Ανεργία νέων: Στα 67 εκατομμύρια παγκοσμίως – Πώς η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την αγορά εργασίας

Μπροστά σε μια δυσκολότερη «είσοδο» στην αγορά εργασίας βρίσκονται εκατομμύρια νέοι σε όλο τον κόσμο, καθώς η επιβράδυνση της οικονομίας συναντά τις σαρωτικές αλλαγές που προκαλεί η τεχνητή νοημοσύνη στα επαγγέλματα. Το πρόβλημα εμφανίζεται μάλιστα εντονότερο στις οικονομίες υψηλού εισοδήματος, όπου πολλές από τις παραδοσιακές θέσεις εργασίας για νέους αρχίζουν να περιορίζονται.

Τα στοιχεία της ετήσιας έκθεσης της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) δείχνουν ότι το παγκόσμιο ποσοστό ανεργίας στις ηλικίες 15 έως 24 ετών έχει διαμορφωθεί στο 12,4%. Σε απόλυτους αριθμούς, περίπου 67 εκατομμύρια νέοι παραμένουν χωρίς εργασία.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται, όμως, μόνο σε όσους αναζητούν δουλειά. Αυξημένος εμφανίζεται και ο αριθμός των νέων που βρίσκονται ταυτόχρονα εκτός απασχόλησης, εκπαίδευσης και επαγγελματικής κατάρτισης.

Πρόκειται για τη λεγόμενη κατηγορία NEET, η οποία αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το 20% του αντίστοιχου πληθυσμού. Περισσότεροι από 257 εκατομμύρια νέοι παγκοσμίως βρίσκονται σε αυτή τη θέση, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην επαγγελματική τους εξέλιξη και στα εισοδήματα.

Για το 2026 και το 2027 οι προβλέψεις δείχνουν σχετική σταθεροποίηση της ανεργίας των νέων στο 12,3%. Ωστόσο, η ταυτόχρονη αύξηση τόσο της ανεργίας όσο και του ποσοστού των NEET αντιμετωπίζεται ως προειδοποιητικό σημάδι για την παγκόσμια αγορά εργασίας.

Πού αυξάνεται περισσότερο η ανεργία

Η επιδείνωση δεν κατανέμεται με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις οικονομίες. Μεταξύ 2023 και 2025, η ανεργία των νέων κινήθηκε ανοδικά στις οκτώ από τις έντεκα γεωγραφικές περιοχές που εξετάζει η ΔΟΕ.

Μεγαλύτερη επιδείνωση καταγράφηκε στη Βόρεια Αμερική και τη Βόρεια Αφρική, αλλά και σε σημαντικό τμήμα της Ευρώπης. Βόρεια, Νότια και Δυτική Ευρώπη βρίσκονται μεταξύ των περιοχών όπου η πρόσβαση των νεότερων εργαζομένων στην απασχόληση έγινε δυσκολότερη.

Πίσω από αυτή την εικόνα βρίσκεται ένας συνδυασμός παραγόντων. Η χαμηλότερη οικονομική ανάπτυξη περιορίζει τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, ενώ οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνουν την αβεβαιότητα για επιχειρήσεις και επενδύσεις.

Σε αυτό το περιβάλλον προστίθεται πλέον ένας παράγοντας που αλλάζει ταχύτερα τα δεδομένα: η τεχνολογία και ειδικότερα η εξάπλωση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης.

Οι θέσεις που αποτελούσαν την πρώτη δουλειά των νέων

Η μεγαλύτερη πρόκληση για τη νέα γενιά δεν βρίσκεται απαραίτητα στην εξαφάνιση ολόκληρων επαγγελμάτων, αλλά στη μεταβολή της δομής της αγοράς εργασίας.

Οι θέσεις μεσαίου επιπέδου προσόντων, οι οποίες για δεκαετίες λειτουργούσαν ως το πρώτο επαγγελματικό σκαλοπάτι για εκατομμύρια νέους, βρίσκονται υπό πίεση.

Θέσεις υπαλλήλων γραφείου, διοικητικής υποστήριξης και πωλήσεων, καθώς και ορισμένα τεχνικά και βιομηχανικά επαγγέλματα, είναι μεταξύ εκείνων που επηρεάζονται περισσότερο από την αυτοματοποίηση και την εισαγωγή νέων ψηφιακών εργαλείων.

Αυτό δημιουργεί ένα ιδιαίτερο πρόβλημα για τους νέους: ακόμη και όταν η τεχνολογία δεν καταργεί πλήρως μία θέση εργασίας, μπορεί να μειώσει τις ανάγκες των επιχειρήσεων για εργαζομένους χωρίς μεγάλη προηγούμενη εμπειρία.

Πόσες θέσεις απειλούνται από την τεχνητή νοημοσύνη

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΔΟΕ, το 6,1% των θέσεων που καταλαμβάνουν σήμερα εργαζόμενοι ηλικίας 15 έως 29 ετών βρίσκεται σε επαγγέλματα με υψηλή έκθεση στην τεχνητή νοημοσύνη.

Το ποσοστό αποκτά μεγαλύτερη σημασία εάν μετατραπεί σε αριθμό εργαζομένων που θα μπορούσαν να επηρεαστούν.

Η ΔΟΕ υπολογίζει ότι εάν χαθεί μόλις το 10% των θέσεων αυτής της κατηγορίας, περίπου 5,6 εκατομμύρια νέοι που βρίσκονται σήμερα στην αγορά εργασίας θα χρειαστεί είτε να αναζητήσουν νέα απασχόληση είτε να αλλάξουν επαγγελματική κατεύθυνση, ενώ ένα μέρος τους κινδυνεύει να βρεθεί εκτός αγοράς εργασίας.

Το μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου συγκεντρώνεται στις ανεπτυγμένες οικονομίες υψηλού εισοδήματος, ακριβώς επειδή εκεί είναι μεγαλύτερη η παρουσία επαγγελμάτων και επιχειρηματικών λειτουργιών που μπορούν να αυτοματοποιηθούν.

Η πρόκληση, επομένως, δεν αφορά μόνο το πόσες θέσεις μπορεί να αντικαταστήσει η τεχνητή νοημοσύνη. Αφορά και το κατά πόσο οι οικονομίες θα δημιουργήσουν αρκετές νέες θέσεις για όσους κάνουν τα πρώτα τους επαγγελματικά βήματα, αλλά και εάν τα συστήματα εκπαίδευσης και κατάρτισης θα μπορέσουν να προσαρμοστούν αρκετά γρήγορα στις δεξιότητες που θα ζητούν οι επιχειρήσεις τα επόμενα χρόνια.