«Δεν μπορούσα να βγω από το σπίτι, γιατί φοβόμουν ότι θα απατήσω τον σύντροφό μου»: Τι είναι η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή σχέσεων
Η Sophia είναι 24 ετών και βρίσκεται εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο σε μια σχέση που περιγράφει ως γεμάτη αγάπη. Παρ’ όλα αυτά, αμφισβητεί συνεχώς τα πάντα: από το αν είναι συμβατή με τον σύντροφό της μέχρι το αν τον αγαπά πραγματικά και το τι μπορεί να κάνει εξαιτίας αυτών των αμφιβολιών.
«Δεν μπορούσα να βγω από το σπίτι, επειδή φοβόμουν τόσο πολύ ότι θα απατούσα τον σύντροφό μου», ανέφερε στο BBC η νεαρή δημιουργός περιεχομένου και σερβιτόρα από το Λιντς.
Στις δυσκολότερες περιόδους δεν μπορούσε να πάει ούτε στη δουλειά της. Παρέμενε ξαπλωμένη στο κρεβάτι και υπέβαλε εκατοντάδες ερωτήσεις στο ChatGPT, αναζητώντας διαβεβαίωση.
Η Sophia ζει με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή που επικεντρώνεται στις συντροφικές σχέσεις, γνωστή ως Relationship OCD ή ROCD (ΙΨΑΔ-Σ).
Πρόκειται για μια μορφή ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής που, σύμφωνα με τους ειδικούς, ξεπερνά κατά πολύ τις φυσιολογικές αμφιβολίες που μπορεί να εμφανιστούν σε κάθε σχέση.
Στην περίπτωση της ROCD (ΙΨΑΔ-Σ), το άτομο βιώνει επίμονες και ανεπιθύμητες αμφιβολίες, οι οποίες προκαλούν έντονη δυσφορία και μπορεί να οδηγήσουν σε καταναγκαστικές συμπεριφορές. Μεταξύ αυτών είναι ο συνεχής έλεγχος του συντρόφου ή της ίδιας της σχέσης, με στόχο να βρεθεί η επιβεβαίωση ότι όλα είναι καλά.
Ο καθηγητής David Veale, σύμβουλος ψυχίατρος στο South London and Maudsley NHS Trust, εξήγησε ότι οι σκέψεις αυτές μπορεί να καταναλώνουν πολλές ώρες πνευματικής ενέργειας και να προκαλούν έντονο άγχος.
«Σε μια φυσιολογική σχέση, τέτοιες σκέψεις δεν κυριαρχούν σε ολόκληρη την ημέρα», σημείωσε.
Η Sophia περιέγραψε την εμπειρία ως «ψυχικό βασανιστήριο».
«Είναι σαν να έχεις μια φωνή στο κεφάλι σου που επικρίνει συνεχώς τη σχέση σου και δημιουργεί όλες αυτές τις φρικτές σκέψεις για τον σύντροφό σου. Είναι σπαρακτικό», ανέφερε.
Όταν η ROCD (ΙΨΑΔ-Σ) «προσκολλάται» στη σχέση
Στο παρελθόν, η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή της Sophia επικεντρωνόταν στον φόβο των μικροβίων και στην ανησυχία για την υγεία της. Στην πιο δύσκολη φάση της έπλενε τα χέρια της τουλάχιστον 30 φορές την ημέρα.
Όταν γνώρισε τον σύντροφό της σε ένα μπαρ την ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου, ένιωθε ότι απολάμβανε τη στιγμή και περνούσε όμορφα μαζί του.
Όταν, όμως, περίπου έναν μήνα αργότερα, η σχέση άρχισε να γίνεται πιο σοβαρή, η ROCD (ΙΨΑΔ-Σ) την έκανε, όπως λέει η ίδια, «να κλειστεί εντελώς».
Ακόμα και πολύ μικρές λεπτομέρειες, όπως ένα ρούχο του συντρόφου της που δεν της άρεσε ή ένα χτένισμα που δεν θεωρούσε κολακευτικό, ήταν αρκετά για να αρχίσει να αμφισβητεί ολόκληρη τη σχέση.
«Το μυαλό μου μου φώναζε να χωρίσω μαζί του, παρόλο που ήξερα ότι δεν ήταν αυτό που ήθελα», εξήγησε.
Ποιοι μπορεί να είναι πιο ευάλωτοι
Η ROCD (ΙΨΑΔ-Σ) μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, ωστόσο ο καθηγητής Guy Doron επισημαίνει ότι ορισμένοι άνθρωποι ενδέχεται να είναι πιο ευάλωτοι.
Οι εμπειρίες που είχαν από τις σχέσεις κατά την παιδική και εφηβική ηλικία, καθώς και η τάση προς την τελειοθηρία ή την υπερανάλυση, μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τις αμφιβολίες μέσα σε μια σχέση.
Παράλληλα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν προσθέσει νέες πιέσεις.
«Τα social media μπορούν σίγουρα να λειτουργήσουν ως ερέθισμα για ανθρώπους με ROCD, επειδή εξιδανικεύουν τον έρωτα και μπορεί να τους κάνουν να αμφισβητούν τη δική τους σχέση», ανέφερε ο καθηγητής Doron.
Η Sophia συμφωνεί, επισημαίνοντας ότι οι εικόνες φαινομενικά τέλειων ζευγαριών δημιουργούν προσδοκίες που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
«Οι αληθινές σχέσεις δεν είναι τέλειες», σημείωσε.
«Όταν ξέρεις, ξέρεις»
Η Gracie, εργαζόμενη σε φιλανθρωπική οργάνωση ψυχικής υγείας στο Μπρίστολ, ζει με ROCD εδώ και επτά χρόνια.
Όπως λέει, δεν είναι τόσο οι φωτογραφίες των ευτυχισμένων ζευγαριών που τη δυσκολεύουν, όσο οι φράσεις που συχνά τις συνοδεύουν.
Εκφράσεις όπως «όταν ξέρεις, ξέρεις» και η αντίληψη ότι κάποιος πρέπει να είναι απόλυτα βέβαιος πως έχει βρει «το άλλο του μισό» μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα πιεστικές.
«Μπορεί να περνάμε πολύ όμορφα, αλλά στο μυαλό μου να πανικοβάλλομαι και να αναρωτιέμαι αν είναι ο ένας και μοναδικός. Είναι εξαντλητικό», ανέφερε η 24χρονη.
«Σε κάνει να αναρωτιέσαι γιατί δεν είσαι 100% σίγουρη ότι βρίσκεσαι με τον σωστό άνθρωπο», πρόσθεσε.
Η ίδια τονίζει ότι η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή σχέσεων δεν σημαίνει ότι κάποιος δεν αγαπά τον σύντροφό του.
«Είναι το αντίθετο. Η ΙΨΑΔ συχνά στοχεύει αυτό που έχει τη μεγαλύτερη σημασία για έναν άνθρωπο. Μπορεί να σε κάνει να αισθάνεσαι απελπισμένος και απαίσιος άνθρωπος», είπε.
Θεραπεία και αναζήτηση υποστήριξης
Τόσο η Sophia όσο και η Gracie έχουν δοκιμάσει στο παρελθόν διαφορετικές φαρμακευτικές αγωγές και γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, προκειμένου να διαχειριστούν τα συμπτώματά τους.
Παράλληλα, χρειάστηκε να αναζητήσουν μόνες τους πληροφορίες για τη διαταραχή μέσα από το διαδίκτυο και βίντεο στο YouTube.
Η βρετανική οργάνωση OCD Action επισημαίνει ότι η κατάλληλη υποστήριξη είναι σημαντική και ότι το πρώτο βήμα είναι η επικοινωνία με γιατρό, ιδιαίτερα όταν οι παρείσακτες σκέψεις επηρεάζουν σοβαρά την καθημερινότητα.
Ο καθηγητής Doron συνιστά επίσης την αποφυγή του συνεχούς «τεσταρίσματος» του συντρόφου με στόχο την επιβεβαίωση των συναισθημάτων ή των χαρακτηριστικών του, καθώς αυτό μπορεί να τροφοδοτήσει τον κύκλο της ROCD (ΙΨΑΔ-Σ).
Παράλληλα, προτείνει να αποφεύγεται η υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των εφαρμογών γνωριμιών, καθώς οι συνεχείς συγκρίσεις μπορεί να ενισχύσουν τις αμφιβολίες.