Μάνος Λοΐζος: Έζησε μόλις 44 χρόνια, τα τραγούδια του δεν γέρασαν ποτέ | Σαν σήμερα 17 Σεπτεμβρίου
Σαν σήμερα το 1982, στις 17 Σεπτεμβρίου, ο Μάνος Λοΐζος πεθαίνει στη Μόσχα, λίγες εβδομάδες πριν κλείσει τα 45 του χρόνια. Η ζωή του υπήρξε σύντομη· η παρουσία του στο ελληνικό τραγούδι, όμως, δυσανάλογα μεγάλη. Μέσα σε περίπου δύο δεκαετίες πρόλαβε να γράψει τραγούδια που πέρασαν από τα λαϊκά κέντρα και τις συναυλίες στις διαδηλώσεις, στις παρέες και τελικά στη συλλογική μνήμη.
Είχε γεννηθεί στις 22 Οκτωβρίου 1937 και μεγάλωσε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, σε οικογένεια κυπριακής καταγωγής. Το 1955 ήρθε στην Αθήνα για να σπουδάσει Φαρμακευτική και αργότερα στην ΑΣΟΕΕ. Οι σπουδές, όμως, έχασαν τη μάχη από τη μουσική: το 1960 τις εγκατέλειψε και δύο χρόνια αργότερα βρέθηκε κοντά στον Μίκη Θεοδωράκη και στον Σύλλογο Φίλων της Ελληνικής Μουσικής.
Από εκεί και πέρα, τα τραγούδια έρχονται το ένα μετά το άλλο. «Ο Σταθμός», «Θαλασσογραφίες», «Ευδοκία», «Να ’χαμε τι να ’χαμε», «Καλημέρα ήλιε», «Τα τραγούδια του δρόμου», «Τα τραγούδια της Χαρούλας». Συνεργάζεται με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, τον Γιάννη Νεγρεπόντη, τον Δημήτρη Χριστοδούλου και φωνές όπως ο Γιώργος Νταλάρας, η Χάρις Αλεξίου, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Δήμητρα Γαλάνη.
Και κάπου εκεί βρίσκεται ίσως το ιδιαίτερο αποτύπωμά του: μπορούσε να γράψει το «Ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας» χωρίς ούτε μία λέξη και, την ίδια στιγμή, να δώσει μουσική σε τραγούδια με έντονο κοινωνικό και πολιτικό φορτίο. Ορισμένα από αυτά είχαν γραφτεί ήδη από τη δεκαετία του 1960 αλλά απαγορεύτηκαν από τη λογοκρισία της δικτατορίας και κυκλοφόρησαν μετά τη Μεταπολίτευση στα «Τραγούδια του δρόμου». Ανάμεσά τους και το «Ακορντεόν».
Το τέλος ήρθε απότομα. Στις 8 Ιουνίου 1982 ο Λοΐζος υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο και νοσηλεύτηκε για περίπου έναν μήνα. Τον Αύγουστο ταξίδεψε στη Μόσχα για θεραπεία. Στις 7 Σεπτεμβρίου υπέστη δεύτερο εγκεφαλικό και δέκα ημέρες αργότερα πέθανε.
Έναν χρόνο μετά τον θάνατό του κυκλοφόρησαν τα «Γράμματα στην αγαπημένη», σε ποίηση Ναζίμ Χικμέτ και ελληνική απόδοση Γιάννη Ρίτσου. Ήταν μια μεταθανάτια υπενθύμιση ενός παράξενου δεδομένου: ο Μάνος Λοΐζος έζησε λιγότερο από 45 χρόνια, αλλά αρκετά από τα τραγούδια του εξακολουθούν, πάνω από τέσσερις δεκαετίες αργότερα, να ακούγονται σαν να μην γέρασαν μαζί μας.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1176: Ο αυτοκράτορας Μανουήλ Α΄ Κομνηνός ηττάται από τους Σελτζούκους του Κιλίτζ Αρσλάν Β΄ στη Μάχη του Μυριοκέφαλου. Η ήττα ανακόπτει τις βυζαντινές προσπάθειες για ανάκτηση του εσωτερικού της Μικράς Ασίας.
1877: Ο εκλογικός νόμος ΧΜΗ΄ εκσυγχρονίζει την εκλογική διαδικασία στην Ελλάδα, ενισχύοντας τη συμμετοχή δικαστικών, περιορίζοντας την ψηφοφορία σε μία ημέρα και καταργώντας τους τελευταίους περιουσιακούς περιορισμούς για το δικαίωμα ψήφου των ανδρών.
1961: Εκτελείται δι’ απαγχονισμού ο πρώην πρωθυπουργός της Τουρκίας Αντνάν Μεντερές, έναν χρόνο μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα που τον ανέτρεψε. Η κυβέρνησή του είχε συνδεθεί με το οργανωμένο πογκρόμ κατά της ελληνικής κοινότητας της Κωνσταντινούπολης το 1955.
1978: Ο Ανουάρ Σαντάτ και ο Μεναχέμ Μπέγκιν υπογράφουν τις ιστορικές Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ, έπειτα από διαπραγματεύσεις με τη μεσολάβηση του Τζίμι Κάρτερ. Οι συμφωνίες ανοίγουν τον δρόμο για τη συνθήκη ειρήνης Αιγύπτου–Ισραήλ το 1979.
2000: Ο αρσιβαρίστας Λεωνίδας Σαμπάνης κατακτά το αργυρό μετάλλιο στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Σίδνεϊ, στην κατηγορία των 62 κιλών, με 317,5 κιλά στο σύνολο. Είναι το δεύτερο ολυμπιακό αργυρό μετάλλιο της καριέρας του.
2004: Αρχίζουν στην Αθήνα οι 12οι Παραολυμπιακοί Αγώνες, με την τελετή έναρξης στο Ολυμπιακό Στάδιο. Στη διοργάνωση συμμετέχουν περίπου 3.800 αθλητές από 136 χώρες, σε 19 αθλήματα.
2007: Ο Κώστας Καραμανλής λαμβάνει εντολή σχηματισμού νέας κυβέρνησης μετά τη νίκη της Νέας Δημοκρατίας στις βουλευτικές εκλογές της προηγουμένης, στις οποίες το κόμμα συγκέντρωσε 41,84% και 152 έδρες.
Γεννήσεις
1940 – Σωτήρης Μουστάκας, Κύπριος ηθοποιός που ξεχώρισε ως ένας από τους μεγαλύτερους κωμικούς του ελληνικού θεάτρου, κινηματογράφου και επιθεώρησης. Γεννημένος στις Κάτω Πλάτρες Λεμεσού, συμμετείχε σε νεαρή ηλικία στον Αγώνα της ΕΟΚΑ, όπου συνελήφθη και φυλακίστηκε. Σπούδασε στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου στην Αθήνα, πρωτοεμφανίστηκε στην ταινία «Αλέξης Ζορμπάς» και έπαιξε σε δεκάδες αγαπημένες ταινίες και παραστάσεις, με χαρακτηριστικές ερμηνείες, ιδιαίτερο χιούμορ και τεράστια υποκριτική γκάμα. Τιμήθηκε με βραβεία για την προσφορά του στην επιθεώρηση και το θέατρο και παρέμεινε ενεργός μέχρι το τέλος της ζωής του
1968 – Αναστέιζια (Anastacia Lyn Newkirk), αμερικανίδα τραγουδίστρια-στιχουργός και παραγωγός με χαρακτηριστική δυνατή φωνή, που καθιερώθηκε με το ραδιοφωνικό hit «I’m Outta Love» και το άλμπουμ «Not That Kind» (2000). Γεννημένη στο Σικάγο, διακρίθηκε σε όλο τον κόσμο – κυρίως στην Ευρώπη – για τον εκρηκτικό συνδυασμό soul, pop και rock («sprock»). Τα άλμπουμ της «Freak of Nature» (2001), «Anastacia» (2004), «Heavy Rotation» (2008), «It’s a Man’s World» (2012), «Resurrection» (2014), «Evolution» (2017) και «Our Songs» (2023) απέσπασαν διεθνείς βραβεύσεις, εκατομμύρια πωλήσεις και 227 διακρίσεις. Έχει αντιμετωπίσει γερή προσωπική δοκιμασία με δύο μάχες κατά του καρκίνου του μαστού και τη νόσο του Crohn, συνδυάζοντας ενεργά την τέχνη με κοινωνικό έργο.
1968 – Μαρί Σαντάλ Μίλλερ, πριγκίπισσα της Ελλάδας και της Δανίας, συγγραφέας και σχεδιάστρια παιδικής μόδας. Γεννήθηκε στο Λονδίνο στις 17 Σεπτεμβρίου 1968 από τον αμερικανό επιχειρηματία Robert Warren Miller (ιδρυτή των duty-free) και τη Μαρία Κλάρα Πεσάντες Μπεσέρα. Σπούδασε σε Ελβετία, Παρίσι και Νέα Υόρκη (Ιστορία Τέχνης/Ακαδημία Καλών Τεχνών), και παντρεύτηκε τον Παύλο, γιο του τελευταίου βασιλιά της Ελλάδας Κωνσταντίνου Β’, το 1995. Από τον γάμο της απέκτησε πέντε παιδιά και ζει στη Νέα Υόρκη, Λονδίνο και Αθήνα. Αν και ο τίτλος πριγκίπισσας της Ελλάδας δεν αναγνωρίζεται επισήμως στη χώρα μετά το 1974, παραμένει ενεργή ως επιχειρηματίας, συγγραφέας και δημόσια φιγούρα, εκπροσωπώντας τον σύγχρονο ευρωπαϊκό αριστοκρατικό κόσμο.
1971 – Αντριάνα Σκλεναρίκοβα (Adriana Sklenarikova), σλοβάκα μοντέλο και ηθοποιός που ζει στη Γαλλία. Αναδείχθηκε διεθνώς ως «Wonderbra girl», κατακτώντας φήμη για τα μακρύτερα πόδια στον κόσμο (τ. Γκίνες), και έχει περπατήσει στις πασαρέλες των Valentino, Roberto Cavalli, Laura Biagiotti, ενώ συμμετείχε σε μεγάλες καμπάνιες και εξώφυλλα. Τον Μάρτιο του 1998 παντρεύτηκε τον Γάλλο ποδοσφαιριστή Κριστιάν Καρεμπέ (διαζύγιο το 2011) και αργότερα τον Αρμένιο επιχειρηματία Αράμ Οχανιάν (διαζύγιο 2022). Παρέμεινε ιδιαίτερα δημοφιλής σε Γαλλία και Ευρώπη, έχει παίξει σε ταινίες και τηλεοπτικές σειρές, και πρωταγωνιστεί στην κοινωνική προσφορά και το φιλανθρωπικό έργο
1978 – Ελεονώρα Μελέτη, Ελληνίδα δημοσιογράφος, παρουσιάστρια, ραδιοφωνική παραγωγός και συγγραφέας. Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 17 Σεπτεμβρίου και μεγάλωσε στον Πειραιά. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στο ΕΚΠΑ, έκανε μεταπτυχιακό στην Ιταλική Φιλολογία και τη Συμβουλευτική Ψυχολογία, ενώ σπούδασε δημοσιογραφία και ΜΜΕ σε ιδιωτική σχολή. Από το 2001 εργάζεται σε μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα ως συντάκτρια, δημοσιογράφος και παρουσιάστρια ειδήσεων, κοινωνικών εκπομπών και talk show, ενώ έχει παρουσιάσει εκπομπές στους σταθμούς ALTER, ΑΝΤ1, STAR, ΣΚΑΪ, ALPHA και MEGA. Αρθρογραφεί τακτικά, παρουσιάζει podcast με κοινωνικά θέματα και έγινε best seller συγγραφέας με το βιβλίο «Γυναίκα ψάχνει». Από το 2024 είναι ευρωβουλευτής με τη Νέα Δημοκρατία.
Θάνατοι
1982 – Μάνος Λοΐζος, κορυφαίος Έλληνας συνθέτης και μουσικοσυνθέτης, με καταγωγή από την Κύπρο και τη Ρόδο. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια το 1937, μεγάλωσε σε περιβάλλον Ελλήνων μεταναστών και αφοσιώθηκε στη μουσική από μικρή ηλικία. Δημιούργησε εμβληματικά τραγούδια για το ελληνικό έντεχνο και λαϊκό ρεπερτόριο («Ακορντεόν», «Δελφίνι δελφινάκι», «Καλημέρα Ήλιε», «Για μια μέρα ζωής», «Το ζεϊμπέκικο της Ευδοκίας»), μελοποίησε ποιητές όπως Χικμέτ και Γκάτσο, και έγραψε μουσική για τον κινηματογράφο και το θέατρο. Τα τραγούδια του ερμήνευσαν καλλιτέχνες όπως Νταλάρας, Αλεξίου, Παπακωνσταντίνου, Φαραντούρη κ.ά., σημαδεύοντας με την τέχνη του τις ιστορικές και πολιτικές εξελίξεις της Ελλάδας.
Εορτολόγιο
Σοφία, Πίστη, Αγάπη, Ελπίδα, Αγάπιος, Αγαθοκλής, Ολιβιανός, Παντολέων, Πηλέας
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Παγκόσμια Εβδομάδα Ιδιοπαθούς Πνευμονικής Ίνωσης
Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια των Ασθενών