Φενεός Κορινθίας: Η ιστορία της Μονής Αγίου Γεωργίου και οι δραματικές μνήμες της Κατοχής

Η Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Φενεού, ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μοναστήρια της Κορινθίας, κουβαλά μια μακραίωνη ιστορία που συνδέεται τόσο με την Ορθοδοξία και την Ελληνική Επανάσταση όσο και με ιδιαίτερα σκοτεινές σελίδες της περιόδου της Κατοχής και του Εμφυλίου διχασμού.

Σύμφωνα με το ιστορικό κείμενο, το επιβλητικό τριώροφο μοναστηριακό συγκρότημα χτίστηκε το 1693 και, έπειτα από πυρκαγιά, ανακαινίστηκε εκ θεμελίων το 1754. Η Μονή υπήρξε σταυροπηγιακή, υπαγόμενη απευθείας στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, ενώ σχετική πατριαρχική αναγνώριση αναφέρεται και σε Σιγίλλιο του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ το 1797.

Ιδιαίτερης αξίας είναι και ο ναός της Μονής, ο οποίος περιγράφεται ως βασιλική με τρούλο και είναι διακοσμημένος με τοιχογραφίες του 18ου αιώνα. Στον χώρο αναφέρεται επίσης το αποκαλούμενο «Κρυφό Σχολειό», ενώ η ιστορία του μοναστηριού είναι στενά συνδεδεμένη με τον Αγώνα του 1821.

Η συμβολή της Μονής στην Επανάσταση του 1821

Όπως αναφέρεται στην πηγή, οι μοναχοί συνέδραμαν ενεργά την Ελληνική Επανάσταση, διαθέτοντας χρήματα, τρόφιμα, ζώα και άλλα πολύτιμα αγαθά για τις ανάγκες του Αγώνα. Στο μοναστήρι συνδέεται η παρουσία σημαντικών μορφών της Επανάστασης, μεταξύ των οποίων ο Παπαφλέσσας και ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης.

Το κείμενο αναφέρει ακόμη ότι η Μονή συντηρούσε τριάντα ένοπλους μοναχούς κατά τη διάρκεια του Αγώνα και ότι η υλική συνεισφορά της περιλάμβανε, μεταξύ άλλων, 9.500 γρόσια, 15 οκάδες ασήμι, 500 γιδοπρόβατα, 15 βοοειδή, κρασί και σιτάρι.

Οι δραματικές σελίδες της Κατοχής

Η ιστορία της Μονής αποκτά πολύ διαφορετικό και τραγικό χαρακτήρα κατά την περίοδο 1943–1944.

Το κείμενο που παρατίθεται παρουσιάζει τη Μονή ως χώρο κράτησης του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ και περιγράφει εκτελέσεις και βασανισμούς στην ευρύτερη περιοχή του Φενεού. Περιλαμβάνει μαρτυρίες ανθρώπων που υποστηρίζεται ότι υπήρξαν αυτόπτες μάρτυρες περιστατικών, καθώς και αναφορές στο Βάραθρο του Φενεού, γνωστό και ως «Τρύπα», στην περιοχή Κακοβούνι.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα γεγονότα του Αυγούστου του 1943, όταν, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που παρατίθενται στην πηγή, είχαν ήδη αρχίσει εκτελέσεις στην περιοχή γύρω από τη Μονή.

Μεταξύ των μαρτυριών περιλαμβάνεται εκείνη του αντάρτη του ΕΛΑΣ Γιάννη Κουρούμαλη, με το ψευδώνυμο «Λάμπρος», καθώς και της Άννας Σταματοπούλου, η οποία περιγράφει όσα υποστήριξε ότι αντίκρισε ως νεαρή κοπέλα μέσα και γύρω από το μοναστήρι.

Οι αφηγήσεις περιλαμβάνουν εξαιρετικά σκληρές περιγραφές βασανισμών και εκτελέσεων κρατουμένων. Πρόκειται για ισχυρισμούς και μαρτυρίες που παρατίθενται από τη συγκεκριμένη βιβλιογραφική πηγή και πρέπει να παρουσιάζονται ως τέτοιες, ιδιαίτερα επειδή αφορούν μία από τις πλέον φορτισμένες και ιστορικά αμφισβητούμενες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας.

Ένα μοναστήρι που κουβαλά αιώνες ιστορίας

Από την προσφορά του στην Επανάσταση του 1821 μέχρι τα δραματικά γεγονότα της δεκαετίας του 1940, η Μονή Αγίου Γεωργίου αποτελεί έναν τόπο όπου διαφορετικές περίοδοι της ελληνικής ιστορίας άφησαν έντονο αποτύπωμα.

Σήμερα, πέρα από τη θρησκευτική και αρχιτεκτονική της αξία, η Μονή αποτελεί έναν τόπο ιστορικής μνήμης για την περιοχή του Φενεού και συνολικά για την Κορινθία.

Πηγή του ιστορικού κειμένου: «Αθώων Αίμα, “Ελεύθερος Μωριάς” 1943-44», Ιωάννης Κ. Μπουγάς, Εκδόσεις Πελασγός, Τόμος Β΄.