Σαν σήμερα 21 Αυγούστου: Ο «πατριώτης» που έκλεψε τη «Μόνα Λίζα» από το Λούβρο
Το πρωί της 21ης Αυγούστου 1911, το Λούβρο ήταν κλειστό για το κοινό, όπως κάθε Δευτέρα. Ανάμεσα στους εργάτες που μπορούσαν να κυκλοφορούν στους χώρους του μουσείου βρισκόταν ο Ιταλός Βιντσέντσο Περούτζια, πρώην υπάλληλος εταιρείας που είχε αναλάβει την τοποθέτηση προστατευτικού γυαλιού σε πολύτιμα έργα.
Φορώντας την άσπρη μπλούζα των εργατών, πλησίασε τη «Μόνα Λίζα», την κατέβασε από τον τοίχο και αφαίρεσε την κορνίζα και τη γυάλινη προστασία της. Στη συνέχεια έκρυψε την ξύλινη επιφάνεια του πίνακα κάτω από τα ρούχα του και κατάφερε να βγει από το μουσείο χωρίς να τον σταματήσει κανείς. Η εξαφάνιση έγινε αντιληπτή περίπου 26 ώρες αργότερα.
Τα πλήθη συνέρρεαν για να δουν… τον άδειο τοίχο
Η είδηση προκάλεσε πρωτοφανή αναστάτωση. Οι γαλλικές εφημερίδες κυκλοφόρησαν με πηχυαίους τίτλους, αφίσες επικήρυξης τοποθετήθηκαν στους δρόμους του Παρισιού και το Λούβρο έκλεισε προσωρινά για τις έρευνες.
Όταν άνοιξε ξανά, χιλιάδες άνθρωποι έσπευσαν όχι για να δουν κάποιο έργο τέχνης, αλλά την κενή θέση που είχε αφήσει η «Τζοκόντα». Η υπόθεση τροφοδότησε τραγούδια, σατιρικά σκίτσα, ταινίες και θεωρίες συνωμοσίας, μεταφέροντας τον πίνακα από τον χώρο της υψηλής τέχνης στη μαζική κουλτούρα.
Η «Μόνα Λίζα» ήταν ήδη αναγνωρισμένο έργο της Αναγέννησης, δεν διέθετε όμως τη λαϊκή απήχηση που απέκτησε μετά την κλοπή. Στο ίδιο το Λούβρο, εκθέματα όπως η «Αφροδίτη της Μήλου» και η «Νίκη της Σαμοθράκης» προσέλκυαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον.
Η αστυνομική έρευνα κινήθηκε αρχικά προς λανθασμένες κατευθύνσεις. Ο ποιητής Γκιγιόμ Απολινέρ συνελήφθη και ο Πάμπλο Πικάσο ανακρίθηκε, λόγω μιας διαφορετικής υπόθεσης που αφορούσε αρχαιότητες κλεμμένες από το Λούβρο. Και οι δύο αφέθηκαν ελεύθεροι, καθώς δεν είχαν σχέση με την εξαφάνιση του πίνακα.
Ο «πατριώτης» κλέφτης και το ιστορικό λάθος
Ο Περούτζια υποστήριξε αργότερα ότι έδρασε από πατριωτισμό. Πίστευε ότι η «Μόνα Λίζα» είχε κλαπεί από την Ιταλία κατά τις εκστρατείες του Ναπολέοντα και ότι ο ίδιος την επέστρεφε στη χώρα όπου ανήκε.
Η πεποίθησή του, ωστόσο, ήταν λανθασμένη. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι είχε μεταφέρει το έργο στη Γαλλία όταν εγκαταστάθηκε στην αυλή του βασιλιά Φραγκίσκου Α΄, ο οποίος απέκτησε τον πίνακα στις αρχές του 16ου αιώνα — αιώνες πριν από τον Ναπολέοντα.
Για 28 μήνες ο Περούτζια κράτησε τη «Μόνα Λίζα» κρυμμένη στο δωμάτιό του στο Παρίσι, μέσα σε ένα ξύλινο μπαούλο. Τον Δεκέμβριο του 1913 τη μετέφερε στη Φλωρεντία και επικοινώνησε με τον έμπορο τέχνης Αλφρέντο Τζέρι, προτείνοντας να «επιστρέψει» το έργο στην Ιταλία.
Ο Τζέρι και ο διευθυντής της Πινακοθήκης Ουφίτσι, Τζοβάνι Πότζι, διαπίστωσαν ότι επρόκειτο για τον αυθεντικό πίνακα και ενημέρωσαν την αστυνομία. Ο Περούτζια συνελήφθη και καταδικάστηκε σε σύντομη φυλάκιση, καθώς το ιταλικό δικαστήριο έλαβε υπόψη τα πατριωτικά κίνητρα που επικαλέστηκε.
Πριν επιστρέψει στη Γαλλία, η «Μόνα Λίζα» εκτέθηκε στη Φλωρεντία, στη Ρώμη και στο Μιλάνο. Τον Ιανουάριο του 1914 τοποθετήθηκε ξανά στο Λούβρο, όπου την υποδέχθηκαν τεράστια πλήθη.
Η κλοπή δεν δημιούργησε από το μηδέν την καλλιτεχνική αξία του πίνακα. Συνέβαλε, όμως, αποφασιστικά στη μετατροπή του σε παγκόσμιο πολιτιστικό σύμβολο και καθιέρωσε το αινιγματικό χαμόγελο της «Τζοκόντα» ως μία από τις αναγνωρίσιμες εικόνες στην ιστορία της τέχνης.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
1866: Η Γενική Συνέλευση των Κρητών στα Σφακιά κηρύσσει την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα και την έναρξη της Κρητικής Επανάστασης, η οποία θα διαρκέσει έως το 1869.
1911: Ο Ιταλός Βιντσέντσο Περούτζια κλέβει τη «Μόνα Λίζα» του Λεονάρντο ντα Βίντσι από το Μουσείο του Λούβρου. Ο πίνακας θα εντοπιστεί στην Ιταλία δύο χρόνια αργότερα.
1950: Ο Σοφοκλής Βενιζέλος σχηματίζει κυβέρνηση στην Ελλάδα, σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας και ανασυγκρότησης μετά τη λήξη του Εμφυλίου Πολέμου.
1959: Η Χαβάη γίνεται επίσημα η 50ή Πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών, έπειτα από την υπογραφή της σχετικής προεδρικής διακήρυξης από τον Ντουάιτ Αϊζενχάουερ.
1967: Η Χούντα συλλαμβάνει τον Μίκη Θεοδωράκη, ο οποίος είχε περάσει στην παρανομία και πρωτοστατούσε στην αντίσταση κατά του στρατιωτικού καθεστώτος. Θα ακολουθήσουν φυλάκιση, εξορία και διεθνής εκστρατεία για την απελευθέρωσή του.
1986: Η ηφαιστειακή λίμνη Νίος στο Καμερούν απελευθερώνει αιφνιδίως τεράστια ποσότητα διοξειδίου του άνθρακα. Το αόρατο νέφος πνίγει περίπου 1.700 ανθρώπους και χιλιάδες ζώα στα γύρω χωριά.
1991: Καταρρέει το πραξικόπημα των σκληροπυρηνικών κομμουνιστών κατά του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Η αποτυχία του επιταχύνει τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, η οποία ολοκληρώνεται τέσσερις μήνες αργότερα.
Γεννήσεις
1962 – Τζον Κόρφας, Ελληνοαμερικανός μπασκετμπολίστας και προπονητής, γεννημένος στις 21 Αυγούστου στις ΗΠΑ. Αποτέλεσε θρύλο του ελληνικού πρωταθλήματος με τη θητεία του στον ΠΑΟΚ, κατακτώντας το Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης (1991) και το ελληνικό πρωτάθλημα (1992). Διακρίθηκε για την ευφυΐα, το ταλέντο και το μακρινό του σουτ, ενώ αγωνίστηκε επίσης στον Παναθηναϊκό και τον Ηρακλή. Μετά το τέλος της καριέρας του εργάστηκε ως προπονητής, αγαπημένος φιγούρα του μπασκετικού κοινού για τον χαρακτήρα, το ήθος και το αθλητικό του πνεύμα.
1976 – Νίκος Βέρτης, Έλληνας λαϊκός τραγουδιστής, συνθέτης και στιχουργός. Γεννήθηκε στο Χόρινχεμ της Ολλανδίας και μεγάλωσε στη Γαληψό Καβάλας. Από μικρή ηλικία ασχολήθηκε με τη μουσική, παίζοντας μπουζούκι από τα 7 του χρόνια και τραγουδώντας επαγγελματικά από τα 15. Η ιδιαίτερη φωνή και η ερμηνεία του τον κατέστησαν ένα από τα κορυφαία ονόματα της ελληνικής σκηνής, με μεγάλες επιτυχίες όπως «Πολύ απότομα βραδιάζει», «Σαν τρελός σε αγαπάω», «Αν φύγεις», αλλά και συνεργασίες με σημαντικούς δημιουργούς και καλλιτέχνες.
1986 – Γιουσέιν Μπολτ, Τζαμαϊκανός σπρίντερ, θεωρείται ο ταχύτερος άνθρωπος στον κόσμο. Κατέχει τα παγκόσμια ρεκόρ στα 100μ. (9,58’’), 200μ. (19,19’’) και στα 4×100μ. και είναι ο μοναδικός αθλητής με οχτώ χρυσά Ολυμπιακά μετάλλια στα σπριντ. Η εντυπωσιακή του ταχύτητα – μέγιστη καταγεγραμμένη 44,72km/h – και οι χαρακτηριστικές πανηγυρικές κινήσεις του («Lightning Bolt») τον έχουν αναδείξει σε θρύλο του παγκόσμιου αθλητισμού, πρότυπο για αθλητές κάθε γενιάς και πηγή έμπνευσης για τους νέους στην Τζαμάικα και διεθνώς.
1988 – Ρόμπερτ Λεβαντόφσκι, Πολωνός επιθετικός και από τους κορυφαίους σέντερ φορ στον κόσμο. Διακρίθηκε με πάνω από 700 γκολ σε επίσημους αγώνες, κατέχοντας 9 τίτλους πρώτου σκόρερ σε εθνικά πρωταθλήματα και σπουδαία επιτεύγματα με τις Μπορούσια Ντόρτμουντ, Μπάγερν Μονάχου και την Μπαρτσελόνα. Έχει κερδίσει δύο βραβεία Paίκτη της Χρονιάς της FIFA, ένα ευρωπαϊκό τρεμπλ (Champions League, Bundesliga, Κύπελλο Γερμανίας), και είναι κορυφαίος σκόρερ όλων των εποχών για την Πολωνία, ενώ θεωρείται ο τρίτος σκόρερ στην ιστορία του Champions League.
1991 – Demy (Δήμητρα Παπαδέα), Ελληνίδα τραγουδίστρια και δημιουργός της pop σκηνής. Γεννήθηκε στην Αθήνα, σπούδασε στη Νομική Σχολή και έγινε γνωστή όταν την ανακάλυψε η Panik Records στο YouTube. Ξεκίνησε δισκογραφικά με το επιτυχημένο ντουέτο «Μια ζωγραφιά» με τον Μηδενιστή και διακρίθηκε με singles και συνεργασίες, όπως το «Πόσες χιλιάδες καλοκαίρια» και το «Fallin» με τους Playmen.
Θάνατοι
1823 – Μάρκος Μπότσαρης, Έλληνας στρατηγός και θρυλικός ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Γεννημένος στο Σούλι, ηγήθηκε των Σουλιωτών και διακρίθηκε στη μάχη του Κεφαλόβρυσου, νύχτα 8 προς 9 Αυγούστου 1823, όταν με 350-450 Σουλιώτες επιτέθηκε αιφνιδιαστικά στο στρατόπεδο των 4.000 Τουρκαλβανών του Μουσταή Πασά στο Καρπενήσι. Η επιδρομή υπήρξε ένδοξη για το ελληνικό στρατόπεδο, όμως ο Μπότσαρης σκοτώθηκε από σφαίρα στο κεφάλι και κηδεύτηκε στο Μεσολόγγι με πανελλήνιο πένθος. Ο θάνατός του έγινε σύμβολο της αυτοθυσίας και εμπνέει μέχρι σήμερα μνήμη και θαυμασμό.
1940 – Λέων Τρότσκι, Ρώσος επαναστάτης, πολιτικός και θεωρητικός του μαρξισμού, ηγετική μορφή της Οκτωβριανής Επανάστασης δίπλα στον Λένιν. Υπήρξε οργανωτής του Κόκκινου Στρατού και πρωτεργάτης της νίκης των Μπολσεβίκων στον εμφύλιο. Διώχθηκε και εξορίστηκε από τον Στάλιν, συνέχισε τη δράση του κατά του σταλινισμού μέσα από τη Δ’ Διεθνή και δολοφονήθηκε στο Μεξικό στις 20 Αυγούστου 1940, από τον Ισπανό πράκτορα του NKVD Ραμόν Μερκαντέρ, με εντολή του Στάλιν, μέσα στο σπίτι του στο Κογιοακάν.
Εορτολόγιο
Ιούδας, Ιουδήθ
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα Μνήμης και Τιμής στα Θύματα της Τρομοκρατίας