Η Καπέλα Σιξτίνα της Βιέννης: Ανοίγει για πρώτη φορά, ποιος γνωστός ζωγράφος τη φιλοτέχνησε

Εκατοντάδες επισκέπτες συρρέουν καθημερινά στο Μπούργκτεατερ της Βιέννης για να δουν τις πρώτες μεγάλες τοιχογραφίες ενός πολύ διάσημου ζωγράφου.

Στη Βιέννη το πιο περιζήτητο εισιτήριο αυτή τη στιγμή δεν οδηγεί σε όπερα, συναυλία ή έκθεση. Οδηγεί… σε σκαλωσιές. Εκατοντάδες επισκέπτες συρρέουν καθημερινά στο ιστορικό Μπούργκτεατερ, το εμβληματικό αυτοκρατορικό θέατρο της αυστριακής πρωτεύουσας, για να δουν από απόσταση αναπνοής κάτι που μέχρι πρότινος βρισκόταν κυριολεκτικά πάνω από τα κεφάλια τους: τις πρώτες μεγάλες τοιχογραφίες του Γκούσταβ Κλιμτ, έργα που ο διάσημος ζωγράφος δημιούργησε πριν ακόμη εξελιχθεί στον χρυσό μύθο της βιεννέζικης αρ νουβό.

Το κοινό ανεβαίνει 18 μέτρα πάνω από τη σκηνή του θεάτρου!

Για πρώτη φορά από την ολοκλήρωσή τους στα τέλη του 19ου αιώνα, το κοινό έχει τη δυνατότητα να ανέβει σχεδόν 18 μέτρα πάνω από τη σκηνή του θεάτρου και να παρατηρήσει από κοντά τις 10 ελαιογραφίες που φιλοτέχνησαν ο νεαρός τότε Κλιμτ, ο αδελφός του Ερνστ και ο Αυστριακός ζωγράφος Φραντς Ματς μεταξύ 1886 και 1888. Πρόκειται για την πρώτη μεγάλη ανάθεση της καριέρας του Κλιμτ, μια δουλειά που του χάρισε όχι μόνο αναγνώριση αλλά και τον Χρυσό Σταυρό Αξίας από τον αυτοκράτορα Φραγκίσκο Ιωσήφ Α΄.

Μπαίνοντας μέσα, βλέπεις επισκέπτες με κράνη ασφαλείας και ξεναγούς κινούνται πάνω σε μεταλλικές πλατφόρμες, ακριβώς κάτω από τις λεπτομέρειες των έργων που για περισσότερο από έναν αιώνα έμοιαζαν αόρατες από το επίπεδο του εδάφους. Οι τοιχογραφίες απεικονίζουν σκηνές από την ιστορία του δυτικού θεάτρου, από την αρχαία Ελλάδα μέχρι την ελισαβετιανή Αγγλία και τον 19ο αιώνα, λειτουργώντας σχεδόν σαν μια εικαστική εγκυκλοπαίδεια της ευρωπαϊκής δραματουργίας.

Σε μία από τις πιο εντυπωσιακές συνθέσεις, που απεικονίζει τη βασίλισσα Ελισάβετ Α΄ να παρακολουθεί τον «Ρωμαίο και Ιουλιέτα» στο θέατρο Globe του Λονδίνου, οι τρεις καλλιτέχνες ζωγραφίζουν τους εαυτούς τους ανάμεσα στο κοινό. Είναι η μοναδική γνωστή αυτοπροσωπογραφία του Κλιμτ, ένα μικρό σχεδόν κρυφό παιχνίδι αυτοαναφοράς μέσα σε ένα κατά τα άλλα ακαδημαϊκό έργο.

«Γνωρίζουμε κυρίως τα μεταγενέστερα έργα του Κλιμτ»

«Το ιδιαίτερο με τον Κλιμτ είναι ότι γνωρίζουμε κυρίως τα μεταγενέστερα έργα του», λέει ο Χάνες Χέλινγκερ, ένας από τους επισκέπτες της νέας ξενάγησης. «Ήταν πολύ ενδιαφέρον να βλέπεις ότι ήδη στα 24 του δημιουργούσε τόσο όμορφους πίνακες, που προσωπικά δεν είχα ξαναδεί».

Η σημερινή εικόνα του Γκούσταβ Κλιμτ είναι σχεδόν συνώνυμη με το χρυσό. Οι εμβληματικοί πίνακες της λεγόμενης «Χρυσής Περιόδου» του, όπως «Το Φιλί» ή τα πορτρέτα μεγαλοαστών γυναικών της Βιέννης, έχουν μετατρέψει τον Αυστριακό ζωγράφο σε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ονόματα της παγκόσμιας τέχνης. Τα έργα του πωλούνται για δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, ενώ κάθε ανακάλυψη χαμένου πίνακα προκαλεί διεθνή αίσθηση στην αγορά τέχνης.

Όμως ο νεαρός Κλιμτ του Μπούργκτεατερ είναι διαφορετικός. Πριν γίνει το αισθησιακό σύμβολο του βιεννέζικου μοντερνισμού, ήταν ένας εξαιρετικά πειθαρχημένος διακοσμητικός ζωγράφος, εκπαιδευμένος στην αρχιτεκτονική ζωγραφική και στις μνημειακές αναθέσεις. Γεννημένος κοντά στη Βιέννη, μεγάλωσε μέσα σε οικογένεια τεχνιτών και από νωρίς στράφηκε προς τη διακοσμητική τέχνη, ακολουθώντας μια πορεία που τότε θεωρούνταν περισσότερο επαγγελματική παρά επαναστατική.

Η καθοριστική αλλαγή στη ζωή και στο έργο του ήρθε λίγα χρόνια αργότερα, μετά τον θάνατο του πατέρα και του αδελφού του Ερνστ το 1892. Από εκείνο το σημείο, ο Κλιμτ απομακρύνθηκε από τις ακαδημαϊκές συμβάσεις και άρχισε να αναπτύσσει το προσωπικό, αισθησιακό και συχνά προκλητικό ύφος που τον έκανε παγκοσμίως διάσημο.

«Ο Κλιμτ ενσαρκώνει τον αυστριακό μοντερνισμό»

«Ο Κλιμτ ενσαρκώνει περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον τον αυστριακό μοντερνισμό του fin de siècle», είχε αναφέρει ο οίκος δημοπρασιών im Kinsky μετά την ανακάλυψη ενός χαμένου πίνακά του. Η επιρροή του στη βιεννέζικη πολιτιστική ταυτότητα παραμένει τεράστια ακόμη και σήμερα. «Ο ρόλος του Κλιμτ είναι σχεδόν αυτός μιας ιερής μορφής για την πολιτιστική ζωή της Βιέννης», είχε δηλώσει παλαιότερα ο Βόλφγκανγκ Κος, πρώην διευθυντής του Μουσείου της Βιέννης.

Το ίδιο το Μπούργκτεατερ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά τοπόσημα της πόλης. Ιδρύθηκε το 1741 και το 1776 ο αυτοκράτορας Ιωσήφ Β΄ το ανακήρυξε εθνικό γερμανικό θέατρο. Από τη σκηνή του πέρασαν μερικές από τις σημαντικότερες στιγμές της ευρωπαϊκής θεατρικής και μουσικής ιστορίας, ενώ εκεί παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά έργα του Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ, ανάμεσά τους και οι περίφημοι «Γάμοι του Φίγκαρο».

Οι τοιχογραφίες του Κλιμτ βρίσκονται τώρα στο επίκεντρο μιας εκτεταμένης διαδικασίας αποκατάστασης, καθώς είχαν υποστεί φθορές από υγρασία και νερό με το πέρασμα των δεκαετιών. Οι εργασίες συντήρησης πραγματοποιούνται σχεδόν χειρουργικά.

«Όλα καθαρίζονται στο χέρι, με πολύ λεπτές μπατονέτες από βαμβάκι και συμπυκνωμένο νερό», εξηγεί ο εμπορικός διευθυντής του θεάτρου, Ρόμπερτ Μπόιτλερ. «Μας δόθηκε η δυνατότητα να επενδύσουμε αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ ώστε ο Γκούσταβ Κλιμτ να ξαναλάμψει στην αυθεντική του μεγαλοπρέπεια».

Οι σκαλωσιές θα παραμείνουν μέχρι τον Αύγουστο και μαζί τους οι ξεναγήσεις που έχουν μετατραπεί σε πολιτιστικό φαινόμενο της βιεννέζικης άνοιξης. Για πολλούς, η εμπειρία δεν αφορά μόνο την τέχνη αλλά και μια σπάνια ευκαιρία να δουν τον Κλιμτ πριν γίνει «ο Κλιμτ», πολύ πριν από τις διάσημες μοιραίες γυναίκες των έργων του και πριν από τις ακριβότερες δημοπρασίες της σύγχρονης τέχνης.