Κίνδυνος για τη Δήλο: Η θάλασσα «καταπίνει» σταδιακά τον αρχαιολογικό θησαυρό – Το νησί βυθίζεται κατά ένα εκατοστό το έτος
Αντιμέτωπη με μια διπλή απειλή βρίσκεται η Δήλος, καθώς η άνοδος της στάθμης της θάλασσας συνδυάζεται με τη σταδιακή γεωλογική καθίζηση του εδάφους, δημιουργώντας ανησυχία για το μέλλον ενός από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. Τα νεότερα δεδομένα που παρουσιάστηκαν από το «Κλιματικό Παρατηρητήριο» δείχνουν ότι το ιστορικό νησί χάνει σταδιακά ύψος, με αποτέλεσμα να αυξάνεται η ευαλωτότητά του απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Όπως επισημάνθηκε κατά την παρουσίαση των στοιχείων στην Ακαδημία Αθηνών, η Δήλος δεν επηρεάζεται μόνο από την άνοδο της θαλάσσιας στάθμης που καταγράφεται παγκοσμίως. Σύμφωνα με τις μετρήσεις, το νησί παρουσιάζει παράλληλα γεωλογική καθίζηση, με αποτέλεσμα να «βουλιάζει» κατά περίπου ένα εκατοστό κάθε χρόνο.
Τα δεδομένα προέρχονται από το «Κλιματικό Παρατηρητήριο», το οποίο εγκαταστάθηκε στη Δήλο πριν από δύο χρόνια. Το έργο υλοποιείται από την Ακαδημία Αθηνών σε συνεργασία με το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και έχει στόχο τη συστηματική παρακολούθηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στο νησί.
Οι επιστήμονες συνδύασαν ιστορικά στοιχεία, αρχαιολογικά δεδομένα και σύγχρονες μετρήσεις, εξετάζοντας τόσο την εξέλιξη της ακτογραμμής όσο και τη μεταβολή της στάθμης της θάλασσας. Σύμφωνα με τον ακαδημαϊκό Κωνσταντίνο Συνολάκη, ακόμη και αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου περιοριστούν σημαντικά, η στάθμη των θαλασσών θα συνεχίσει να ανεβαίνει για πολλά χρόνια, εξαιτίας της θερμοχωρητικότητας των ωκεανών.
Οι προβλέψεις για τις επόμενες δεκαετίες είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Με βάση το ευνοϊκότερο σενάριο, η στάθμη της θάλασσας αναμένεται να αυξηθεί έως το 2050 κατά περίπου 21 εκατοστά, ενώ στο δυσμενέστερο σενάριο η αύξηση μπορεί να φτάσει τα 28 εκατοστά. Για το 2100, οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για άνοδο της στάθμης κατά 48 εκατοστά στο ευνοϊκό σενάριο και έως 87 εκατοστά στο δυσμενές.
Οι ερευνητές επιχείρησαν επίσης να διαχωρίσουν το ποσοστό της μεταβολής που οφείλεται στην άνοδο της θάλασσας από εκείνο που συνδέεται με τη βύθιση του ίδιου του νησιού. Παρότι οι επιπτώσεις δεν αναμένεται να είναι άμεσα καταστροφικές, θεωρείται βέβαιο ότι η ακτογραμμή μπροστά από την αρχαία πόλη θα μετατοπιστεί προς το εσωτερικό της Δήλου.
Παράλληλα, ο υγρότοπος που βρίσκεται πίσω από το λιμάνι αναμένεται να επεκταθεί, ενώ τμήματα αρχαίων λιμενικών εγκαταστάσεων που ήδη βρίσκονται κάτω από το νερό εκτιμάται ότι θα καλυφθούν πλήρως. Σε ορισμένες περιοχές, οι χώροι που σήμερα είναι προσβάσιμοι στους επισκέπτες ενδέχεται να πλημμυρίζουν περιοδικά ή ακόμη και μόνιμα.
Στο πλαίσιο της αντιμετώπισης των κινδύνων εξετάζονται διάφορες παρεμβάσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται έργα ακτομηχανικής προστασίας, η δημιουργία τεχνητών υφάλων, η ενίσχυση των λιβαδιών ποσειδωνίας για τη μείωση του κυματισμού, η προστασία ή στερέωση μνημείων που βρίσκονται σε ευάλωτες περιοχές, καθώς και η πιθανή κατασκευή προστατευτικού τοιχίου κατά μήκος τμημάτων της ακτογραμμής.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο πρόεδρος της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων Δημήτρης Αθανασούλης αναφέρθηκε στα μέτρα που έχουν ήδη εφαρμοστεί ή εξετάζονται για τη θωράκιση του αρχαιολογικού χώρου. Ο Κωνσταντίνος Συνολάκης σημείωσε επίσης ότι δεν αποκλείεται η κατασκευή τοιχίου σε συγκεκριμένα σημεία της ακτής, όπως αναφέρει η εφημερίδα «Καθημερινή».
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία που καταγράφονται για τη σεισμική δραστηριότητα στη Δήλο. Όπως ανέφερε ο διευθυντής ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Νικόλαος Μελής, για πρώτη φορά παρακολουθείται συστηματικά η σεισμικότητα του νησιού μέσω του προγράμματος ATMO-ACCESS και του «Κλιματικού Παρατηρητηρίου». Σύμφωνα με τον ίδιο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν ενδείξεις άμεσου κινδύνου, ωστόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο μελλοντικών επιπτώσεων στις υποδομές και στο έδαφος της Δήλου.
Το «Κλιματικό Παρατηρητήριο» καταγράφει παράλληλα στοιχεία για την ατμοσφαιρική ρύπανση που φτάνει στο νησί από μεγάλες αστικές περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου, όπως η Σμύρνη, η Κωνσταντινούπολη και ο Πειραιάς. Η συνέχιση της λειτουργίας του προγράμματος διασφαλίζεται μέσα από τη συνεργασία της Ακαδημίας Αθηνών, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και των εμπλεκόμενων ερευνητικών φορέων.