο. Εκεί επιβιβάστηκαν στο πλοίο που έχει μισθώσει το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, με τελικό προορισμό τον Πειραιά. Μετά την αναχώρησή τους, στον χώρο του παλιού Ψυγείου του Ηρακλείου παρέμεναν 186 άνθρωποι. Στην Ιεράπετρα, η κατάσταση ήταν δυσκολότερη, καθώς στις εγκαταστάσεις της πρώην ΑΓΡΕΞ βρίσκονταν χθες 214 μετανάστες. Τις προηγούμενες ημέρες ο αριθμός τους είχε ξεπεράσει ακόμη και τους 800, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση της προσωρινής φιλοξενίας τους. Ο δήμος και οι υπηρεσίες που συμμετέχουν στη διαδικασία χρειάστηκε να ανταποκριθούν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα σε αυξημένες ανάγκες στέγασης, σίτισης και υγειονομικής φροντίδας.

Γιατί οι διακινητές επισπεύδουν τα ταξίδια πριν από τον χειμώνα

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που εξετάζουν αρμόδιες υπηρεσίες, ένα σημαντικό μέρος των σκαφών που έφτασαν το τελευταίο διάστημα στην Κρήτη φαίνεται ότι αναχώρησε από τρία ή τέσσερα διαφορετικά σημεία της ανατολικής Λιβύης. Οι ασθενείς άνεμοι και ο σχετικά περιορισμένος κυματισμός των προηγούμενων ημερών δημιούργησαν ευνοϊκότερες συνθήκες για τον διάπλου της Μεσογείου, γεγονός που εκτιμάται ότι αξιοποιήθηκε από τα δίκτυα διακινητών. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα ιδιαίτερα επικίνδυνο ταξίδι, το οποίο πραγματοποιείται συχνά με υπερφορτωμένα και ακατάλληλα σκάφη.

Καθώς πλησιάζει ο χειμώνας, οι ισχυρότεροι άνεμοι και η επιδείνωση των θαλάσσιων συνθηκών αναμένεται να δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο τη διέλευση. Οι ελληνικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο τα κυκλώματα να προσπαθούν να προλάβουν αυτή την αλλαγή, οργανώνοντας περισσότερες αναχωρήσεις όσο οι συνθήκες παραμένουν ευνοϊκές. Γι’ αυτό και η προσοχή τους είναι στραμμένη στα επόμενα εικοσιτετράωρα, τουλάχιστον έως την Τετάρτη οπου σύμφωνα με τις διαθέσιμες εκτιμήσεις, αναμένεται να διατηρηθούν συνθήκες που διευκολύνουν τις θαλάσσιες μετακινήσεις.

Να σημειωθεί ότι η ανατολική Λιβύη έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία για τη μεταναστευτική διαδρομή προς την Ελλάδα. Η συγκεκριμένη περιοχή βρίσκεται υπό τον έλεγχο των δυνάμεων του στρατάρχη Χαλίφα Χάφταρ και τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε σημαντικό σημείο αναχώρησης σκαφών προς την Κρήτη. Η εξέλιξη αυτή έχει κινητοποιήσει και τις Βρυξέλλες. Στις 13 Οκτωβρίου έγινε γνωστό ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 25 εκατ. ευρώ για τη συνεργασία με τις αρχές της ανατολικής Λιβύης. Τα χρήματα προορίζονται για την ενίσχυση της επιτήρησης των συνόρων, των επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης και της αντιμετώπισης των κυκλωμάτων διακίνησης μεταναστών.

Η διαδρομή μέσω Αιγύπτου που μπαίνει στο μικροσκόπιο

Ένα ακόμη ζήτημα που απασχολεί τις αρμόδιες υπηρεσίες είναι η μετατόπιση των αφίξεων ανατολικότερα, προς την Ιεράπετρα και τις ακτές του Λασιθίου. Ανάμεσα στα ενδεχόμενα που διερευνώνται είναι ορισμένα σκάφη να έχουν ξεκινήσει από αιγυπτιακά παράλια, ακολουθώντας διαφορετική πορεία από τις συνήθεις διαδρομές που έχουν ως αφετηρία τη Λιβύη. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι πρόκειται για νέα οργανωμένη διαδρομή των διακινητών.

Παράλληλα, εξετάζεται η πιθανότητα σκάφη που αναχωρούν από τη Λιβύη να κατευθύνονται αρχικά προς τα ανατολικά και στη συνέχεια να στρέφονται προς την Κρήτη, περνώντας από τη θαλάσσια περιοχή στην οποία η Αίγυπτος έχει την ευθύνη συντονισμού επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να αποσκοπεί στην αποφυγή εντοπισμού από τα μέσα επιτήρησης που δραστηριοποιούνται κοντά στις ακτές της ανατολικής Λιβύης. Καθοριστικό ρόλο στη διερεύνηση αυτών των ενδεχομένων αναμένεται να διαδραματίσουν οι καταθέσεις των ανθρώπων που έχουν φτάσει στην Κρήτη. Από τις πληροφορίες που συγκεντρώνονται για τα σημεία επιβίβασης, τη διάρκεια του ταξιδιού και τις διαδρομές των σκαφών μπορεί να προκύψουν περισσότερα στοιχεία για τη δράση των κυκλωμάτων.

Νέα δομή στο Ηράκλειο παρά τις αντιδράσεις

Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση επιχειρεί να δημιουργήσει τις απαραίτητες υποδομές ώστε η Κρήτη να μπορεί να διαχειρίζεται μεγαλύτερο αριθμό αφίξεων, χωρίς να χρειάζεται κάθε φορά να χρησιμοποιούνται πρόχειροι χώροι προσωρινής παραμονής. Στο επίκεντρο του σχεδιασμού βρίσκεται η νέα δομή στην περιοχή των Αθανάτων Ηρακλείου, στις εγκαταστάσεις του πρώην εργοστασίου Σκουλούδη.

Την περασμένη Πέμπτη επιψηφίστηκε στη Βουλή η σχετική νομοθετική ρύθμιση, με την οποία επιταχύνονται οι διαδικασίες για τη δημιουργία και τη λειτουργία της εγκατάστασης. Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, έχει ξεκαθαρίσει ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει στην υλοποίηση του σχεδιασμού, παρά τις αντιδράσεις κατοίκων και τοπικών φορέων που διαφωνούν με τη συγκεκριμένη χωροθέτηση. Σύμφωνα με όσα ανέφερε στη Βουλή, έχουν ήδη ξεκινήσει προπαρασκευαστικές εργασίες, ενώ ο ίδιος υποστήριξε ότι δεν υποβλήθηκε τελικά εναλλακτική πρόταση για την εγκατάσταση της δομής.

Ο συνολικός κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει δύο βασικές εγκαταστάσεις προσωρινής φιλοξενίας στην Κρήτη: μία στην Αγυιά Χανίων, η οποία βρίσκεται ήδη σε λειτουργία, και μία στους Αθανάτους Ηρακλείου. Παράλληλα, θα συνεχιστεί η αξιοποίηση του μισθωμένου πλοίου για τη μεταφορά μεταναστών προς την ηπειρωτική χώρα. Όπως έχει γνωστοποιήσει ο υπουργός, το συγκεκριμένο πλοίο έχει ήδη χρησιμοποιηθεί για τη μετακίνηση περισσότερων από 7.000 ανθρώπων. Στόχος είναι οι νεοαφιχθέντες να περνούν από τις προβλεπόμενες διαδικασίες καταγραφής και αρχικής ταυτοποίησης και στη συνέχεια να μεταφέρονται σε κατάλληλες δομές, ανάλογα με τη νομική και διοικητική κατάστασή τους.

Το μέγεθος της πίεσης που δέχεται η Κρήτη αποτυπώνεται στα επίσημα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Πλεύρης στη Βουλή. Σύμφωνα με τον υπουργό, οι αφίξεις μεταναστών στο νησί έχουν φτάσει τις 19.000 μέσα στο 2026, την ώρα που σε άλλες περιοχές της χώρας, όπως τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, καταγράφεται σημαντική υποχώρηση των ροών. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε επίπεδο χώρας, οι συνολικές αφίξεις κατά το δωδεκάμηνο από την 1η Αυγούστου 2025 έως τις 31 Ιουλίου 2026 ανήλθαν σε 41.995, έναντι 61.112 το προηγούμενο αντίστοιχο διάστημα.

Πρόκειται για μείωση περίπου 31%, η οποία, ωστόσο, δεν αποτυπώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις μεταναστευτικές διαδρομές. Η Κρήτη αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα σημεία εισόδου, γεγονός που έχει οδηγήσει την κυβέρνηση να εντείνει τις προσπάθειες συνεργασίας με χώρες από τις οποίες ξεκινούν ή μέσω των οποίων διέρχονται οι μεταναστευτικές ροές. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη Λιβύη, ενώ επαφές πραγματοποιούνται και με το Μπανγκλαντές, από το οποίο κατάγεται σημαντικός αριθμός ανθρώπων που φτάνουν στην Ελλάδα.