Έρχονται 13 «ενεργειακά ΚΕΠ» σε όλη τη χώρα: Με ποιον τρόπο θα βοηθήσουν νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις

Σε μια προσπάθεια να γίνει πιο εύκολη η πρόσβαση των πολιτών σε προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας και οικονομικής ενίσχυσης, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχωρά στη δημιουργία ενός νέου δικτύου 13 σημείων εξυπηρέτησης σε όλη τη χώρα. Τα κέντρα αυτά, ένα σε κάθε περιφέρεια της επικράτειας, θα λειτουργούν ως «one stop shops», δηλαδή ως ενιαία σημεία όπου οι ενδιαφερόμενοι, πρωτίστως τα ευάλωτα νοικοκυριά και οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, θα μπορούν να βρίσκουν συγκεντρωμένες όλες τις πληροφορίες και τη βοήθεια που χρειάζονται για τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και βιώσιμης κινητικότητας.

Ουσιαστικά, πρόκειται για μια μορφή «ενεργειακών ΚΕΠ» (Κέντρων Εξυπηρέτησης Πολιτών), που φιλοδοξούν να λύσουν ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα οι πολίτες: την έλλειψη ξεκάθαρης ενημέρωσης και την πολυπλοκότητα των διαδικασιών. Πολλοί δικαιούχοι, αν και θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τις σχετικές επιδοτήσεις, τελικά δεν προχωρούν, είτε γιατί δεν γνωρίζουν τις δυνατότητες που υπάρχουν είτε γιατί αποθαρρύνονται από τη γραφειοκρατία. Τα νέα αυτά κέντρα, λοιπόν, θα έρθουν να καλύψουν ακριβώς αυτό το κενό. Ο πολίτης δεν θα χρειάζεται να απευθύνεται σε πολλαπλές υπηρεσίες ή να ψάχνει μόνος του τι ισχύει. Θα μπορεί να επισκέπτεται ένα σημείο και να λαμβάνει ολοκληρωμένη καθοδήγηση από την αρχή μέχρι το τέλος της διαδικασίας.

Η λειτουργία τους, σύμφωνα με πληροφορίες, θα βασίζεται σε ένα ευέλικτο μοντέλο εξυπηρέτησης. Εκτός από τη φυσική παρουσία στα γραφεία, θα υπάρχει δυνατότητα επικοινωνίας μέσω τηλεφώνου, αλλά και μέσω ψηφιακής πλατφόρμας. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και όσοι ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές ή δεν έχουν μεγάλη εξοικείωση με την τεχνολογία θα μπορούν να εξυπηρετούνται χωρίς δυσκολία.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται, όμως, στους πιο ευάλωτους πολίτες. Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα ή κάτοικοι αγροτικών και νησιωτικών περιοχών είναι συχνά εκείνοι που μένουν εκτός τέτοιων προγραμμάτων, όχι επειδή δεν τα χρειάζονται, αλλά επειδή δεν έχουν την απαραίτητη υποστήριξη. Τα one stop shops σχεδιάζονται ακριβώς για να φτάσουν σε αυτούς τους ανθρώπους και να τους βοηθήσουν πρακτικά.

Οι υπηρεσίες που θα παρέχονται δεν θα περιορίζονται σε απλή ενημέρωση. Αντίθετα, θα καλύπτουν όλη τη διαδικασία βήμα-βήμα. Οι ενδιαφερόμενοι θα ενημερώνονται για τα διαθέσιμα προγράμματα, όπως το «Εξοικονομώ» για κατοικίες και επιχειρήσεις, καθώς και για δράσεις που αφορούν την αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης ή την αγορά πιο αποδοτικού εξοπλισμού. Παράλληλα, θα λαμβάνουν βοήθεια για να δουν αν πληρούν τα κριτήρια συμμετοχής, ενώ θα υποστηρίζονται και στη συμπλήρωση και υποβολή των αιτήσεων. Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία είναι ότι θα γίνεται και έλεγχος των δικαιολογητικών, ώστε να αποφεύγονται λάθη που συχνά οδηγούν σε απορρίψεις ή καθυστερήσεις.

Επιπλέον, οι πολίτες θα μπορούν να λάβουν συμβουλές για το ποιες παρεμβάσεις είναι πιο κατάλληλες για την περίπτωσή τους. Για παράδειγμα, αν συμφέρει περισσότερο η θερμομόνωση, η αλλαγή κουφωμάτων ή η εγκατάσταση αντλίας θερμότητας. Θα υπάρχει επίσης διασύνδεση με επαγγελματίες και αρμόδιους φορείς, διευκολύνοντας έτσι την υλοποίηση των έργων.

Σημαντική θα είναι, όμως, και η βοήθεια για την έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης, που αποτελεί βασική προϋπόθεση για πολλά προγράμματα. Παράλληλα, θα υποστηρίζεται η εγγραφή σε μητρώα δικαιούχων, μέσω των οποίων θα οργανώνεται καλύτερα η πρόσβαση στις ενισχύσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, προωθείται και η δημιουργία ενός Μητρώου Ενεργειακής Στήριξης, μαζί με την εισαγωγή μιας «Κάρτας Ευάλωτου». Με αυτό το εργαλείο θα γίνεται πιο εύκολα η αναγνώριση των πολιτών που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη, ώστε να λαμβάνουν πιο στοχευμένη βοήθεια.

Η συνολική πρωτοβουλία δεν αφορά μόνο την καλύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών, αλλά και την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων. Σήμερα, σημαντικά κονδύλια παραμένουν αναξιοποίητα, ακριβώς επειδή πολλοί δεν καταφέρνουν να ενταχθούν στα προγράμματα. Με τα νέα κέντρα, στόχος είναι να αυξηθεί η συμμετοχή και να προχωρήσουν περισσότερα έργα στην πράξη. Κεντρικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια παίζει το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, το οποίο θα αποτελέσει βασική πηγή χρηματοδότησης τα επόμενα χρόνια. Το πρόγραμμα αυτό διαθέτει συνολικά 5,3 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026 έως 2032 και έχει στόχο να στηρίξει περίπου 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά και 70.000 επιχειρήσεις.

Μεγάλο μέρος των χρημάτων θα κατευθυνθεί σε ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών, μέσω νέων προγραμμάτων τύπου «Εξοικονομώ». Οι επιδοτήσεις αναμένεται να είναι ιδιαίτερα υψηλές, καλύπτοντας σε ορισμένες περιπτώσεις έως και το 80% του κόστους. Αυτό σημαίνει ότι παρεμβάσεις που κοστίζουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ μπορεί να επιβαρύνουν τον ιδιοκτήτη με ένα πολύ μικρότερο ποσό. Αντίστοιχα, προβλέπονται κονδύλια για πολύ μικρές επιχειρήσεις, ώστε να μειώσουν το ενεργειακό τους κόστος και να γίνουν πιο ανταγωνιστικές. Σημαντικά ποσά θα διατεθούν και για την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης με πιο σύγχρονες και αποδοτικές λύσεις, όπως αντλίες θερμότητας και ηλιακοί θερμοσίφωνες, με χαμηλή ίδια συμμετοχή.

Πέρα από τα παραπάνω, το σχέδιο περιλαμβάνει και ευρύτερες παρεμβάσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα των πολιτών. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται η ανάπτυξη ενεργειακά αποδοτικών κατοικιών, η αξιοποίηση ανενεργών χώρων για κοινωνική στέγαση, η αναβάθμιση φοιτητικών εστιών, αλλά και η παροχή άμεσων οικονομικών ενισχύσεων σε όσους το έχουν ανάγκη. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται σε κοινωνικές ομάδες που πλήττονται περισσότερο, όπως οι μονογονεϊκές οικογένειες, τα άτομα με αναπηρία και όσοι δυσκολεύονται να καλύψουν το αυξημένο κόστος μετακίνησης και ενέργειας. Την ίδια στιγμή, τέλος, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, με προϋπολογισμό 1,6 δισ. ευρώ, θα στηρίξει επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα, με στόχο τη βελτίωση των υποδομών και την ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.