Η κηδεία του Σεφέρη που μετατράπηκε σε διαδήλωση κατά της χούντας | Σαν σήμερα 20 Σεπτεμβρίου
Σαν σήμερα το 1971, στις 22 Σεπτεμβρίου, η Αθήνα αποχαιρετά τον Γιώργο Σεφέρη. Αυτό που ξεκινά ως η κηδεία του πρώτου Έλληνα νομπελίστα λογοτέχνη καταλήγει σε κάτι που η δικτατορία δεν μπορούσε εύκολα να ελέγξει: χιλιάδες άνθρωποι στους δρόμους να τραγουδούν απαγορευμένο Μίκη Θεοδωράκη και να φωνάζουν για ελευθερία και δημοκρατία.
Ο Σεφέρης είχε πεθάνει δύο ημέρες νωρίτερα, στις 20 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 71 ετών. Η σχέση του με τη χούντα είχε αποκτήσει ιδιαίτερο βάρος από τον Μάρτιο του 1969, όταν έσπασε τη δημόσια σιωπή που είχε επιλέξει μετά το πραξικόπημα και ηχογράφησε τη γνωστή δήλωσή του εναντίον του καθεστώτος, η οποία μεταδόθηκε από το BBC.
Δεν ήταν άνθρωπος που συνήθιζε τις πολιτικές διακηρύξεις. Γι’ αυτό και τα λόγια του ακούστηκαν ακόμη πιο βαριά: «Βλέπω μπροστά μου τον γκρεμό όπου μας οδηγεί η καταπίεση που κάλυψε τον τόπο». Η χούντα απάντησε αφαιρώντας του τον τίτλο του πρέσβη επί τιμή και τη δυνατότητα χρήσης διπλωματικού διαβατηρίου.
Δύο χρόνια αργότερα, η κηδεία του έδωσε σε αυτή τη δήλωση μια απρόσμενη συνέχεια.
Η νεκρώσιμη ακολουθία έγινε στην Αγία Αικατερίνη της Πλάκας και η πομπή κατευθύνθηκε προς το Α΄ Νεκροταφείο. Στους δρόμους συγκεντρώθηκαν χιλιάδες άνθρωποι, με ιδιαίτερα έντονη την παρουσία των νέων. Καθώς το φέρετρο προχωρούσε, ακούγονταν φωνές «Αθάνατος», αλλά και συνθήματα όπως «Ελευθερία» και «Εκλογές».
Η καθοριστική στιγμή ήρθε κοντά στην Πύλη του Αδριανού. Η κυκλοφορία διακόπηκε και το πλήθος άρχισε να τραγουδά την «Άρνηση», το ποίημα του Σεφέρη που είχε μελοποιήσει ο Μίκης Θεοδωράκης: το «Στο περιγιάλι το κρυφό» ακουγόταν τώρα δημόσια, σε μια εποχή κατά την οποία η μουσική του Θεοδωράκη βρισκόταν υπό απαγόρευση.
Η κηδεία είχε πια πάψει να είναι απλώς μια τελετή αποχαιρετισμού. Είχε μετατραπεί σε μία από τις σημαντικότερες μαζικές αντιδικτατορικές εκδηλώσεις των πρώτων χρόνων της χούντας, μέσα σε ένα καθεστώς που περιόριζε δραστικά τις δημόσιες συγκεντρώσεις και την πολιτική έκφραση.
Ο Σεφέρης είχε κλείσει τη δήλωσή του το 1969 λέγοντας ότι θα επέστρεφε στη σιωπή του. Στις 22 Σεπτεμβρίου 1971, όμως, ήταν το πλήθος που αρνήθηκε να σωπάσει.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
490 π.Χ.: Η Μάχη του Μαραθώνα. Έλληνες και Πέρσες συγκρούονται σε μια από τις πιο καθοριστικές μάχες της Ιστορίας. Οι Πέρσες, υπό τον Δάτι και τον Αρταφέρνη, αφήνουν στο πεδίο 6.500 νεκρούς, ενώ οι Έλληνες χάνουν μόλις 192 άνδρες, ανάμεσά τους τον πολέμαρχο Καλλίμαχο. Η νίκη αυτή ενισχύει την αυτοπεποίθηση των Αθηναίων και μένει σύμβολο αντίστασης της Δημοκρατίας απέναντι στην τυραννία.
1828: Αποχωρούν οριστικά από την Πελοπόννησο οι Τουρκοαιγύπτιοι του Ιμπραήμ Πασά. Η αναχώρησή τους σηματοδοτεί το τέλος μιας από τις πιο σκληρές φάσεις της Ελληνικής Επανάστασης και ανοίγει τον δρόμο για την ανεξαρτησία.
1925: Στην Κλεφτόβρυση του Ολύμπου σκοτώνεται σε συμπλοκή με τη Χωροφυλακή ο διαβόητος λήσταρχος Φώτης Γιαγκούλας. Ο θάνατός του βάζει τέλος σε μια θρυλική μορφή της παρανομίας που είχε γίνει φόβος και θρύλος στη Μακεδονία.
1942: Η αντιστασιακή οργάνωση ΠΕΑΝ ανατινάζει τα γραφεία της φιλοναζιστικής ΕΣΠΟ στη γωνία Πατησίων και Γλάδστωνος στην Αθήνα. Η ενέργεια αυτή, που στοίχισε τη ζωή σε Έλληνες δοσίλογους και Γερμανούς αξιωματικούς, θεωρείται από τις κορυφαίες πράξεις αντίστασης κατά την Κατοχή.
1946: Ξεκινά το πρώτο κινηματογραφικό φεστιβάλ των Καννών.
1960: Εγκαινιάζεται στη Θεσσαλονίκη το πρώτο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου, στον κινηματογράφο Ολύμπιον. Η διοργάνωση θα εξελιχθεί στο σημερινό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, κορυφαίο θεσμό της έβδομης τέχνης στην Ελλάδα.
1961: Παραιτείται ο πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής, έπειτα από έντονη πολιτική κρίση. Σχηματίζεται υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Κωνσταντίνο Δόβα και προκηρύσσονται πρόωρες εκλογές, ανοίγοντας νέο κύκλο πολιτικών ανακατατάξεων.
1973: Στον πολυσυζητημένο αγώνα τένις «Η Μάχη των Φύλων», η 29χρονη Μπίλι Τζιν Κινγκ νικά τον 55χρονο Μπόμπι Ριγκς με 6-4, 6-3, 6-3 στο Astrodome του Χιούστον, αποδεικνύοντας ότι οι γυναίκες μπορούν να ανταγωνιστούν ισότιμα στο κορυφαίο επίπεδο. Ο αγώνας μεταδίδεται τηλεοπτικά σε 90 εκατομμύρια θεατές παγκοσμίως και σημειώνεται ως ιστορική νίκη για τον αθλητισμό και τα δικαιώματα των γυναικών.
2015: Διεξάγονται βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα και ο ΣΥΡΙΖΑ, υπό τον Αλέξη Τσίπρα, συγκεντρώνει 36,34%, διατηρώντας την πρωτιά λίγους μήνες μετά το δημοψήφισμα και την υπογραφή του τρίτου μνημονίου. Το εκλογικό αποτέλεσμα επαναβεβαιώνει τη λαϊκή εντολή στον ΣΥΡΙΖΑ σε μία περίοδο έντονων κοινωνικών και πολιτικών εξελίξεων.
2016: Ξεσπά μεγάλη φωτιά στο hot spot της Μόριας στη Λέσβο, έπειτα από συγκρούσεις μεταξύ μεταναστών. Καταστρέφεται μεγάλο μέρος της δομής, αποκαλύπτοντας για ακόμη μία φορά τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης και τις εντάσεις στα κέντρα φιλοξενίας.
2017: Ο τυφώνας Μαρία, ένας από τους ισχυρότερους στην ιστορία της Καραϊβικής, πλήττει το Πουέρτο Ρίκο. Η καταστροφή είναι βιβλική, με το 75% του δικτύου ηλεκτροδότησης να καταρρέει και να προκαλείται γενικευμένο μπλακ άουτ σε ολόκληρο το νησί.
2019: Κλείνει οριστικά το εργοστάσιο στο Three Mile Island στην Πενσιλβάνια, τόπος του μεγαλύτερου πυρηνικού ατυχήματος στην ιστορία των ΗΠΑ (1979). Το γεγονός σηματοδοτεί το τέλος μιας σκοτεινής εποχής για την αμερικανική πυρηνική ενέργεια.
Γεννήσεις
1934 – Σοφία Λόρεν (Sophia Loren), Ιταλίδα ηθοποιός και διεθνές σύμβολο του κινηματογράφου. Πρωτοεμφανίστηκε σε ταινίες τη δεκαετία του ’50 και γρήγορα διακρίθηκε παγκοσμίως με ερμηνείες σε ιταλικές και χολιγουντιανές παραγωγές. Έγινε η πρώτη ηθοποιός που κέρδισε Όσκαρ για ξενόγλωσση ταινία («Δυο γυναίκες», 1962), διατηρώντας εξαιρετική δημοτικότητα πλάι σε εμβληματικούς δημιουργούς. Η πορεία της από τη φτώχεια στη δόξα, η γοητεία και το ανεκτίμητο ταλέντο την καθιέρωσαν ως θρυλική ντίβα του 20ού αιώνα.
1970 – Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, Έλληνας ηθοποιός του θεάτρου, της τηλεόρασης και του κινηματογράφου, γεννημένος στο Αίγιο. Ξεχώρισε για το χιούμορ, το ταλέντο και την ευελιξία σε ρόλους, με δημοφιλείς συμμετοχές σε σειρές όπως «Είσαι το ταίρι μου» και «Εγκλήματα». Έχει τιμηθεί με σημαντικά βραβεία για την ερμηνεία του, ενώ η μεταγλώττιση του χαρακτήρα Ρέμυ στο «Ρατατούης» και του Δράκουλα στο «Ξενοδοχείο για Τέρατα» τον έκαναν αγαπητό και στη νεότερη γενιά.
Θάνατοι
1971 – Γιώργος Σεφέρης, Έλληνας ποιητής και διπλωμάτης, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της νεοελληνικής λογοτεχνίας και ο πρώτος Έλληνας που τιμήθηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας (1963). Το έργο του ανανέωσε το ποιητικό ύφος στην Ελλάδα, αντλώντας έμπνευση από τον ελληνικό χώρο, την παράδοση και τα παγκόσμια ιδεώδη. Διετέλεσε πρέσβης, με σπουδαία συμβολή και στο Κυπριακό ζήτημα, ενώ η δημόσια αντίστασή του κατά της δικτατορίας τον καθιέρωσε ως ηθικό και πνευματικό πρότυπο του 20ού αιώνα.
2005 – Σίμον Βίζενταλ (Simon Wiesenthal), Αυστριακός συγγραφέας και διαπρεπής κυνηγός Ναζί, που επέζησε του Ολοκαυτώματος και αφιέρωσε τη ζωή του στην ανεύρεση και προσαγωγή στη δικαιοσύνη χιλιάδων ναζιστών εγκληματιών πολέμου. Ίδρυσε το «Κέντρο Βίζενταλ» και συνεργάστηκε με αρχές σε όλο τον κόσμο, συνέβαλε αποφασιστικά στον εντοπισμό προσώπων όπως ο Άιχμαν. Το έργο του αποτελεί παγκόσμιο σύμβολο μνήμης και ιστορικής δικαίωσης για τα θύματα του ναζισμού.
Εορτολόγιο
Αγάπιος, Ευστάθιος, Ευσταθία, Θεοπίστη, Θεόπιστος
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Ημέρα του Μπάτμαν
Παγκόσμια Ημέρα Γυναικολογικής Ογκολογίας
Παγκόσμια Ημέρα Εθελοντή Δότη Μυελού των Οστών
Παγκόσμια Ημέρα Ελεύθερου Λογισμικού